आता या गूढ आणि गूढार्थाने भरलेल्या सूत्रांचे एक सुसंगत आणि आदरयुक्त कथन ऐका. शास्त्रांमध्ये अग्नी वगैरे गोष्टींचा उल्लेख जरी केला गेला असला, तरी त्याचा अर्थ प्रत्यक्ष नव्हे, तर केवळ उपमेने, म्हणजेच रूपकाने घेतला पाहिजे. काही जण म्हणतात की, अशा गोष्टी प्रथमच ऐकू येतात, परंतु तसे नाही; कारण त्या गोष्टी युक्तिसंगत आहेत. काहींना वाटते की, हे ऐकले गेले नाही, पण जे यज्ञादी करणारे आहेत, त्यांच्या बाबतीत हे समजते. किंवा तरीही, हे रूपकात्मकच आहे, कारण ते आत्म्याचे नसून, तसे शास्त्र सांगते. जेव्हा कोणाचे आयुष्यकाल संपतो, आणि त्याच्याकडे शिल्लक कर्म असते, तेव्हा शास्त्र व परंपरेनुसार, तो त्यानुसार पुढे जातो. जर पायांचा आधार घेऊन काही आपत्ती घेतली, तर तेही योग्य नाही, कारण ते केवळ संकेत म्हणून वापरले आहे, असे कार्ष्णाजिनि म्हणतात. काही विचारतात की, याचा काही उद्देश नाही, पण तसे नाही; कारण त्याची आवश्यकता आहे. बादरी सांगतात की, हे केवळ शुभ व अशुभ कर्मांपुरतेच लागू होते. आणि जे अनिष्ट कर्म करणारे आहेत, त्यांबद्दलही शास्त्रात ऐकायला मिळते. परंतु न्यायानुसार, जे इतर लोक तेथे गेले आहेत, त्यांना वर-खाली जाण्याचा अनुभव येतो. हे परंपरेनेही स्मरणात ठेवले आहे, आणि सातही (पाताळ किंवा लोक) यामध्ये येतात. तेथेही, त्या क्रियेच्या प्रभावामुळे, कोणताही विरोध नाही. पण ज्ञान आणि कर्म यांच्या संदर्भातच हे लागू होते, कारण तोच विषय आहे. तिसऱ्या प्रकरणात मात्र, तसे होत नाही, कारण तसे दिसून येत नाही. हे जगातही स्मरणात ठेवले जाते, आणि तसेच पाहिलेही जाते. तिसऱ्या शब्दाने लादलेली मर्यादा, ती कोरडे पडलेल्या गोष्टींपासून उत्पन्न झालेल्यांपुरतीच लागू होते. त्याचे नैसर्गिक स्वरूप समजण्यासारखे आहे. हे फार काळाने होत नाही, कारण त्यात भेद आहे. जेव्हा एखादी गोष्ट दुसऱ्यात स्थिरावते, तेव्हाही पूर्वीप्रमाणेच, भाषेच्या वापरामुळे, तसेच होते. कोणीतरी म्हणेल की, हे अशुद्ध आहे; पण तसे नाही, कारण शब्दाचा अर्थ तसा नाही. त्यानंतर, वीर्याशी संबंध येतो, आणि मग गर्भातून शरीराची उत्पत्ती होते. मध्यावस्थेत सृष्टी होते, असे प्रत्यक्ष सांगितले आहे. काही जण म्हणतात की, निर्माणकर्ता, पुत्र आणि इतरही त्यात सहभागी असतात. परंतु हे सर्व माया आहे, कारण त्याचे खरे स्वरूप पूर्णपणे प्रकट होत नाही. दुसऱ्याच्या इच्छेमुळे, ते लपलेले असते; त्यातूनच बंधन आणि त्याचे विरुद्धही जन्म घेते. किंवा, शरीराशी संबंध आल्यामुळेही तसे होते. याचा संकेत शास्त्रातूनच मिळतो, आणि जाणणारे तसे सांगतात. त्या शास्त्राप्रमाणे, त्याचा अभाव नाड्यांमध्ये आहे, आणि आत्म्यात आहे. म्हणूनच, जागरण याच्यापासून होते. परंतु, कर्म, स्मृती आणि शास्त्रीय आज्ञांमुळे तेच ते राहते. ज्याला मोह झाला आहे, त्याची प्राप्ती अपूर्ण राहते, कारण काही शिल्लक असते. त्याच्या स्थितीवरून, दोघांचे (ज्ञान व कर्म) विशेष लक्षणे एकमेकांना लागू पडत नाहीत, कारण ती सर्वत्र सापडतात. कोणीतरी म्हणेल, हा भेदामुळे आहे; पण तसे नाही, कारण शास्त्र प्रत्येक बाबतीत तसे सांगत नाही. काही जण असे मतही मांडतात. खरं तर, हे निराकारासारखेच आहे, कारण तेच मुख्य आहे. ते प्रकाशासारखे आहे, कारण अन्यथा त्याचा काही अर्थ उरत नाही. आणि तो केवळ तेच आहे, असेही एक ज्ञानी सांगतो. अशा प्रकारे, या सूत्रांतील गूढार्थ, शास्त्र आणि परंपरेचा आधार घेत, सुसंगतपणे उलगडतो.