ଅଶ୍ମାଦିଵଚ୍ ଚ ତଦନୁପପତ୍ତିଃ
ଏବଂ ପାଥର ଓ ଏହା ପରି ଦେଖିଲେ, ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଉପସଂହାରଦର୍ଶନାନ୍ ନେତି ଚେନ୍ ନ କ୍ଷୀରଵଦ୍ ଧି
ଯଦି କୁହାଯାଏ ଯେ ନାଶ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଦୁଧ ଭଳି।
ଦେଵାଦିଵଦ୍ ଅପି ଲୋକେ
ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି, ଏହି ସଂସାରରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ହୁଏ।
କୃତ୍ସ୍ନପ୍ରସକ୍ତିର୍ ନିରଵଯଵତ୍ଵଶବ୍ଦକୋପୋ ଵା
ନିଜେ ଯଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ଲାଗିଯାଏ, କିମ୍ବା ଅଂଶବିହୀନ ବୋଲି କହାଯିବା ସହିତ ବିରୋଧ ହେବ।
ଶ୍ରୁତେସ୍ ତୁ ଶବ୍ଦମୂଲତ୍ଵାତ୍
କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୁତି ଦ୍ୱାରା, କାରଣ ଏହାର ମୂଳ ଶବ୍ଦରେ ଅଛି।
ଆତ୍ମନି ଚୈଵଂ ଵିଚିତ୍ରାଶ୍ ଚ ହି
ଏଭଳି ଆତ୍ମାରେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣ ଦେଖାଯାଏ।
ସ୍ଵପକ୍ଷଦୋଷାଚ୍ ଚ
ଏବଂ ବିପକ୍ଷ ମତର ଦୋଷ ଥିବାକୁ ଦେଖି।
ସର୍ଵୋପେତା ଚ ତଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍
ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିବାକୁ ଦେଖିବାରୁ।
ଵିକରଣତ୍ଵାନ୍ ନେତି ଚେତ୍ ତଦ୍ ଉକ୍ତମ୍
ଯଦି କହାଯାଏ, 'ଅଙ୍ଗ ନଥିବାରୁ ଏମିତି ନୁହେଁ', ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି।
ନ ପ୍ରଯୋଜନଵତ୍ତ୍ଵାତ୍
ନୁହେଁ, କାରଣ ଏଠାରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି।
ଲୋକଵତ୍ ତୁ ଲୀଲାକୈଵଲ୍ଯମ୍
ଏହା ସଂସାରରେ ଯେପରି, ମାତ୍ର କ୍ରୀଡ଼ା ପାଇଁ।
ଵୈଷମ୍ଯନୈର୍ଘୃଣ୍ଯେ ନ ସାପେକ୍ଷତ୍ଵାତ୍ ତଥା ହି ଦର୍ଶଯତି
ପକ୍ଷପାତ କିମ୍ବା କଠୋରତା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଅନ୍ୟ କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦେଖାଏ।
ନ କର୍ମାଵିଭାଗାଦ୍ ଇତି ଚେନ୍ ନାନାଦିତ୍ଵାଦ୍ ଉପପଦ୍ଯତେ ଚାପ୍ଯ୍ ଉପଲଭ୍ଯତେ ଚ
ଯଦି କହାଯାଏ, 'କର୍ମ ବଣ୍ଟନ ନଥିବାରୁ ଏମିତି ନୁହେଁ', (ତେବେ କୁହାଯିବ) ଆଦି ନଥିବାରୁ ଏହା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ।
ସର୍ଵଧର୍ମୋପପତ୍ତେଶ୍ ଚ
ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିବା ସମ୍ଭବନା ଦେଖିବାରୁ।
ରଚନାନୁପପତ୍ତେଶ୍ ଚ ନାନୁମାନଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତେଶ୍ ଚ
ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ଭବ ନ ହେବାରୁ ତର୍କ ଲାଗୁ ହୁଏନି; କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏନି।
ପଯୋ ଽମ୍ବୁଵଚ୍ ଚେତ୍ ତତ୍ରାପି
ଯଦି କହାଯାଏ, 'ଦୁଧ ଓ ପାଣି ପରି', ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ (ଏହି ଅପତ୍ତି ରହିଛି)।
ଵ୍ଯତିରେକାନଵସ୍ଥିତେଶ୍ ଚାନପେକ୍ଷତ୍ଵାତ୍
ପୃଥକ୍କରଣ ସ୍ଥିର ନ ହେବାରୁ ଏବଂ ନିର୍ଭରତା ନଥିବାରୁ।
ଅନ୍ଯତ୍ରାଭାଵାଚ୍ ଚ ନ ତୃଣାଦିଵତ୍
ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ନ ମିଳିବାରୁ, ଏହା ଘାସ ଇତ୍ୟାଦି ପରି ନୁହେଁ।
ପୁରୁଷାଶ୍ମଵଦ୍ ଇତି ଚେତ୍ ତଥାପି
ଯଦି କହାଯାଏ, 'ମଣିଷ ଓ ପାଥର ପରି', ତଥାପି (ଏହି ଅପତ୍ତି ରହିଛି)।
ଅଙ୍ଗିତ୍ଵାନୁପପତ୍ତେଶ୍ ଚ
ମୁଖ୍ୟତ୍ୱ ଥିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଅନ୍ଯଥାନୁମିତୌ ଚ ଜ୍ଞଶକ୍ତିଵିଯୋଗାତ୍
ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ତର୍କ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ନଥିବାରୁ ସେଠାରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଅଭ୍ଯୁପଗମେ ଽପ୍ଯ୍ ଅର୍ଥାଭାଵାତ୍
ମନେ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ବସ୍ତବ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।
ଵିପ୍ରତିଷେଧାଚ୍ ଚାସମଞ୍ଜସମ୍
ବିରୋଧ ଥିବାରୁ, ଏହା ଯୁକ୍ତିସଂଗତ ନୁହେଁ।
ମହଦ୍ଦୀର୍ଘଵଦ୍ ଵା ହ୍ରସ୍ଵପରିମଣ୍ଡଲାଭ୍ଯାମ୍
କିମ୍ବା, ବଡ଼ ଓ ଦୀର୍ଘ ଯେପରି, ଛୋଟ ଓ ସାନା ସହିତ ମଧ୍ୟ।
ଉଭଯଥାପି ନ କର୍ମାତସ୍ତଦଭାଵଃ
ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭାବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ତେଣୁ ତାହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।
ସମଵାଯାଭ୍ଯୁପଗମାଚ୍ ଚ ସାମ୍ଯାଦ୍ ଅନଵସ୍ଥିତେଃ
ଏବଂ ସମବାୟ ମନେ କଲେ, ସଦୃଶତା ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ନିଷ୍କର୍ଷ ହୁଏ ନାହିଁ।
ନିତ୍ଯମ୍ ଏଵ ଚ ଭାଵାତ୍
ଏବଂ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସଦା ଥାଏ।
ରୂପାଦିମତ୍ତ୍ଵାଚ୍ ଚ ଵିପର୍ଯଯୋ ଦର୍ଶନାତ୍
ଏବଂ ରୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଥିବାରୁ, ବିପରୀତ ଦୃଶ୍ୟ ମିଳେ।
ଉଭଯଥା ଚ ଦୋଷାତ୍
ଏବଂ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଥାଏ।
ଅପରିଗ୍ରହାଚ୍ ଚାତ୍ଯନ୍ତମ୍ ଅନପେକ୍ଷା
ଏବଂ କିଛି ଧରି ନ ରଖିବାରୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ଥାଏ।