କରଣଵଚ୍ ଚେନ୍ ନ ଭୋଗାଦିଭ୍ଯଃ
ଯଦି ଆତ୍ମା ଉପକରଣ ଭଳି ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ଭୋଗ ଓ ଏହାଦି ହେବା ନଥାନ୍ତା।
ଅନ୍ତଵତ୍ତ୍ଵମ୍ ଅସର୍ଵଜ୍ଞତା ଵା
ତେଣୁ ସୀମିତତା କିମ୍ବା ସର୍ବଜ୍ଞତା ଅଭାବ ହେଇଯିବ।
ଉତ୍ପତ୍ତ୍ଯସଂଭଵାତ୍
ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ନ ଚ କର୍ତୁଃ କରଣମ୍
ଏବଂ ଉପକରଣ କେବେ କର୍ତ୍ତା ହୁଏ ନାହିଁ।
ଵିଜ୍ଞାନାଦିଭାଵେ ଵା ତଦପ୍ରତିଷେଧଃ
ଯଦି ଜ୍ଞାନ ଓ ଏହାଦି ଥାଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରାଯାଏ ନାହିଁ।
ଵିପ୍ରତିଷେଧାଚ୍ ଚ
ଏବଂ ପରସ୍ପର ବିରୋଧ ଥିବାରୁ।
ନ ଵିଯଦଶ୍ରୁତେଃ
ଆକାଶରୁ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା କେବେ ଶୁଣାଯାଏନି।
ଅସ୍ତି ତୁ
ତଥାପି, ଏହା ଅଛି।
ଗୌଣ୍ଯସଂଭଵାଚ୍ ଛବ୍ଦାଚ୍ ଚ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଥ ସମ୍ଭବ ଓ ଶବ୍ଦ ଥିବାରୁ।
ସ୍ଯାଚ୍ ଚୈକସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଶବ୍ଦଵତ୍
ଏବଂ କେତେକ ପାଇଁ, ଏହା 'ବ୍ରହ୍ମ' ଶବ୍ଦ ପରି ହୋଇପାରେ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାହାନିର୍ ଅଵ୍ଯତିରେକାତ୍
ଏଠାରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ ହୁଏନି, କାରଣ ଅଲଗା ନୁହେଁ।
ଶବ୍ଦେଭ୍ଯଃ
ଶବ୍ଦମାନଙ୍କୁ ଆଧାର କରି।
ଯାଵଦ୍ଵିକାରଂ ତୁ ଵିଭାଗୋ ଲୋକଵତ୍
କିନ୍ତୁ ଭେଦ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି; ସାଧାରଣ ଜଗତରେ ଯେପରି।
ଏତେନ ମାତରିଶ୍ଵା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହେଉଛି।
ଅସଂଭଵସ୍ ତୁ ସତୋ ଽନୁପପତ୍ତେଃ
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ସମ୍ଭବ ନାହିଁ, କାରଣ ସତ୍ତା ମିଳୁନାହିଁ।
ତେଜୋ ଽତସ୍ ତଥା ହ୍ଯ୍ ଆହ
ତେଣୁ ଏଠାରେ ଅଗ୍ନି; ଏପରି କୁହାଯାଇଛି।
ଆପଃ
ଜଳ।
ପୃଥିଵୀ
ପୃଥିବୀ।
ଅଧିକାରରୂପଶବ୍ଦାନ୍ତରେଭ୍ଯଃ
ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଯେଉଁଠି ଅଧିକାର ରୂପ ଦେଖାଯାଏ।
ତଦଭିଧ୍ଯାନାଦ୍ ଏଵ ତୁ ତଲ୍ଲିଙ୍ଗାତ୍ ସଃ
କିନ୍ତୁ ଏହି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଚିହ୍ନ ଥିବାରୁ।
ଵିପର୍ଯଯେଣ ତୁ କ୍ରମୋ ଽତ ଉପପଦ୍ଯତେ ଚ
କିନ୍ତୁ ଯଦି ପ୍ରତିକୂଳ କ୍ରମରେ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଉଚିତ ହୁଏ।
ଅନ୍ତରା ଵିଜ୍ଞାନମନସୀ କ୍ରମେଣ ତଲ୍ଲିଙ୍ଗାଦ୍ ଇତି ଚେନ୍ ନାଵିଶେଷାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଓ ମନ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା; ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ତାହାରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ଚରାଚରଵ୍ଯପାଶ୍ରଯସ୍ ତୁ ସ୍ଯାତ୍ ତଦ୍ଵ୍ଯପଦେଶୋ ଭାକ୍ତସ୍ ତଦ୍ଭାଵଭାଵିତ୍ଵାତ୍
କିନ୍ତୁ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇପାରେ; ଏହି ନାମକରଣ ଉପମାସୂଚକ, କାରଣ ଏହା ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି କିମ୍ବା ଅନୁପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା।
ନାତ୍ମା ଶ୍ରୁତେର୍ ନିତ୍ଯତ୍ଵାଚ୍ ଚ ତାଭ୍ଯଃ
ଆତ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି, କାରଣ ଶ୍ରୁତି ଏହାକୁ ଏବଂ ଏହାର ନିତ୍ୟତ୍ୱକୁ କୁହିଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି।
ଜ୍ଞୋ ଽତ ଏଵ
ଏହିପରି, ଜ୍ଞାନୀ ଏଭଳି ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।
ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତିଗତ୍ଯାଗତୀନାମ୍
ଚେତନାର ବିଦାୟ, ଗତି ଓ ପୁନଃଆଗମନ ନିମନ୍ତେ।
ସ୍ଵାତ୍ମନା ଚୋତ୍ତରଯୋଃ
ଏବଂ, ଶେଷ ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜ ପ୍ରଭାବରେ।
ନାଣୁରତଚ୍ଛ୍ରୁତେର୍ ଇତି ଚେନ୍ ନେତରାଧିକାରାତ୍
ଯଦି କେହି କହନ୍ତି, 'ଏହା ସୂକ୍ଷ୍ମ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି ଶ୍ରୁତି,' ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ସ୍ଵଶବ୍ଦୋନ୍ମାନାଭ୍ଯାଂ ଚ
ନିଜ ଶବ୍ଦ ଓ ମାପ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହିଥିରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆସିଛି।
ଅଵିରୋଧଶ୍ ଚନ୍ଦନଵତ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ଯେପରି ସନ୍ଧନ ଦେଖାଯାଏ।