ଅନ୍ତସ୍ ତଦ୍ଧର୍ମୋପଦେଶାତ୍
ଭିତରେ, ଏହାର ଗୁଣ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ହେଉଥିବାରୁ।
ଭେଦଵ୍ଯପଦେଶାଚ୍ ଚାନ୍ଯଃ
ଭିନ୍ନତାର ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ, ଏହା ଅନ୍ୟ।
ଆକାଶସ୍ ତଲ୍ଲିଙ୍ଗାତ୍
ଆକାଶ, ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାପଡ଼େ।
ଅତ ଏଵ ପ୍ରାଣଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ।
ଜ୍ଯୋତିଶ୍ ଚରଣାଭିଧାନାତ୍
ଆଲୋକ, ତାହାର ଗତି ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଥିବାରୁ।
ଛନ୍ଦୋ ଽଭିଧାନାନ୍ ନେତି ଚେନ୍ ନ ତଥା ଚେତୋଽର୍ପଣନିଗଦାତ୍ ତଥା ହି ଦର୍ଶନମ୍
ଯଦି କେହି କହନ୍ତି ଛନ୍ଦର ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, କାରଣ ମନ ଅର୍ପଣ କଥା କହାଯାଇଛି; ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟି ମିଳେ।
ଭୂତାଦିପାଦଵ୍ଯପଦେଶୋପପତ୍ତେଶ୍ ଚୈଵମ୍
ଭୂତ ଓ ଆଦିକୁ କାରଣ ବୋଲି ଉପଦେଶ ଯୋଗ୍ୟ ଥିବାରୁ, ଏଭଳି।
ଉପଦେଶଭେଦାନ୍ ନେତି ଚେନ୍ ନୋଭଯସ୍ମିନ୍ନ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵିରୋଧାତ୍
ଯଦି କେହି କହନ୍ତି ଉପଦେଶର ଭିନ୍ନତା ଥିବାରୁ ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, ତେବେ ଦୁଇଥିରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନଥିବାରୁ ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ।
ପ୍ରାଣସ୍ ତଥାନୁଗମାତ୍
ପ୍ରାଣ, କାରଣ ପରେ ପରେ ଏହା ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି।
ନ ଵକ୍ତୁର୍ ଆତ୍ମୋପଦେଶାଦ୍ ଇତି ଚେଦ୍ ଅଧ୍ଯାତ୍ମସଂବନ୍ଧଭୂମା ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ମିନ୍
ଯଦି କେହି କହନ୍ତି ଶିକ୍ଷକ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଉପଦେଶ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, ତେବେ ଏଠାରେ ଆତ୍ମା ସମ୍ପର୍କ ମୂଳ ଥିବାରୁ ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ।
ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ତୂପଦେଶୋ ଵାମଦେଵଵତ୍
ଶାସ୍ତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଉପଦେଶ ହୁଏ, ବାମଦେବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ ଯେପରି।
ଜୀଵମୁଖ୍ଯପ୍ରାଣଲିଙ୍ଗାନ୍ ନେତି ଚେନ୍ ନୋପାସାତ୍ରୈଵିଧ୍ଯାଦାଶ୍ରିତତ୍ଵାଦ୍ ଇହ ତଦ୍ଯୋଗାତ୍
ଯଦି କେହି କହନ୍ତି ଜୀବ ଓ ପ୍ରଧାନ ପ୍ରାଣର ଚିହ୍ନ ଥିବାରୁ ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, ତେବେ ତିନିପ୍ରକାର ଧ୍ୟାନ ଦୁହିଁଠାରେ ଆଧାରିତ ଥିବାରୁ ଏଠାରେ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି।
ସର୍ଵତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧୋପଦେଶାତ୍
ସମସ୍ତଠାରେ, ଉପଦେଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିବାରୁ।
ଵିଵକ୍ଷିତଗୁଣୋପପତ୍ତେଶ୍ ଚ
ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ଗୁଣ ଯୋଗ୍ୟ ହେବାରୁ।
ଅନୁପପତ୍ତେସ୍ ତୁ ନ ଶାରୀରଃ
କିନ୍ତୁ ଶରୀରୀ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
କର୍ମକର୍ତୃଵ୍ଯପଦେଶାଚ୍ ଚ
କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଓ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ।
ଶବ୍ଦଵିଶେଷାତ୍
ବିଶେଷ ଶବ୍ଦବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା।
ସ୍ମୃତେଶ୍ ଚ
ସ୍ମୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଥାଏ।
ଅର୍ଭକୌସ୍ତ୍ଵାତ୍ ତଦ୍ଵ୍ଯପଦେଶାଚ୍ ଚ ନେତି ଚେନ୍ ନ ନିଚାଯ୍ଯତ୍ଵାଦ୍ ଏଵଂ ଵ୍ଯୋମଵଚ୍ ଚ
ଯଦି କେହି କହନ୍ତି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥା ଓ ଏହି ପରି ନାମକରଣ ଦ୍ୱାରା ଏହା ହୁଏନି, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାକୁ ଶିଖାଯିବା ସମ୍ଭବ, ଯେପରି ଆକାଶ ପାଇଁ ହୁଏ।
ସଂଭୋଗପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଇତି ଚେନ୍ ନ ଵୈଶେଷ୍ଯାତ୍
ଯଦି କହାଯାଏ ଭୋଗ ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏଠାରେ ପ୍ରଭେଦ ଅଛି।
ଅତ୍ତା ଚରାଚରଗ୍ରହଣାତ୍
ଖାଇବାରୁ, କାରଣ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଦୁହିଁକୁ ଧରାଯାଏ।
ପ୍ରକରଣାଚ୍ ଚ
ପ୍ରସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଵ୍ ଆତ୍ମାନୌ ହି ତଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍
ଦୁଇଟି ଆତ୍ମା ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, କାରଣ ଏହିପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଵିଶେଷଣାଚ୍ ଚ
ବିଶେଷଣ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ଅନ୍ତର ଉପପତ୍ତେଃ
ଭିତରେ ଥିବା ଦ୍ୱାରା।
ସ୍ଥାନାଦିଵ୍ଯପଦେଶାଚ୍ ଚ
ସ୍ଥାନ ଓ ଏହିପରି ନାମକରଣ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ସୁଖଵିଶିଷ୍ଟାଭିଧାନାଦ୍ ଏଵ ଚ
ସୁଖରେ ବିଶେଷ ଥିବା କଥା କୁହିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ଅତ ଏଵ ଚ ସ ବ୍ରହ୍ମ
ଏହି କାରଣରୁ ସେ ବ୍ରହ୍ମ।
ଶ୍ରୁତୋପନିଷତ୍କଗତ୍ଯଭିଧାନାଚ୍ ଚ
ଉପନିଷଦରେ ଥିବା ଗତିର କଥା କୁହିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ଅନଵସ୍ଥିତେର୍ ଅସଂଭଵାଚ୍ ଚ ନେତରଃ
ଅନ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାର ଶେଷ ନାହିଁ ଓ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।