ସଂସ୍କାରପରାମର୍ଶାତ୍ ତଦଭାଵାଭିଲାପାଚ୍ ଚ
ସଂସ୍କାରକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯିବା ଓ ତାହାର ଅଭାବ କୁହାଯିବାରୁ ।
ତଦଭାଵନିର୍ଧାରଣେ ଚ ପ୍ରଵୃତ୍ତେଃ
ଏବଂ ତାହାର ଅଭାବ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।
ଶ୍ରଵଣାଧ୍ଯଯନାର୍ଥପ୍ରତିଷେଧାତ୍
ଶୁଣିବା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ନିଷେଧ ଥିବାରୁ ।
ସ୍ମୃତେଶ୍ ଚ
ସ୍ମୃତି ଥିବାରୁ ।
କମ୍ପନାତ୍
କମ୍ପନ ହେବାରୁ ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ ଦର୍ଶନାତ୍
ଆଲୋକ ଦେଖାଯିବାରୁ ।
ଆକାଶୋ ଽର୍ଥାନ୍ତରତ୍ଵାଦିଵ୍ଯପଦେଶାତ୍
ଆକାଶକୁ ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟ ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବାରୁ ।
ସୁଷୁପ୍ତ୍ଯୁତ୍କ୍ରାନ୍ତ୍ଯୋର୍ ଭେଦେନ
ସୁଷୁପ୍ତି ଓ ଦେହ ଛାଡ଼ିବାରେ ପ୍ରଥକ୍କରଣ ଥିବାରୁ ।
ପତ୍ଯାଦିଶବ୍ଦେଭ୍ଯଃ
ପତି ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦମାନଙ୍କୁ ନେଇ କଥା ହେଉଛି।
ଆନୁମାନିକମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏକେଷାମ୍ ଇତି ଚେନ୍ ନ ଶରୀର-ରୂପକ-ଵିନ୍ଯସ୍ତ-ଗୃହୀତେର୍ ଦର୍ଶଯତି ଚ
ଯଦି କହାଯାଏ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଦେହ ଉପମା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଏହିଥିରେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ।
ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ତୁ ତଦର୍ହତ୍ଵାତ୍
କିନ୍ତୁ ଏହା ସୂକ୍ଷ୍ମ, କାରଣ ଏହା ପାଇଁ ଏହି ଗୁଣ ଉପଯୁକ୍ତ।
ତଦଧୀନତ୍ଵାଦ୍ ଅର୍ଥଵତ୍
ଏହା ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିବାରୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଜ୍ଞେଯତ୍ଵାଵଚନାଚ୍ ଚ
ଏବଂ ଏହା ଜଣାଯିବା ବିଷୟରେ କୌଣସି କଥା ନାହିଁ।
ଵଦତୀତି ଚେନ୍ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ହି ପ୍ରକରଣାତ୍
ଯଦି କହାଯାଏ, 'ସେ କଥା କହେ', ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ପ୍ରଜ୍ଞାନ ଲୋକେ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ ମନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତ୍ରଯାଣାମ୍ ଏଵ ଚୈଵମ୍ ଉପନ୍ଯାସଃ ପ୍ରଶ୍ନଶ୍ ଚ
ଏହିପରି ଭାବେ କେବଳ ତିନିଟି ବିଷୟରେ ଉପସ୍ଥାପନ ଓ ପ୍ରଶ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
ମହଦ୍ଵଚ୍ ଚ
ଏବଂ ମହାନ୍ ବିଷୟକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ।
ଚମସଵଦଵିଶେଷାତ୍
ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ପାତ୍ରରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ସେପରି ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ଜ୍ଯୋତିରୁପକ୍ରମା ତୁ ତଥା ହ୍ଯ୍ ଅଧୀଯତ ଏକେ
କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକ ଆଲୋକକୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, କାରଣ କିଛି ଲୋକ ଏହିପରି ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି।
କଲ୍ପନୋପଦେଶାଚ୍ ଚ ମଧ୍ଵାଦିଵଦଵିରୋଧଃ
ଏବଂ ମଧୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦାହରଣ ଦ୍ୱାରା ଶିଖାଯିବାରୁ, କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ।
ନ ସଂଖ୍ଯୋପସଂଗ୍ରହାଦପି ଜ୍ଞାନାଭାଵାଦ୍ ଅତିରେକାଚ୍ ଚ
ସଂଖ୍ୟା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବା ସହିତ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ନଥିବା ଏବଂ ଅଧିକତା ଥିବାରୁ ଏହା ହୁଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରାଣାଦଯୋ ଵାକ୍ଯଶେଷାତ୍
ପ୍ରାଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, କାରଣ ଶେଷ ଅଂଶରେ ଏହା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
ଜ୍ଯୋତିଷୈକେଷାମ୍ ଅସତ୍ଯନ୍ନେ
କିଛି ଲୋକ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଏଠାରେ ପ୍ରକୃତ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ।
କାରଣତ୍ଵେନ ଚାକାଶାଦିଷୁ ଯଥାଵ୍ଯପଦିଷ୍ଟୋକ୍ତେଃ
ଏବଂ କାରଣ ଭାବେ ଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, ସେହିପରି କହାଯାଇଛି।
ସମାକର୍ଷାତ୍
ଆକର୍ଷଣ ଥିବାରୁ।
ଜଗଦ୍ଵାଚିତ୍ଵାତ୍
କାରଣ ସଂସାର ବିଷୟରେ କଥା ହୋଇଛି।
ଜୀଵମୁଖ୍ଯପ୍ରାଣଲିଙ୍ଗାନ୍ ନେତି ଚେତ୍ ତଦ୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତମ୍
ଯଦି କହାଯାଏ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଜୀବ ଓ ପ୍ରଧାନ ପ୍ରାଣ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ, ତେବେ ସେଥିରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।
ଅନ୍ଯାର୍ଥଂ ତୁ ଜୈମିନିଃ ପ୍ରଶ୍ନଵ୍ଯାଖ୍ଯାନାଭ୍ଯାମ୍ ଅପି ଚୈଵମ୍ ଏକେ
ଯାଇମିନିଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, ଏହାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି, ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଛି; ଏହି ମତ କିଛି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଧରନ୍ତି।
ଵାକ୍ଯାନ୍ଵଯାତ୍
ବାକ୍ୟମାନଙ୍କର ସମ୍ପୃକ୍ତି ଥିବାକୁ ଦେଖି।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାସିଦ୍ଧେର୍ ଲିଙ୍ଗମ୍ ଆଶ୍ମରଥ୍ଯଃ
ଆଶ୍ମରଥ୍ୟ କହନ୍ତି: ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।
ଉତ୍କ୍ରମିଷ୍ଯତ ଏଵଂ ଭାଵାଦ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଔଡୁଲୋମିଃ
ଔଡୁଲୋମି କହନ୍ତି: ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଚେତନା ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଯାଉଛି।