संस्कारपरामर्शात् तदभावाभिलापाच् च
संस्काराचा उल्लेख आणि त्याच्या अभावाचा सांगितलेला अर्थ यामुळे.
तदभावनिर्धारणे च प्रवृत्तेः
आणि अभाव निश्चित केल्यावर कृती होते म्हणून.
श्रवणाध्ययनार्थप्रतिषेधात्
ऐकणं आणि अध्ययन यासाठी मनाई केली आहे म्हणून.
स्मृतेश् च
आणि परंपरेमुळे.
कम्पनात्
कंपनामुळे.
ज्योतिर् दर्शनात्
प्रकाश दिसतो म्हणून.
आकाशो ऽर्थान्तरत्वादिव्यपदेशात्
आकाश वेगळं आहे आणि त्याला इतरही नावांनी ओळखलं जातं म्हणून.
सुषुप्त्युत्क्रान्त्योर् भेदेन
सखोल झोप आणि देहत्याग यामध्ये फरक असल्यामुळे.
पत्यादिशब्देभ्यः
पति वगैरे शब्दांमधूनून.
आनुमानिकम् अप्य् एकेषाम् इति चेन् न शरीर-रूपक-विन्यस्त-गृहीतेर् दर्शयति च
काही लोकांसाठी हे अनुमानावरून घेतले जाते असे म्हणले तरी तसे नाही, कारण शरीराच्या उपमेवरूनच ते मान्य केले जाते आणि हे दाखवलेही आहे.
सूक्ष्मं तु तदर्हत्वात्
पण ते सूक्ष्म आहे, कारण तसे असणे योग्य आहे.
तदधीनत्वाद् अर्थवत्
ते त्यावर अवलंबून असल्यामुळे त्याला अर्थ आहे.
ज्ञेयत्वावचनाच् च
आणि त्याच्या जाणण्याबद्दल काहीही सांगितलेले नाही.
वदतीति चेन् न प्राज्ञो हि प्रकरणात्
कोणी म्हणाले, 'तो बोलतो,' तरी तसे नाही, कारण सुज्ञ लोक संदर्भावरून तसे मानत नाहीत.
त्रयाणाम् एव चैवम् उपन्यासः प्रश्नश् च
आणि म्हणूनच, फक्त तिघांबद्दलच मांडणी आणि विचारणा आहे.
महद्वच् च
आणि मोठ्याबद्दलही.
चमसवदविशेषात्
जसे समईच्या वाटीमध्ये काही फरक नसतो, तसेच.
ज्योतिरुपक्रमा तु तथा ह्य् अधीयत एके
पण काही लोक प्रकाशापासून सुरुवात करतात, कारण काहींनी तसेच शिकले आहे.
कल्पनोपदेशाच् च मध्वादिवदविरोधः
आणि उदाहरणाने शिकवले असल्यामुळे, मध वगैरेप्रमाणे, विरोध नाही.
न संख्योपसंग्रहादपि ज्ञानाभावाद् अतिरेकाच् च
संख्येच्या समावेशानेही नाही, कारण ज्ञानाचा अभाव आणि जास्त असल्यामुळे.
प्राणादयो वाक्यशेषात्
श्वास वगैरे, कारण वाक्याचा उरलेला भाग तसे सांगतो.
ज्योतिषैकेषाम् असत्यन्ने
काहींसाठी प्रकाश हे खरे अन्न नाही.
कारणत्वेन चाकाशादिषु यथाव्यपदिष्टोक्तेः
आणि कारण, जसे सांगितले आहे, आकाश वगैरे कारण म्हणून सांगितले आहेत.
समाकर्षात्
ओढ असल्यामुळे.
जगद्वाचित्वात्
कारण जगाचा उल्लेख केला आहे.
जीवमुख्यप्राणलिङ्गान् नेति चेत् तद्व्याख्यातम्
जर कोणी म्हणाले की हे लक्षण जीव आणि मुख्य श्वासाचे आहे, तर ते आधीच स्पष्ट केले आहे.
अन्यार्थं तु जैमिनिः प्रश्नव्याख्यानाभ्याम् अपि चैवम् एके
परंतु जैमिनि म्हणतो की याचा दुसरा अर्थ आहे, कारण प्रश्न आणि स्पष्टीकरण यावरून तसेच काही इतरही मानतात.
वाक्यान्वयात्
वाक्यांच्या जोडामुळे असे आहे.
प्रतिज्ञासिद्धेर् लिङ्गम् आश्मरथ्यः
आश्मरथ्य म्हणतो: प्रतिज्ञेवरून चिन्ह ठरते.
उत्क्रमिष्यत एवं भावाद् इत्य् औडुलोमिः
औडुलोमि म्हणतो: कारण ते निघून जाणार आहे, अशा स्थितीमुळे.