सांपराये तर्तव्याभावात् तथा ह्य् अन्ये
सांप्रतिक विधीच्या वेळी पार होणं होत नाही, कारण इतरही तसं सांगतात.
छन्दत उभयाविरोधात्
इच्छेनुसार, कारण दोन्ही बाजूंना काहीच विरोध नाही.
गतेर् अर्थवत्त्वम् उभयथान्यथा हि विरोधः
मार्ग मिळाल्यावर दोन्ही प्रकारे अर्थ साध्य होतो, नाहीतर विरोध निर्माण होईल.
उपपन्नस् तल्लक्षणार्थोपलब्धेर् लोकवत्
हे योग्यच आहे, कारण त्या गुणाचा हेतू साध्य होतो, जसं रोजच्या व्यवहारात होतं.
यावदधिकारम् अवस्थितिर् आधिकारिकाणाम्
अधिकाऱ्यांचं काम त्यांची नेमणूक असेपर्यंत चालू राहतं.
अनियमस्सर्वेषामविरोधश्शब्दानुमानाभ्याम्
सर्वांसाठी कोणताही बंधन नाही, आणि विरोधही नाही, कारण शास्त्र आणि अनुमान दोन्हींचा आधार आहे.
अक्षरधियां त्ववरोधस्सामान्यतद्भावाभ्यामौपसदवत्तदुक्तम्
पण अक्षराचा ध्यान करणाऱ्यांसाठी मात्र बंधन आहे, कारण सामान्य आणि विशेष स्वरूपामुळे, उपसदांच्या प्रमाणे, असं सांगितलं आहे.
इयदामननात्
अशा प्रकारच्या मननामुळे.
अन्तरा भूतग्रामवत्स्वात्मनो ऽन्यथा भेदानुपपत्तिर् इति चेन् नोपदेशवत्
जर असं म्हटलं की, जसं पंचमहाभूतांच्या गटात होतं, तसं अंतरात आत्म्याचं वेगळेपण राहणार नाही, तर तसं नाही, कारण शास्त्रात तसं सांगितलं आहे.
व्यतिहारो विशिंषन्ति हीतरवत्
ते बदल मान्य करतात, जसं कनिष्ठ बाबतीत होतं.
सैव हि सत्यादयः
कारण सत्य वगैरे हेच खरे आहेत.
कामादीतरत्र तत्र चाऽयतनादिभ्यः
इच्छा वगैरे गोष्टी, इथे आणि तिथे, इंद्रिय वगैरेपासून निर्माण होतात.
आदरादलोपः
आदरामुळे वगळलं जातं.
उपस्थिते ऽतस्तद्वचनात्
जेव्हा उपस्थित असतं, तेव्हा तसं सांगितल्यामुळे.
तन्निर्धारणानियमस्तद्दृष्टेः पृथग्घ्यप्रतिबन्धः फलम्
ठराविक नियम नाही, कारण प्रत्यक्ष तसं दिसतं; वेगळेपणामुळे फलात अडथळा येत नाही.
प्रदानवदेव तदुक्तम्
जसं दानाच्या बाबतीत आहे, तसंच इथेही सांगितलं आहे.
लिङ्गभूयस्त्वात्तद्धि बलीयस्तदपि
कारण चिन्ह जास्त ठळक असल्यामुळे तेच जास्त प्रभावी ठरतं.
पूर्वविकल्पः प्रकरणात्स्यात् क्रियामानसवत्
पूर्वीचा पर्याय प्रसंगावरून उगवू शकतो, जसं एखादी कृती सुरू असताना होतं.
अतिदेशाच् च
आणि विस्तारामुळेही तसं होतं.
विद्यैव तु निर्धारणाद्दर्शनाच् च
पण ठरवून आणि प्रत्यक्ष दिसून येतं म्हणून केवळ ज्ञानच मुख्य आहे.
श्रुत्यादिबलीयस्त्वाच् च न बाधः
कारण श्रुतीचं म्हणणं जास्त ठाम आहे, त्यामुळे विरोध होत नाही.
अनुबन्धादिभ्यः प्रज्ञान्तरपृथक्त्ववद्दृष्टश् च तदुक्तम्
संबंध वगैरेमुळे, आणि वेगवेगळ्या ज्ञानप्रकारांमध्ये जसं भेद दिसतो, तसं इथेही सांगितलं आहे.
न सामान्यादप्युपलब्धेर्मृत्युवन्न हि लोकापत्तिः
सामान्यतेमुळेही नाही, कारण प्रत्यक्ष अनुभव मिळतो, जसं मृत्यूच्या बाबतीत होतं, आणि जगात त्यात काही विरोध नाही.
परेण च शब्दस्य ताद्विध्यं भूयस्त्वात् त्व् अनुबन्धः
आणि पुढच्या ठिकाणी शब्द जास्त ठळक असल्यामुळे संबंध लागू होतो.
एक आत्मनः शरीरे भावात्
एक आत्मा शरीरात असल्यामुळे.
व्यतिरेकस्तद्भावभावित्वान्न तूपलब्धिवत्
तो भेद त्या अस्तित्वामुळे आहे, प्रत्यक्ष ज्ञानासारखा नाही.
अङ्गावबद्धास्तु न शाखासु हि प्रतिवेदम्
पण जी अंगे जोडलेली आहेत, ती शाखांमध्ये नाहीत, प्रत्येक वेदात तसं आहे.
मन्त्रादिवद्वाविरोधः
मंत्र वगैरेप्रमाणे इथेही विरोध नाही.
भूम्नः क्रतुवज्ज्यायस्वं तथा हि दर्शयति
महत्त्वामुळे, ते विधीसारखं श्रेष्ठ आहे; असंच ग्रंथ दाखवतो.
नाना शब्दादिभेदात्
कारण शब्द वगैरेमध्ये भिन्नता आहे.