ജ്യോതിര് ആദ്യധിഷ്ഠാനം തു തദാമനനാത്പ്രാണവതാ ശബ്ദാത്
അതിന്റെ ആധാരം പ്രകാശം മുതലായവയാണ്, അങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതും പ്രാണനുപോലെ എന്ന വാക്ക് കൊണ്ടുമാണ്.
തസ്യ ച നിത്യത്വാത്
അത് ശാശ്വതമാണെന്നും.
ത ഇന്ദ്രിയാണി തദ്വ്യപദേശാദ് അന്യത്ര ശ്രേഷ്ഠാത്
അവയാണ് ഇന്ദ്രിയങ്ങള്, അങ്ങനെ വിളിച്ചിട്ടുള്ളത് കൊണ്ടും, ഉത്തമം ഒഴികെ.
ഭേദശ്രുതേര് വൈലക്ഷണ്യാച് ച
വ്യത്യാസം ശാസ്ത്രം വ്യക്തമാക്കിയതും, പ്രത്യേകതയുമുള്ളതുകൊണ്ടും.
സംജ്ഞാമൂര്തികൢപ്തിസ് തു ത്രിവൃത്കുര്വത ഉപദേശാത്
പേര് രൂപങ്ങള് നല്കുന്നത് മൂന്നായി വിഭജിക്കുന്നവനാണ്, അങ്ങനെ പഠിപ്പിച്ചതുകൊണ്ട്.
മാംസാദി ഭൌമം യഥാശബ്ദമിതരയോശ് ച
മാംസം മുതലായവ ഭൂമിയിലാണ്, വാക്കനുസരിച്ച്; മറ്റുള്ളവയ്ക്കും അതുപോലെയാണ്.
വൈശേഷ്യാത് തു തദ്വാദസ് തദ്വാദഃ
പക്ഷേ, വ്യത്യാസം ഉള്ളതിനാല് ആ അഭിപ്രായം ശരിയാണ്.
തദന്തരപ്രതിപത്തൌ രംഹതി സംപരിഷ്വക്തഃ പ്രശ്നനിരൂപണാഭ്യാമ്
അന്തരംഗം ഗ്രഹിച്ചാല് അവന് മുന്നോട്ട് പോകുന്നു, ആലിംഗനം ചെയ്യപ്പെട്ടവനായി, ചോദ്യംചെയ്യലും തീരുമാനവും കൊണ്ടു.
ത്ര്യാത്മകത്വാത് തു ഭൂയസ്ത്വാത്
അത് മൂന്നു സ്വഭാവങ്ങളുള്ളതും അതാണ് കൂടുതലായും കാണപ്പെടുന്നതുമാണ്.
പ്രാണഗതേശ് ച
ജീവശ്വാസത്തിന്റെ ചലനത്തോടും അതിന് ബന്ധമുണ്ട്.
അഗ്ന്യാദിശ്രുതേര് ഇതി ചേന് ന ഭാക്തത്വാത്
അഗ്നി മുതലായവയെ കുറിച്ച് ശാസ്ത്രത്തിൽ പറയുന്നുണ്ടെന്നു വാദിച്ചാൽ, അതല്ല; അതു ഉപമ മാത്രമാണ്.
പ്രഥമേ ഽശ്രവണാദ് ഇതി ചേന് ന താ ഏവ ഹ്യ് ഉപപത്തേഃ
ആദ്യമായി കേൾക്കുന്നില്ലെന്നു ചോദിച്ചാൽ, അതല്ല; അതേ കാര്യങ്ങൾ യുക്തിയുള്ളവയാണ്.
അശ്രുതത്വാദ് ഇതി ചേന് നേഷ്ടാദികാരിണാം പ്രതീതേഃ
കേൾക്കുന്നില്ലെന്നു വാദിച്ചാൽ, അതല്ല; യജ്ഞാദികൾ ചെയ്യുന്നവർക്കു അത് മനസ്സിലാവുന്നുണ്ട്.
