ଵ୍ଯପଦେଶାଚ୍ ଚ କ୍ରିଯାଯାଂ ନ ଚେନ୍ ନିର୍ଦେଶଵିପର୍ଯଯଃ
କ୍ରିୟାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ; ଯଦି ଏହା ନୁହେଁ, ତେବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶର ବିପରୀତତା ହେବ।
ଉପଲବ୍ଧିଵଦନିଯମଃ
ଅନୁଭବ ପରି, ଏଠାରେ କୌଣସି ବାଧ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଶକ୍ତିଵିପର୍ଯଯାତ୍
ଶକ୍ତିକୁ ଭୁଲ୍ ବୁଝିବା ସମ୍ଭାବନା ଥିବାକୁ ଦେଖି।
ସମାଧ୍ଯଭାଵାଚ୍ ଚ
ଏବଂ ସମାଧି ନଥିବାକୁ ଦେଖି।
ଯଥା ଚ ତକ୍ଷୋଭଯଥା
ଯେପରି ଏକ ତାଡ଼ିକାର ଦୁଇଭଳି କାମ କରେ, ସେପରି।
ପରାତ୍ ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତେଃ
କିନ୍ତୁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନେଇ ଶାସ୍ତ୍ର ଯେପରି କହିଛି।
କୃତପ୍ରଯତ୍ନାପେକ୍ଷସ୍ ତୁ ଵିହିତପ୍ରତିଷିଦ୍ଧାଵୈଯର୍ଥ୍ଯାଦିଭ୍ଯଃ
କିନ୍ତୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମାତ୍ର, ନହେଲେ ନିୟମିତ ଓ ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଥହୀନ ହେଇଯିବ।
ଅଂଶୋ ନାନାଵ୍ଯପଦେଶାଦ୍ ଅନ୍ଯଥା ଚାପି ଦାଶକିତଵାଦିତ୍ଵମ୍ ଅଧୀଯତ ଏକେ
ଏହା ଏକ ଅଂଶ, କାରଣ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି; ଏବଂ କେତେକ ଲୋକ କହନ୍ତି ଏହା ଚାକର ଓ ଜୁଆଡ଼ିଆ ପରି।
ମନ୍ତ୍ରଵର୍ଣାତ୍
ମନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦରୁ ଏହା ଜଣାପଡ଼େ।
ଅପି ସ୍ମର୍ଯତେ
ଏହା ପୁରାଣରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ ହୋଇଛି।
ପ୍ରକାଶାଦିଵତ୍ ତୁ ନୈଵଂ ପରଃ
କିନ୍ତୁ ପରମେଶ୍ୱର ପାଇଁ ଏହିପରି ନୁହେଁ, ଯେପରି ପ୍ରକାଶ ଓ ଏହାଦି ଦେଖାଯାଏ।
ସ୍ମରନ୍ତି ଚ
ଏହାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
ଅନୁଜ୍ଞାପରିହାରୌ ଦେହସମ୍ବନ୍ଧାଜ୍ ଜ୍ଯୋତିରାଦିଵତ୍
ଦେହ ସହିତ ସଂଯୋଗ ଥିବାରୁ ଅନୁମତି ଓ ନିଷେଧ ହୁଏ, ଯେପରି ପ୍ରକାଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ଅସନ୍ତତେଶ୍ ଚାଵ୍ଯତିକରଃ
ଯାହା ଅବିରତ ନୁହେଁ, ସେଠାରେ ମିଶିବା ନାହିଁ।
ଆଭାସ ଏଵ ଚ
ଏହା କେବଳ ଦେଖାଯିବା ଭାବ।
ଅଦୃଷ୍ଟାନିଯମାତ୍
ଅଦୃଷ୍ଟ ପ୍ରତି ନିୟମ ନଥିବାରୁ।
ଅଭିସନ୍ଧ୍ଯାଦିଷ୍ଵ୍ ଅପି ଚୈଵମ୍
ଏହିପରି ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ପ୍ରଦେଶଭେଦାଦ୍ ଇତି ଚେନ୍ ନାନ୍ତର୍ଭାଵାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ, 'ଅଞ୍ଚଳ ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା', ତେବେ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ତଥା ପ୍ରାଣାଃ
ଏହିପରି ପ୍ରାଣମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଗୌଣ୍ଯସଂଭଵାତ୍ ତତ୍ପ୍ରାକ୍ ଶ୍ରୁତେଶ୍ ଚ
ମୂଳ ଅର୍ଥ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଏହିକଥା କହିଛି।
ତତ୍ପୂର୍ଵକତ୍ଵାଦ୍ ଵାଚଃ
ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସପ୍ତ ଗତେର୍ ଵିଶେଷିତତ୍ଵାଚ୍ ଚ
ଏବଂ ଏହି ପଥ ସାତଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ହସ୍ତାଦଯସ୍ ତୁ ସ୍ଥିତେ ଽତୋ ନୈଵମ୍
କିନ୍ତୁ ହାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ, ଶରୀର ରହିଲେ, ଏପରି ନୁହେଁ।
ଅଣଵଶ୍ ଚ
ଏହାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ।
ଶ୍ରେଷ୍ଠଶ୍ ଚ
ଏବଂ ଏହାମାନେ ଉତ୍ତମ।
ନ ଵାଯୁକ୍ରିଯେ ପୃଥଗୁପଦେଶାତ୍
ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାମାନେ ଅଲଗା ଭାବେ ଶିଖାଯାଇଛି।
ଚକ୍ଷୁରାଦିଵତ୍ ତୁ ତତ୍ସହଶିଷ୍ଟ୍ଯାଦିଭ୍ଯଃ
କିନ୍ତୁ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭଳି, ସହଅବସ୍ଥା ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା।
ଅକରଣତ୍ଵାଚ୍ ଚ ନ ଦୋଷସ୍ ତଥା ହି ଦର୍ଶଯତି
ଏବଂ ଏହାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନୁହେଁ ବୋଲି, କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଶାସ୍ତ୍ର ଏହିପରି ଦେଖାଏ।
ପଞ୍ଚଵୃତ୍ତିର୍ ମନୋଵତ୍ ଵ୍ଯପଦିଶ୍ଯତେ
ଏହାକୁ ପାଞ୍ଚ ଧରଣର କାର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ମନ ଭଳି।
ଅଣୁଶ୍ ଚ
ଏହା ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ।