ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୁତିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଯଥା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସତ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ମହାପୁରୁଷମାନେ ଏହି ଅନୁଭୂତି କରନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେଠାରେ ଶିଖାନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଅଟୁଟ ଏବଂ ଏକମାତ୍ର। ଏହା କୌଣସି ପ୍ରତୀକରେ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେଠାରେ ସେ ନାହାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମନ୍ର ଦର୍ଶନ ତାଙ୍କର ମହିମା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ ହୁଏ। ତଥାପି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାସନା ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତିସହିତ ମନ୍ୟ ହୁଏ, ଓ ସେଠି ଉପବେଶ କରିଥିବା କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି, କାରଣ ଏହା ସମ୍ଭବ। ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି ନିଷ୍କ୍ରିୟତା ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ଧ୍ୟାନର ଅନୁଭବ ହୁଏ। ସେମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଏକାଗ୍ରତା ରହିଥାଏ, ସେଠାରେ ଭେଦ ନାହିଁ। ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେହ ଛାଡିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ। ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ, ପୂର୍ବ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପାପ ଅସ୍ପର୍ଶ ହେଉଥିବାରୁ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଅନ୍ୟ ଜନ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ପତନ ସମୟରେ ଅସ୍ପର୍ଶ ରହିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବ ଦୁଷ୍କର୍ମ ସେଠି ପରିମିତ ରହିଥାଏ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କେବଳ ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ଫଳ ପାଇଁ, ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟିଗତ। ଏହିପରି, କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ। କାରଣ ଏହା ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ହେଲେ, ଏହି ଫଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଏ, ବାଣୀ ମନସ୍ରେ ଲୟ ହୁଏ, ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶ୍ରୁତି ରହିଛି। ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଏହି ଅନୁସାରେ ଚାଲିଥାଏ। ଏହି ମନ ପୁନଃ ପ୍ରାଣରେ ଲୟ ହୁଏ, ଯେପରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଂଶରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ସେ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେପରି ଉପନିଷଦ ତଥ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ। ପଞ୍ଚଭୂତରେ ଏହି ଲୟ ହୁଏ, ଏହି ଶ୍ରୁତି ଅନୁଯାୟୀ। କାରଣ ଏହା କେବଳ ଗୋଟିଏଠାରେ ଦର୍ଶିତ ହୋଇନାହିଁ। ସମାନ ପ୍ରବେଶ ଓ ଆରମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଉପବାସ ବିନା ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏନାହିଁ। ସୋମପାନ ସମୟରେ ଏହି ଜନ୍ମାନ୍ତର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଏବଂ ଯଥାଯଥ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତି ହୁଏ। ଏହି କ୍ଷୟ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଉଷ୍ମା ଉପଯୁକ୍ତ, ଯେପରି ଦର୍ଶାଯାଏ। ଯଦି କେହି କହନ୍ତି, "ଅସ୍ୱୀକୃତି ଦ୍ୱାରା," ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ କିଛି ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ଦେହୀ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ। ଏହି ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ ପ୍ରଥାରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ ହୁଏ। ଏହି ଅବସ୍ଥା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର, ଏହିପରି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଅଭିନ୍ନତା ଉପନିଷଦ ଉକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧ। ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ଉଚିତ ସ୍ଥାନରେ ଜଳିଥାଏ, ଯାହାର ଦ୍ୱାର ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଖୋଲାଯାଏ, ପଥ ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ସଂଯୋଗ ରହିଥାଏ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଯଦି କିଏ କହନ୍ତି, "ରାତିରେ ନୁହେଁ," ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଦେହ ରହିଥିଲେଯାଏ ଏହି ସଂଯୋଗ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଏବଂ ଏହା ଦର୍ଶାଯାଏ। ତେଣୁ ଦକ୍ଷିଣାୟନରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଘଟେ। ଏହିପରି ଯୋଗୀମାନେ ଏବଂ କ୍ରିୟା କାଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତି ରହିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଯାତ୍ରା କିରଣ ଆଦି ପଥ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ବାୟୁ ଓ ଜଳର ଭିନ୍ନତା ଏବଂ ଅଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଚାର ସ୍ଥାପିତ।