ଏକ ସମୟରେ, ଶିଷ୍ୟମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ଯଦି କିଛି ଜିନିଷ ଏକାଉଁଠି ଯୋଗ ଥିବାରୁ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଏହା କି ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାଦାନ ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ ଭାବରେ ଅଲଗା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ?" ଗୁରୁ ଶାନ୍ତ ହସି କହିଲେ, "ହଁ, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବନ୍ଧ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ବିଶେଷତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ଅଲଗା ହୋଇପାରେ। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ସେଠି କିଛି ନୂତନ ନୁହେଁ, କାରଣ ତାହା ପୂର୍ବରୁ ଅଛି। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ତର ନାହିଁ, ସେଠି ସମାନତା ଥାଏ। ଏହି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବନ୍ଧ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।" "କିନ୍ତୁ କେତେକ ସ୍ଥଳରେ ଅଲଗାତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ନଥାଏ। ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତତା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ସଂଗ୍ରହ ଓ ବ୍ୟାପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷକୁ ଆସିପାରିବ। ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷ ଉପାସନା କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେଠି ଅନ୍ୟ ଉପାସନା ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ।" "ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଅର୍ଥରେ ଭିନ୍ନତା ଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କିଛି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ, 'ଉପାୟନ' ଶବ୍ଦ ଥିବାରୁ କୁଶ ଓ ଛନ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ସ୍ତୁତି ଓ ଗୀତ ଭଳି ମନ୍ତବ୍ୟ କରାଯାଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ଏହି କ୍ରମ ଅନୁସରଣ ହେଉନାହିଁ, ଅନ୍ୟେମାନେ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି।" "ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କିଛି ହୋଇପାରେ, କାରଣ ଦୁଇଁ ଦିଗରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ। ଉଭୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ, ନାହିଁହେଲେ ବିରୋଧ ହେବ। ଯେପରି ସାଧାରଣ ଜୀବନରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ।" "ଯେଉଁଠି ଅଫିସିଆଣ୍ଟମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସେଇ ନିଯୁକ୍ତି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧ ନାହିଁ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ତର୍କ ଅନୁଯାୟୀ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଅକ୍ଷର ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ଓ ଉପଅଂଶ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିବନ୍ଧ ରହିଥାଏ। ଏହିପରି ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ବୁଝିଯାଏ।" "ଯଦି କିଏ କହିବେ, ଭୂତ ମଣ୍ଡଳ ଭଳି ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ନଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶାସ୍ତ୍ର ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛି। କେତେକ ଅନ୍ୟେ ବଦଳାଯିବା ଦାବି କରନ୍ତି, ଯେପରି ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ।" "ସତ୍ୟ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଏକ ହିଁ। ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବନା, ଏଠି ଓ ସେଠି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ତାହା ସଦୃଶ ଉପାଦାନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। କେବେ କେବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ, ସମ୍ମାନ ପାଇଁ।" "ଯେତେବେଳେ ଉପସ୍ଥିତ ଥାଏ, ଶାସ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ ଦ୍ୱାରା ଏହି କ୍ରମ ଚାଲିଥାଏ। ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ ନାହିଁ, ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଦେଖି, ଦୂରତା ଦ୍ୱାରା ଫଳ ବାଧା ପାଉନାହିଁ। ଦାନ ମାମଲାରେ ଯେପରି, ଏଠି ମଧ୍ୟ ସେପରି।" "ଯେଉଁଠି ଚିହ୍ନ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଠି ତାହା ଅଧିକ ପ୍ରଭାବୀ। ପୂର୍ବ ଅନୁମାନ କେବେ କେବେ ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟରୁ ଆସିପାରେ, କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରି। ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ଲାଗୁ ହୁଏ।" "କିନ୍ତୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ମାତ୍ର, କାରଣ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସିଦ୍ଧ। ଶାସ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହିପରି କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ। ସମ୍ବନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ର ଭିନ୍ନତା ଦେଖି, ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷ ହୋଇଛି।" "ସାଧାରଣତା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଦୃଷ୍ଟି ଘଟେ, ମୃତ୍ୟୁ ମାମଲାରେ ଯେପରି, ଏହିପରି ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ। ପରେ ଯେଉଁଠି ଶବ୍ଦ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠି ସମ୍ବନ୍ଧ ଲାଗୁ ହୁଏ।" "ଦେହରେ ଏକ ଆତ୍ମା ଅଛି, ଏହିପରି ଅନୁଭବ। ଭିନ୍ନତା ତାହା ଅବସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା, ଦୃଷ୍ଟି ଭଳି ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଅଙ୍ଗ ସମ୍ପୃକ୍ତ, ସେମାନେ ଶାଖାରେ ନୁହେଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବେଦରେ ଏହି ନିୟମ। ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭଳି କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ।" "ମହତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ବିଧି ଭଳି; ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖାଏ। ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଭେଦ ଦେଖାଯାଏ।" ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ରହସ୍ୟ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଜୀବନର ଏକତା ଓ ବିଭିନ୍ନତା ବିଷୟରେ ଅମୂଲ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ମିଳେ।