लोकवत् तु लीलाकैवल्यम्
पण जगात जसं सगळं केवळ खेळ म्हणून होतं.
वैषम्यनैर्घृण्ये न सापेक्षत्वात् तथा हि दर्शयति
हे पक्षपात किंवा निर्दयपणा म्हणून नाही, कारण ते इतर गोष्टींवर अवलंबून आहे; असं वेदही दाखवतात.
न कर्माविभागाद् इति चेन् नानादित्वाद् उपपद्यते चाप्य् उपलभ्यते च
जर असं म्हटलं, 'कर्माचं वाटप नाही म्हणून नाही,' तर अनादित्वामुळे ते योग्य आहे आणि तसं प्रत्यक्ष दिसतंही.
सर्वधर्मोपपत्तेश् च
आणि सर्व गुण शक्य आहेत, असंही दिसतं.
रचनानुपपत्तेश् च नानुमानं प्रवृत्तेश् च
रचनेचं स्पष्टीकरण शक्य नाही, म्हणून तर्क ग्राह्य नाही; आणि कृतीही होत नाही.
पयो ऽम्बुवच् चेत् तत्रापि
जर असं म्हटलं, 'दूध आणि पाण्यासारखं,' तर तिथेही तोच आक्षेप आहे.
व्यतिरेकानवस्थितेश् चानपेक्षत्वात्
कारण वेगळेपण सिद्ध होत नाही, आणि काही अवलंबनही नाही.
अन्यत्राभावाच् च न तृणादिवत्
आणि इतर कुठेही नसल्यामुळे, ते गवतासारखं नाही.
पुरुषाश्मवद् इति चेत् तथापि
जर असं म्हटलं, 'माणूस आणि दगडासारखं,' तरीही तोच आक्षेप राहतो.
अङ्गित्वानुपपत्तेश् च
आणि मुख्यत्वाचं नातं लागू होत नाही.
अन्यथानुमितौ च ज्ञशक्तिवियोगात्
इतर प्रकारच्या अनुमानातही, ज्ञानशक्ती नसल्यामुळे ते शक्य होत नाही.
अभ्युपगमे ऽप्य् अर्थाभावात्
स्वीकारले तरी, वस्तूचं अस्तित्वच नाही.
विप्रतिषेधाच् चासमञ्जसम्
विरोध असल्यामुळे, ते योग्य नाही.
महद्दीर्घवद् वा ह्रस्वपरिमण्डलाभ्याम्
किंवा मोठं आणि लांब जसं, तसंच लहान आणि गोल यांच्याबरोबर.
उभयथापि न कर्मातस्तदभावः
दोन्ही प्रकारेही कृती होत नाही; म्हणून त्याचा अभाव आहे.
समवायाभ्युपगमाच् च साम्याद् अनवस्थितेः
समवाय मान्य केल्यामुळे आणि सारखेपणामुळे, अंतिम ठराव होत नाही.
नित्यम् एव च भावात्
कारण अस्तित्व नेहमीच असतं.
रूपादिमत्त्वाच् च विपर्ययो दर्शनात्
रूप वगैरे असल्यानं, उलटपक्षीही दिसून येतो.
उभयथा च दोषात्
दोन्ही प्रकारेही दोष येतो.
अपरिग्रहाच् चात्यन्तम् अनपेक्षा
पूर्णपणे काहीही न धरल्यामुळे, संपूर्ण स्वातंत्र्य मिळतं.
समुदाय उभयहेतुके ऽपि तदप्राप्तिः
एकत्रितपणे दोन्ही कारणांनी जरी निर्माण झालं, तरी त्याची प्राप्ती होत नाही.
इतरेतरप्रत्ययत्वाद् उपपन्नम् इति चेन् न सङ्घातभावानिमित्तत्वात्
परस्पर कारणत्वामुळे योग्य आहे असं म्हटलं तरी, तसं नाही; कारण समूहाचं अस्तित्व हे कारण नाही.
उत्तरोत्पादे च पूर्वनिरोधात्
नंतरचं उत्पन्न झालं की, आधीचं नाहीसं होतं.
असति प्रतिज्ञोपरोधो यौगपद्यमन्यथा
असल्याशिवाय प्रतिज्ञा अडते; अन्यथा एकाच वेळी घडतं.
प्रतिसंख्याप्रतिसंख्यानिरोधाप्राप्तिर् अविच्छेदात्
विवेकाने किंवा विवेकाशिवाय निरोधाची प्राप्ती अखंड राहते.
उभयथा च दोषात्
दोन्ही प्रकारेही दोष येतो.
आकाशे चाविशेषात्
आकाशातही काही वेगळेपण नाही.
अनुस्मृतेश् च
आठवणीमुळेही.
नासतो ऽदृष्टत्वात्
जे अस्तित्वात नाही, ते कधीच दिसत नाही.
उदासीनानाम् अपि चैवं सिद्धिः
आणि जे उदासीन आहेत, त्यांच्याबद्दलही हेच ठरते.