ഭാക്തം വാനാത്മവിത്ത്വാത് തഥാ ഹി ദര്ശയതി
അഥവാ, അതു ഉപമ മാത്രമാണ്, അതു ആത്മാവല്ലെന്നു അറിയപ്പെടുന്നതിനാൽ; ശാസ്ത്രം അതു കാണിക്കുന്നു.
കൃതാത്യയേ ഽനുശയവാന് ദൃഷ്ടസ്മൃതിഭ്യാം യഥേതമനേവം ച
നിശ്ചിതകാലം കഴിഞ്ഞാൽ, ശേഷിച്ച കര്മമുള്ളവൻ, ശാസ്ത്രത്തിലും അനുഷ്ഠാനത്തിലും കാണുന്നതുപോലെ, അതനുസരിച്ച് പോകുന്നു.
ചരണാദ് ഇതി ചേന് ന തദുപലക്ഷണാര്ഥേതി കാര്ഷ്ണാജിനിഃ
പാദത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വാദിച്ചാൽ, അതല്ല; അത് സൂചനയ്ക്കായാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്; കാര്ഷ്ണാജിനി അങ്ങനെ പറയുന്നു.
ആനര്ഥക്യമ് ഇതി ചേന് ന തദപേക്ഷത്വാത്
അത് വ്യർത്ഥമാണെന്നു വാദിച്ചാൽ, അതല്ല; അതിന് ആവശ്യകതയുണ്ട്.
സുകൃതദുഷ്കൃതേ ഏവേതി തു ബാദരിഃ
നല്ലതും കെട്ടതുമായ പ്രവൃത്തികളോടു മാത്രമാണെന്ന് ബാദരി പറയുന്നു.
അനിഷ്ടാദികാരിണാമ് അപി ച ശ്രുതമ്
അനിഷ്ടപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവരെപ്പറ്റിയും ശാസ്ത്രത്തിൽ കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
സംയമനേ ത്വ് അനുഭൂയേതരേഷാമാരോഹാവ് അരോഹൌ തദ്ഗതിദര്ശനാത്
വിചാരണയിൽ, അവിടെ ചെന്നവരെപ്പോലെ, മറ്റുള്ളവർക്ക് ഉയർച്ചയും താഴ്ചയും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
സ്മരന്തി ച
പരമ്പരാഗതമായ ഓർമ്മകളും ഇതിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു.
അപി സപ്ത
ഏഴും അങ്ങനെ തന്നെ.
തത്രാപി തദ്വ്യാപാരാദവിരോധഃ
അവിടെയും ആ പ്രവർത്തനമൂലം യാതൊരു വിരോധവും ഇല്ല.
വിദ്യാകര്മണോര് ഇതി തു പ്രകൃതത്വാത്
വിദ്യയും കര്മവും സംബന്ധിച്ച കാര്യത്തിൽ, അതാണ് ഇവിടെ ചർച്ചയാകുന്നത്.
ന തൃതീയേ തഥോപലബ്ധേഃ
മൂന്നാമത്തേതിൽ അങ്ങനെ കാണുന്നില്ലാത്തതിനാൽ അല്ല.
സ്മര്യതേ ഽപി ച ലോകേ
ലോകത്തും ഇതിനെ ഓർമ്മിക്കുന്നു.
ദര്ശനാച് ച
കാണുന്നതുകൊണ്ടാണ്.
തൃതീയശബ്ദാവരോധഃ സംശോകജസ്യ
മൂന്നാമത്തെ വാക്ക് ഉണക്കലിൽ നിന്നുള്ളതിനെ മാത്രം ബാധകമാണ്.
തത്സ്വാഭാവ്യാപത്തിരുപപത്തേഃ
അത് സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നത് യുക്തിയാണ്.
നാതിചിരേണ വിശേഷാത്
പ്രത്യേകതയാൽ വളരെ വൈകാതെ തന്നെ.