अन्वयाद् इति चेत् स्याद् अवधारणात्
जर असं म्हटलं की, ‘संबंधामुळे’, तर ते चालू शकतं, कारण स्पष्टपणे सांगितलं आहे.
कार्याख्यानादपूर्वम्
परिणाम सांगितला आहे म्हणून ते नवीन नाही.
समान एवं चाभेदात्
आणि म्हणून, फरक नाही म्हणून ते सारखंच आहे.
सम्बन्धादेवमन्यत्रापि
असं, संबंधामुळे इतर ठिकाणीही लागू पडतं.
न वा विशेषात्
किंवा नाही, कारण वेगळेपणा आहे.
दर्शयति च
आणि ते दाखवलं आहे.
संभृतिद्युव्याप्त्यपि चातः
एकत्रितपणा आणि व्यापलेपणामुळेही तसंच आहे.
पुरुषविद्यायामपि चेतरेषामनाम्नानात्
पुरुषाच्या ध्यानातही, इतरांचं नाव घेतलं आहे म्हणून.
वेधाद्यर्थभेदात्
सृष्टीकर्त्यापासून अर्थाचा फरक असल्यामुळे.
हानौ तूपायनशब्दशेषत्वात् कुशाच्छन्दस्स्तुत्युपगानवत्तदुक्तम्
पण वगळल्यावर 'उपायन' हा शब्द उरतो, म्हणून कुश आणि छंद हे स्तुती आणि गाण्याप्रमाणे आहेत, असं सांगितलं आहे.
सांपराये तर्तव्याभावात् तथा ह्य् अन्ये
सांप्रतिक विधीच्या वेळी पार होणं होत नाही, कारण इतरही तसं सांगतात.
छन्दत उभयाविरोधात्
इच्छेनुसार, कारण दोन्ही बाजूंना काहीच विरोध नाही.
गतेर् अर्थवत्त्वम् उभयथान्यथा हि विरोधः
मार्ग मिळाल्यावर दोन्ही प्रकारे अर्थ साध्य होतो, नाहीतर विरोध निर्माण होईल.
उपपन्नस् तल्लक्षणार्थोपलब्धेर् लोकवत्
हे योग्यच आहे, कारण त्या गुणाचा हेतू साध्य होतो, जसं रोजच्या व्यवहारात होतं.
यावदधिकारम् अवस्थितिर् आधिकारिकाणाम्
अधिकाऱ्यांचं काम त्यांची नेमणूक असेपर्यंत चालू राहतं.
अनियमस्सर्वेषामविरोधश्शब्दानुमानाभ्याम्
सर्वांसाठी कोणताही बंधन नाही, आणि विरोधही नाही, कारण शास्त्र आणि अनुमान दोन्हींचा आधार आहे.
अक्षरधियां त्ववरोधस्सामान्यतद्भावाभ्यामौपसदवत्तदुक्तम्
पण अक्षराचा ध्यान करणाऱ्यांसाठी मात्र बंधन आहे, कारण सामान्य आणि विशेष स्वरूपामुळे, उपसदांच्या प्रमाणे, असं सांगितलं आहे.
इयदामननात्
अशा प्रकारच्या मननामुळे.
अन्तरा भूतग्रामवत्स्वात्मनो ऽन्यथा भेदानुपपत्तिर् इति चेन् नोपदेशवत्
जर असं म्हटलं की, जसं पंचमहाभूतांच्या गटात होतं, तसं अंतरात आत्म्याचं वेगळेपण राहणार नाही, तर तसं नाही, कारण शास्त्रात तसं सांगितलं आहे.
व्यतिहारो विशिंषन्ति हीतरवत्
ते बदल मान्य करतात, जसं कनिष्ठ बाबतीत होतं.
सैव हि सत्यादयः
कारण सत्य वगैरे हेच खरे आहेत.
कामादीतरत्र तत्र चाऽयतनादिभ्यः
इच्छा वगैरे गोष्टी, इथे आणि तिथे, इंद्रिय वगैरेपासून निर्माण होतात.
आदरादलोपः
आदरामुळे वगळलं जातं.
उपस्थिते ऽतस्तद्वचनात्
जेव्हा उपस्थित असतं, तेव्हा तसं सांगितल्यामुळे.
तन्निर्धारणानियमस्तद्दृष्टेः पृथग्घ्यप्रतिबन्धः फलम्
ठराविक नियम नाही, कारण प्रत्यक्ष तसं दिसतं; वेगळेपणामुळे फलात अडथळा येत नाही.
प्रदानवदेव तदुक्तम्
जसं दानाच्या बाबतीत आहे, तसंच इथेही सांगितलं आहे.
लिङ्गभूयस्त्वात्तद्धि बलीयस्तदपि
कारण चिन्ह जास्त ठळक असल्यामुळे तेच जास्त प्रभावी ठरतं.
पूर्वविकल्पः प्रकरणात्स्यात् क्रियामानसवत्
पूर्वीचा पर्याय प्रसंगावरून उगवू शकतो, जसं एखादी कृती सुरू असताना होतं.
अतिदेशाच् च
आणि विस्तारामुळेही तसं होतं.
विद्यैव तु निर्धारणाद्दर्शनाच् च
पण ठरवून आणि प्रत्यक्ष दिसून येतं म्हणून केवळ ज्ञानच मुख्य आहे.