ଏକ ସମୟରେ ବେଦାନ୍ତ ଦର୍ଶନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଚାର ଚାଲିଥିଲା। ଏଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଉକ୍ତିକୁ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା, ତେଣୁ କୌଣସି ବିରୋଧ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ। ଯେପରିକି ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ରୂପରେ ଏକ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ, ଏହି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭିନ୍ନତା ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛି। ସାଧାରଣତା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ବିରୋଧ ଆସୁନାହିଁ, କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିବା ପରି ଏଠି ଉପଲବ୍ଧି ହୁଏ, ଏବଂ ଏହା ବିଶ୍ୱରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନୁହେଁ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଂଶରେ ଶବ୍ଦ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେବାରୁ ସମ୍ପର୍କ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। ଏହି ଶରୀରରେ ଏକ ଆତ୍ମାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି; ଏହି ଭିନ୍ନତା ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱରୁ ହୁଏ, ଦୃଷ୍ଟି ମାନେ ପରି ନୁହେଁ। ତଥାପି, ଅଂଗଗତ ଅଂଶଗୁଡିକ ଶାଖାରେ ନାହିଁ, ଏହି ନିୟମ ଏକ ଏକ ବେଦରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏଠି କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ମନ୍ତ୍ର ଆଦି ପରି। ଏହି ବିଶିଷ୍ଟତା ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହି ପ୍ରମାଣ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ଶବ୍ଦ ଆଦିର ବିଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ବିକଳ୍ପ ଅଛି, କାରଣ ଫଳରେ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ। ଯେଉଁ କ୍ରିୟାଗୁଡିକ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ବକ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ଏକାଠି କିମ୍ବା ଏକାଠି ନୁହେଁ, ଚାହିଁଲେ ଯେପରି ହେବ, କାରଣ ପୂର୍ବ ହେବାର କାରଣ ନାହିଁ। ଅଂଗଗତ ଅବସ୍ଥା ଭିତିରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହି ଅଂଶରେ ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ। ସମ୍ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥା ହୁଏ। ଶାସ୍ତ୍ର ଏକ ସାଧାରଣ ଗୁଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିବାରୁ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଂଶଗୁଡିକର ସମସ୍ତଙ୍କ ସମୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏହି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଅନୁଭୂତି ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ବିଚାରରେ, ବାଦରାୟଣ କହିଛନ୍ତି—ତେଣୁ ପୁରୁଷର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହିଛି, କାରଣ ଶବ୍ଦରୁ ଏହା ନିଷ୍ପନ୍ନ। ଜୈମିନି କହିଛନ୍ତି—ଏହା ଅନୁଗତ ହେବାରୁ ଶିକ୍ଷା ପୁରୁଷର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ, ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ପରି। ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଦେଖିବାରୁ ଏହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ବିଷୟରେ ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଆରମ୍ଭ ଓ ପୁନରାବୃତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିୟମ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଅଂଶ ଧାରଣ କରିଥିବା ପୁରୁଷ ପାଇଁ ନିୟମ ଦିଆଯାଇଛି। ସୀମାବଦ୍ଧତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିୟମ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାର ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଥିବାରୁ, ବାଦରାୟଣ ଅନୁସାରେ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ, କାରଣ ଏହା ଦେଖିଯାଏ। ତଥାପି ଅନୁଭୂତି ସମାନ ଅଛି। ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ଭିନ୍ନତା ଏକ ଶତ ଅଂଶ ପରି ଅଛି। ଏହି ନିୟମ ଏକ ଅବିଧାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିବା ପରି। କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ। ଏହି ନିୟମ ଶ୍ରେୟସ୍ କିମ୍ବା ଅନୁମତି ପାଇଁ ଅଛି। ଅନ୍ୟ ମତାନୁସାରେ, ଏହି ନିୟମ ଏକାନ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ହୁଏ। ଦମନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ଶକ୍ତି ଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କ ନିୟମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଜୈମିନି କହିଛନ୍ତି—ସଂଯୋଗ ନାହିଁ, କାରଣ ନିୟମ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ବାଦରାୟଣ କହିଛନ୍ତି—ଶାସ୍ତ୍ରର ଉକ୍ତି ସମାନ ଥିବାରୁ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା ନିୟମ ଅଛି, ଧାରଣ ପରି। ଯଦି ଏହା କେବଳ ପ୍ରଶଂସା ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୁଏ, ତେଣୁ ଏହା ଦୂତିୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଅପୂର୍ବ। ଏବଂ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଏଭଳି ବେଦାନ୍ତର ଏହି ଗୁଡ଼ିକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନିୟମ ଓ ଉପଦେଶ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ଅନୁଭୂତି ଓ ଦୃଢ଼ ମୂଳ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।