ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ବିରୋଧ ଅଛି କି? ତାହା ସଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉପଯୋଗ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଆଉ କିଏ କହିଲେ—ଏହା କେବଳ ଶବ୍ଦ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଯେହେତୁ ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଦ୍ରଷ୍ଟି ଓ ତର୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଯୁକ୍ତି ଦେଖି, ଏହା ନିତ୍ୟ ଅଟୁଟ ଅଟେ। ନାମ ଓ ରୂପର ସମତା ଦ୍ୱାରା, ପୁନଃପୁନି ଅଭ୍ୟାସ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ଯେପରିକି ଦେଖି ଓ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି। ଜୈମିନି ମତ କହିଛନ୍ତି—ମଧୁ ପରି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟତା ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞରେ ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ବାଦରାୟଣ କହିଛନ୍ତି—ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି। କାରଣ ଶୁଣିବା ଓ ଚିନିଗୁଡ଼ ଗଳିବାର ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳିଛି, ଏବଂ ଏହା ଗଳିଥିବାରୁ ଏହା ଉପଦେଶ ମିଳିଛି। ଏହିପରି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପଦ ଲାଭ ହେବାର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ପରେ, ଚିତ୍ରରଥ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପଦେଶର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଶୁଦ୍ଧିର ଉପଦେଶ ଓ ଅଭାବର ଉଲ୍ଲେଖ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଅଭାବ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ। ଶୁଣିବା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ନିଷିଦ୍ଧ ଅଟେ। ପ୍ରଥାର ଉପଦେଶ ମିଳିଛି। ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭୟ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଗତ କମ୍ପନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ଆଲୋକ ଦେଖିବାରୁ ଏହା ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳିଛି। ଆକାଶକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଓ ଅନ୍ୟ ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଗଭୀର ନିଦ୍ରା ଓ ବିଦାୟ ଦ୍ୱାରା ତାର ବିଭିନ୍ନତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। "ପ୍ରଭୁ" ଓ ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳିଛି। ଏହିପରି, କିଏ କହିଲେ—କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅନୁମାନ କରାଯାଇଛି, ତାହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶରୀର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଗ୍ରହଣ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି, ଏହା ଉଦାହରଣରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। କିନ୍ତୁ ଏହା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଯେହେତୁ ଏହା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ ଅଟେ। ଏହା ଉପର୍ ନିର୍ଭର କରେ, ତେଣୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଅଛି। ଏହାର ଜ୍ଞାନ ଉପରେ କୌଣସି ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—"ସେ କଥା କହିଥାଏ?" ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ଯେହେତୁ ବିବେକୀ ଲୋକ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଉପସ୍ଥାପନ ଓ ଚର୍ଚ୍ଚା କେବଳ ତିନି ଉପରେ ହୁଏ। ଏହିପରି, ମହାତ୍ମା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୁଏ। କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଯେପରିକି ହୋମ କପରେ ଦେଖାଯାଏ। କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକ ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, କାରଣ ଏହିପରି ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି। ଉପମା ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିବାରୁ, ମଧୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ। ସଂଖ୍ୟା ଉଲ୍ଲେଖ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, କାରଣ ଜ୍ଞାନ ଅଭାବ ଓ ଅତିରିକ୍ତ ଅଛି। ପ୍ରାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, କାରଣ ଶେଷ ଶ୍ଲୋକର ଉପଦେଶ ଅଟେ। କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଏହାର ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହିପରି, ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି—ଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଡିକ କାରଣ ଭାବରେ ଦିଆଯାଇଛି। ଆକର୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଜଗତ ଉପରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—ଚିହ୍ନ ଜୀବ ଓ ପ୍ରଧାନ ପ୍ରାଣର ଅଟେ କି? ଏହା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଜୈମିନି ମତ କହେ—ଏହାର ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି, ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା; ଏହି ମତ କିଛି ଅନ୍ୟ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ବାକ୍ୟଗୁଡିକର ଅନ୍ତର୍ଗତ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ। ଆଶ୍ମରଥ୍ୟ ମତ କହେ—ପ୍ରସ୍ତାବ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଔଦୁଲୋମି କହେ—ଏହା ବିଦାୟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ଏହି ପରି ଅବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା।