ଏହି ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରର ଏକ ଧାରାବାହିକ ବିବେଚନାରେ, ପ୍ରଥମେ କହାଯାଇଛି ଯେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ମିଳିଯାଏ। କିନ୍ତୁ, ଏହି ଉତ୍ତର ସଠିକ୍ ନୁହଁ, କାରଣ ଯୋଗ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ଶବ୍ଦର ଉପଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସୂଚିତ କରେ। ତଥାପି, ଏହି ସମାନତାର ଉପାଧି ବିଭିନ୍ନତାର ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହି ବିଭିନ୍ନତା ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୁଏ। ଯଦି କେହି କହିବେ ଯେ ଏହା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହା ଏକ ନାକାରାତ୍ମକ ଅଭିଯୋଗ ମାତ୍ର ଅଟେ, ଏହା ଠିକ୍ ନୁହଁ। ଏଉଁ ଅଭିଯୋଗ ଯଦି ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ଲାଗୁ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାକାରାତ୍ମକ ଫଳ ଦେଖାଯିବ, ଯାହା ଅଯୁକ୍ତିସଂପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏକ ଉପମା ମିଳେନାହିଁ। ଏବଂ ଏହି ବିପରୀତ ଅଭିଯୋଗରେ ନିଜ ଅବସ୍ଥାନର ଅନେକ ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ। ତଦୁପରି, ତର୍କର ମୂଳ ଭିତି ମିଳେନାହିଁ। ଯଦି ଅନ୍ୟ ଭାବେ ଅନୁମାନ କରାଯିବା, ତେବେ ମଧ୍ୟ ଅନନ୍ତ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଦେଖାଯିବ। ଏହି ଭାବରେ ଅନ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ମତଗୁଡିକର ଗ୍ରହଣ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୁଏ। ଯଦି ଅନୁଭବକାରୀର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅବିଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ନାକାରା ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ସାମାନ୍ୟ ଜଗତ ପରି ହେବ। ଏହାର ଅବିଭିନ୍ନତା 'ଉତ୍ପତ୍ତି' ଆଦି ଶବ୍ଦରୁ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଏବଂ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅନୁଭୂତି ଘଟେ। ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଥିବାରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ମତ ସ୍ଥିର ହୁଏ। ଯଦି କେହି ଏହାକୁ 'ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ' ଭାବରେ କହିବେ, ତେବେ ଶେଷ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ସୂଚିତ ହୁଏ। ଏହା ଛେନା ପରି ଉପମା ଦିଆଯାଏ। ଶ୍ୱାସ ଓ ତାଳ ଆଦି ଉପମା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ। 'ଅନ୍ୟ' ଭାବର ଉପାଧି ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟାର ଅସମ୍ଭବତା ଦୋଷ ଦେଖାଯିବ। କିନ୍ତୁ, କିଛି ଅତିରିକ୍ତ ଅଛି, କାରଣ ଭିନ୍ନତା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ପାଥର ଆଦି ଉପମା ଏଠାରେ ଲାଗୁ ନହଁ। ବିଲୟ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ, ଦୁଧ ପରି ଉପମା ଦେଇ ନାକାରା କରାଯାଏ। ଦେବତା ଆଦି ଯେପରି ଅଛନ୍ତି, ତେମିତି ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ। ଏହା ସମସ୍ତରେ ବିପରୀତ ବିସ୍ତାର ହେବା ଅଥବା ଅଂଶହୀନତା ବିରୋଧ ହେବା ଦେଖାଯିବ। କିନ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଏହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ, କାରଣ ଏହାର ଉତ୍ସ ଶବ୍ଦ। ଆତ୍ମାରେ ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣ ଦେଖାଯିବା ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ପତ୍ତି କରେ। ପ୍ରତିପକ୍ଷ ମତର ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଦେଖାଯିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ମତ ସ୍ଥିର। ଯଦି କେହି କହିବେ, "ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହୀନ," ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି। ନାକାରା କରାଯାଏ, କାରଣ ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି। ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କେବଳ ଖେଳ ପାଇଁ ହୁଏ। ଏହା କୌଳିନ୍ୟ ବା କ୍ରୂରତା ଦ୍ୱାରା ନୁହଁ, କାରଣ ଏହା ଅନ୍ୟ ଉପାଧି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖାଏ। ଯଦି କେହି କହିବେ, "କ୍ରିୟାର ବିତରଣ ନାହିଁ," ତେବେ ଆଦି ନାହିଁ ଥିବାରୁ ଏହା ଯୁକ୍ତିସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦେଖାଯିବା। ସମସ୍ତ ଗୁଣ ସମ୍ଭବ ଥିବାରୁ ଏହି ମତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ। ପରେ, ନିୟମିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ ଥିବାରୁ ଅନୁମାନ ଯୁକ୍ତି ନୁହଁ, କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି କହିବେ, "ଦୁଧ ଓ ପାଣି ପରି," ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ ଅଟେ। ବିଚ୍ଛେଦ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଉନାହିଁ ଓ ନିର୍ଭରତା ନାହିଁ ଥିବାରୁ ଏହି ମତ ଦୃଢ଼ ନୁହଁ। ଏହି ଗୁଣ ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖାଯିବା ନାହିଁ, ଏହା ତୁଳସାଉ ଆଦି ପରି ନୁହଁ। ଯଦି କହିବେ, "ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପାଥର ପରି," ତେବେ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ ଅଟେ। ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱର ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ ଥିବାରୁ ଏହି ମତ ଦୃଢ଼ ନୁହଁ। ଏପରି ଶାସ୍ତ୍ରର ଏହି ଚିନ୍ତନ ଏକ ଉତ୍ତର ଧାରାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରତି ଯୁକ୍ତି, ଉପମା, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ମତର ସ୍ଥିରତା ଏକ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।