अन्तस् तद्धर्मोपदेशात्
आतल्या बाजूला, कारण उपदेश त्याच्या गुणांबद्दल आहे.
भेदव्यपदेशाच् चान्यः
वेगळेपणाच्या उल्लेखामुळे तो दुसरा आहे.
आकाशस् तल्लिङ्गात्
आकाश, कारण तशी खूण दिलेली आहे.
अत एव प्राणः
त्याच कारणासाठी प्राणसुद्धा.
ज्योतिश् चरणाभिधानात्
प्रकाश, कारण त्याच्या मार्गाचा उल्लेख आहे.
छन्दो ऽभिधानान् नेति चेन् न तथा चेतोऽर्पणनिगदात् तथा हि दर्शनम्
जर छंदाचा उल्लेख आहे म्हणून तसे नाही असे म्हणले, तर तसे नाही, कारण मन अर्पण करण्याचे सांगितले आहे; तसेच प्रत्यक्ष अनुभव आहे.
भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेश् चैवम्
भूतादी कारण म्हणून उल्लेख योग्य आहे, म्हणून असेच.
उपदेशभेदान् नेति चेन् नोभयस्मिन्न् अप्य् अविरोधात्
जर उपदेशात फरक आहे म्हणून तसे नाही असे म्हणले, तर तसे नाही, कारण दोन्ही ठिकाणी विरोध नाही.
प्राणस् तथानुगमात्
प्राण, कारण पुढेही त्याचा संबंध दाखवला आहे.
न वक्तुर् आत्मोपदेशाद् इति चेद् अध्यात्मसंबन्धभूमा ह्य् अस्मिन्
जर बोलणाऱ्याने स्वतःच्या आत्म्याचा उपदेश केला म्हणून तसे नाही असे म्हणले, तर तसे नाही, कारण येथे आत्म्याशी संबंध हेच मुख्य आहे.
शास्त्रदृष्ट्या तूपदेशो वामदेववत्
शास्त्रदृष्टीनेच उपदेश आहे, वामदेवाप्रमाणे.
जीवमुख्यप्राणलिङ्गान् नेति चेन् नोपासात्रैविध्यादाश्रितत्वाद् इह तद्योगात्
जर जीव आणि प्रमुख प्राण यांच्या खूणांमुळे तसे नाही असे म्हणले, तर तसे नाही, कारण उपासनेचे तीन प्रकार दोन्हीवर आधारलेले आहेत आणि येथे त्यांचा संबंध स्पष्ट आहे.
सर्वत्र प्रसिद्धोपदेशात्
सर्वत्र प्रसिद्ध उपदेशामुळे.
विवक्षितगुणोपपत्तेश् च
आणि इच्छित गुण योग्य असल्यामुळे.
अनुपपत्तेस् तु न शारीरः
परंतु देहधारी आत्मा नाही, कारण ते अशक्य आहे.
कर्मकर्तृव्यपदेशाच् च
आणि कर्ता व कर्म करणारा म्हणून उल्लेख असल्यामुळे.
शब्दविशेषात्
विशिष्ट शब्दप्रयोगामुळे.
स्मृतेश् च
आणि स्मरणात आलेल्या गोष्टीमुळेही.
अर्भकौस्त्वात् तद्व्यपदेशाच् च नेति चेन् न निचाय्यत्वाद् एवं व्योमवच् च
जर बाल्यावस्थेमुळे आणि तशीच ओळख दिल्यामुळे तसे नाही असे म्हणले, तर तसे नाही; कारण त्याला शिकवता येते, जसे आकाशालाही.
संभोगप्राप्तिर् इति चेन् न वैशेष्यात्
जर म्हणले की, उपभोग मिळतो, तर तसे नाही; कारण भेद आहे.
अत्ता चराचरग्रहणात्
जे खाणारे आहे, कारण तो जड आणि सजीव दोन्हीला ग्रहण करतो.
प्रकरणाच् च
आणि प्रसंगामुळेही.
गुहां प्रविष्टाव् आत्मानौ हि तद्दर्शनात्
दोन आत्मे गुहेत प्रवेश करतात, कारण तसेच दिसून येते.
विशेषणाच् च
आणि विशेषणामुळेही.
अन्तर उपपत्तेः
आतील अस्तित्वामुळे.
स्थानादिव्यपदेशाच् च
आणि स्थान वगैरेची ओळख दिल्यामुळेही.
सुखविशिष्टाभिधानाद् एव च
आणि सुखाने वेगळेपण दाखवले असल्यामुळेही.
अत एव च स ब्रह्म
म्हणूनच तो ब्रह्म आहे.
श्रुतोपनिषत्कगत्यभिधानाच् च
आणि उपनिषदांत सांगितलेल्या मार्गाचा उल्लेख असल्यामुळेही.
अनवस्थितेर् असंभवाच् च नेतरः
दुसरे नाही, कारण त्याला शेवट नाही आणि अशक्य आहे.