അഗ്ന്യാദിശ്രുതേര് ഇതി ചേന് ന ഭാക്തത്വാത്
അഗ്നി മുതലായവയെ കുറിച്ച് ശാസ്ത്രത്തിൽ പറയുന്നുണ്ടെന്നു വാദിച്ചാൽ, അതല്ല; അതു ഉപമ മാത്രമാണ്.
പ്രഥമേ ഽശ്രവണാദ് ഇതി ചേന് ന താ ഏവ ഹ്യ് ഉപപത്തേഃ
ആദ്യമായി കേൾക്കുന്നില്ലെന്നു ചോദിച്ചാൽ, അതല്ല; അതേ കാര്യങ്ങൾ യുക്തിയുള്ളവയാണ്.
അശ്രുതത്വാദ് ഇതി ചേന് നേഷ്ടാദികാരിണാം പ്രതീതേഃ
കേൾക്കുന്നില്ലെന്നു വാദിച്ചാൽ, അതല്ല; യജ്ഞാദികൾ ചെയ്യുന്നവർക്കു അത് മനസ്സിലാവുന്നുണ്ട്.
ഭാക്തം വാനാത്മവിത്ത്വാത് തഥാ ഹി ദര്ശയതി
അഥവാ, അതു ഉപമ മാത്രമാണ്, അതു ആത്മാവല്ലെന്നു അറിയപ്പെടുന്നതിനാൽ; ശാസ്ത്രം അതു കാണിക്കുന്നു.
കൃതാത്യയേ ഽനുശയവാന് ദൃഷ്ടസ്മൃതിഭ്യാം യഥേതമനേവം ച
നിശ്ചിതകാലം കഴിഞ്ഞാൽ, ശേഷിച്ച കര്മമുള്ളവൻ, ശാസ്ത്രത്തിലും അനുഷ്ഠാനത്തിലും കാണുന്നതുപോലെ, അതനുസരിച്ച് പോകുന്നു.
ചരണാദ് ഇതി ചേന് ന തദുപലക്ഷണാര്ഥേതി കാര്ഷ്ണാജിനിഃ
പാദത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വാദിച്ചാൽ, അതല്ല; അത് സൂചനയ്ക്കായാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്; കാര്ഷ്ണാജിനി അങ്ങനെ പറയുന്നു.
ആനര്ഥക്യമ് ഇതി ചേന് ന തദപേക്ഷത്വാത്
അത് വ്യർത്ഥമാണെന്നു വാദിച്ചാൽ, അതല്ല; അതിന് ആവശ്യകതയുണ്ട്.
സുകൃതദുഷ്കൃതേ ഏവേതി തു ബാദരിഃ
നല്ലതും കെട്ടതുമായ പ്രവൃത്തികളോടു മാത്രമാണെന്ന് ബാദരി പറയുന്നു.
അനിഷ്ടാദികാരിണാമ് അപി ച ശ്രുതമ്
അനിഷ്ടപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവരെപ്പറ്റിയും ശാസ്ത്രത്തിൽ കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
സംയമനേ ത്വ് അനുഭൂയേതരേഷാമാരോഹാവ് അരോഹൌ തദ്ഗതിദര്ശനാത്
വിചാരണയിൽ, അവിടെ ചെന്നവരെപ്പോലെ, മറ്റുള്ളവർക്ക് ഉയർച്ചയും താഴ്ചയും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
സ്മരന്തി ച
പരമ്പരാഗതമായ ഓർമ്മകളും ഇതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു.
അപി സപ്ത
ഏഴും അങ്ങനെ തന്നെ.
തത്രാപി തദ്വ്യാപാരാദവിരോധഃ
അവിടെയും ആ പ്രവർത്തനമൂലം യാതൊരു വിരോധവും ഇല്ല.
വിദ്യാകര്മണോര് ഇതി തു പ്രകൃതത്വാത്
വിദ്യയും കര്മവും സംബന്ധിച്ച കാര്യത്തിൽ, അതാണ് ഇവിടെ ചർച്ചയാകുന്നത്.
ന തൃതീയേ തഥോപലബ്ധേഃ
മൂന്നാമത്തേതിൽ അങ്ങനെ കാണുന്നില്ലാത്തതിനാൽ അല്ല.
സ്മര്യതേ ഽപി ച ലോകേ
ലോകത്തും ഇതിനെ ഓർമ്മിക്കുന്നു.
ദര്ശനാച് ച
കാണുന്നതുകൊണ്ടാണ്.
തൃതീയശബ്ദാവരോധഃ സംശോകജസ്യ
മൂന്നാമത്തെ വാക്ക് ഉണക്കലിൽ നിന്നുള്ളതിനെ മാത്രം ബാധകമാണ്.
തത്സ്വാഭാവ്യാപത്തിരുപപത്തേഃ
അത് സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നത് യുക്തിയാണ്.
നാതിചിരേണ വിശേഷാത്
പ്രത്യേകതയാൽ വളരെ വൈകാതെ തന്നെ.
അന്യാധിഷ്ഠിതേ പൂര്വവദഭിലാപാത്
മറ്റൊന്നിൽ അധിഷ്ഠിതമായാൽ, മുമ്പുപോലെ തന്നെ ഉപയോഗം ഉണ്ടാകും.
അശുദ്ധമ് ഇതി ചേന് ന ശബ്ദാത്
അശുദ്ധമാണെന്ന് പറയുന്നുവെങ്കിൽ, അങ്ങനെ അല്ല, വാക്ക് കൊണ്ടാണ്.
രേതഃസിഗ്യോഗോ ഽഥ
ശുക്ലം ചേർന്നതിനു ശേഷം.
യോനേഃശരീരമ്
ഗർഭത്തിൽ നിന്നുള്ള ശരീരം.
സന്ധ്യേ സൃഷ്ടിരാഹ ഹി
മധ്യാവസ്ഥയിൽ സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
നിര്മാതാരം ചൈകേ പുത്രാദയശ് ച
ചിലർ സ്രഷ്ടാവിനെയും പുത്രന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും പറയുന്നു.
മായാമാത്രം തു കാര്ത്സ്ന്യേനാനഭിവ്യക്തസ്വരൂപത്വാത്
പൂർണ്ണമായി സ്വരൂപം പ്രകടമാകാത്തതിനാൽ അത് മായ മാത്രമാണ്.
പരാഭിധ്യാനാത് തു തിരോഹിതം തതോ ഹ്യസ്യ ബന്ധവിപര്യയൌ
മറ്റൊരാളുടെ ഇച്ഛയാൽ അത് മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്നാണ് ബന്ധവും വിരുദ്ധവും ഉണ്ടാകുന്നത്.
ദേഹയോഗാദ്വാ സോ ഽപി
അല്ലെങ്കിൽ ശരീരബന്ധം കൊണ്ടും അതു സംഭവിക്കുന്നു.
സൂചകശ് ച ഹി ശ്രുതേരാചക്ഷതേ ച തദ്വിദഃ
ഇത് ശാസ്ത്രത്തിൽ സൂചനയുണ്ട്, അതറിയുന്നവർ അങ്ങനെ പറയുന്നു.