ପ୍ରାଣାଦଯୋ ଵାକ୍ଯଶେଷାତ୍
ପ୍ରାଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, କାରଣ ଶେଷ ଅଂଶରେ ଏହା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
ଜ୍ଯୋତିଷୈକେଷାମ୍ ଅସତ୍ଯନ୍ନେ
କିଛି ଲୋକ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଏଠାରେ ପ୍ରକୃତ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ।
କାରଣତ୍ଵେନ ଚାକାଶାଦିଷୁ ଯଥାଵ୍ଯପଦିଷ୍ଟୋକ୍ତେଃ
ଏବଂ କାରଣ ଭାବେ ଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, ସେହିପରି କହାଯାଇଛି।
ସମାକର୍ଷାତ୍
ଆକର୍ଷଣ ଥିବାରୁ।
ଜଗଦ୍ଵାଚିତ୍ଵାତ୍
କାରଣ ସଂସାର ବିଷୟରେ କଥା ହୋଇଛି।
ଜୀଵମୁଖ୍ଯପ୍ରାଣଲିଙ୍ଗାନ୍ ନେତି ଚେତ୍ ତଦ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତମ୍
ଯଦି କହାଯାଏ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଜୀବ ଓ ପ୍ରଧାନ ପ୍ରାଣ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ, ତେବେ ସେଥିରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯାର୍ଥଂ ତୁ ଜୈମିନିଃ ପ୍ରଶ୍ନଵ୍ଯାଖ୍ଯାନାଭ୍ଯାମ୍ ଅପି ଚୈଵମ୍ ଏକେ
ଯାଇମିନିଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, ଏହାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି, ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଛି; ଏହି ମତ କିଛି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଧରନ୍ତି।
ଵାକ୍ଯାନ୍ଵଯାତ୍
ବାକ୍ୟମାନଙ୍କର ସମ୍ପୃକ୍ତି ଥିବାକୁ ଦେଖି।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାସିଦ୍ଧେର୍ ଲିଙ୍ଗମ୍ ଆଶ୍ମରଥ୍ଯଃ
ଆଶ୍ମରଥ୍ୟ କହନ୍ତି: ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।
ଉତ୍କ୍ରମିଷ୍ଯତ ଏଵଂ ଭାଵାଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଔଡୁଲୋମିଃ
ଔଡୁଲୋମି କହନ୍ତି: ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଚେତନା ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଯାଉଛି।
ଅଵସ୍ଥିତେର୍ ଇତି କାଶକୃତ୍ସ୍ନଃ
କାଶକୃତ୍ସ୍ନ କହନ୍ତି: ଏହା ଅବସ୍ଥିତ ରହିବାରୁ।
ପ୍ରକୃତିଶ୍ ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଦୃଷ୍ଟାନ୍ତାନୁପରୋଧାତ୍
ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଓ ଉଦାହରଣରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନଥିବାରୁ, ମୂଳ ସ୍ୱଭାବ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
ଅଭିଧ୍ଯୋପଦେଶାଚ୍ ଚ
ଇଚ୍ଛା ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯିବାରୁ।
ସାକ୍ଷାଚ୍ ଚୋଭଯାମ୍ନାନାତ୍
ଉଭୟ ପାରମ୍ପରିକ ଶାସ୍ତ୍ର ଏହି କଥାକୁ ସିଧାସଳଖ କହିଛନ୍ତି।
ଆତ୍ମକୃତେଃ
ଏହା ଆତ୍ମା ପାଇଁ ହେବାରୁ।
ପରିଣାମାତ୍
ପରିଣାମ ହେବାରୁ।
ଯୋନିଶ୍ ଚ ହି ଗୀଯତେ
ମୂଳ କଥା ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଛି।
ଏତେନ ସର୍ଵେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାଃ
ଏହି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ସ୍ମୃତ୍ଯନଵକାଶଦୋଷପ୍ରସଙ୍ଗ ଇତି ଚେନ୍ ନାନ୍ଯସ୍ମୃତ୍ଯନଵକାଶଦୋଷପ୍ରସଙ୍ଗାତ୍
ଯଦି କେହି କହନ୍ତି ଯେ, ସ୍ମୃତି ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ନ ମିଳିବାର ଦୋଷ ଆସିପାରେ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି ଦୋଷ ଅନ୍ୟ ସ୍ମୃତିମାନେ ପାଇଁ ହେଉଛି।
ଇତରେଷାଂ ଚାନୁପଲବ୍ଧେଃ
ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି।
ଏତେନ ଯୋଗଃ ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତଃ
ଏହି ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ମିଳିଗଲା।
ନ ଵିଲକ୍ଷଣତ୍ଵାଦ୍ ଅସ୍ଯ ତଥାତ୍ଵଂ ଚ ଶବ୍ଦାତ୍
ଏହା ଭିନ୍ନ ଥିବାରୁ ଏପରି ନୁହେଁ; ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାକୁ ସୂଚାଏ।
ଅଭିମାନିଵ୍ଯପଦେଶସ୍ ତୁ ଵିଶେଷାନୁଗତିଭ୍ଯାମ୍
କିନ୍ତୁ ଭିନ୍ନତା ଥିବାରୁ ଅଭିମାନ ଉପାଧି ଦିଆଯାଇଛି।
ଦୃଶ୍ଯତେ ତୁ
କିନ୍ତୁ ଏହା ଦେଖାଯାଏ।
ଅସଦ୍ ଇତି ଚେନ୍ ନ ପ୍ରତିଷେଧମାତ୍ରତ୍ଵାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହା ଅସତ୍, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା କେବଳ ନାକାରାତ୍ମକ କଥା ମାତ୍ର।
ଅପୀତୌ ତଦ୍ଵତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗାଦ୍ ଅସମଞ୍ଜସମ୍
ଖାଇବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରି ଫଳ ଦେଖାଯିବ, ଯାହା ଅଯୁକ୍ତିସଂପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନ ତୁ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତଭାଵାତ୍
କିନ୍ତୁ ଏହା ପ୍ରସଙ୍ଗିକ ଉଦାହରଣ ନଥିବାରୁ ଏମିତି ନୁହେଁ।
ସ୍ଵପକ୍ଷଦୋଷାଚ୍ ଚ
ଏବଂ ନିଜ ମତର ଦୋଷ ଥିବାରୁ।
ତର୍କାପ୍ରତିଷ୍ଠାନାଦ୍ ଅପି
ଏହା ସହିତ, ତର୍କର ମଜବୁତ ଆଧାର ନଥିବାରୁ।
ଅନ୍ଯଥାନୁମେଯମ୍ ଇତି ଚେଦ୍ ଏଵମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅନିର୍ମୋକ୍ଷପ୍ରସଙ୍ଗଃ
ଯଦି ଅନ୍ୟ ଭାବେ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ନଥିବା ଅନିଶ୍ଚିତତା ଆସିଯିବ।