ഏതേന യോഗഃ പ്രത്യുക്തഃ
ഇതിലൂടെ യോഗത്തിനും ഉത്തരം ലഭിച്ചു.
ന വിലക്ഷണത്വാദ് അസ്യ തഥാത്വം ച ശബ്ദാത്
അത് വ്യത്യസ്തമായതിനാൽ അങ്ങനെ അല്ല; വാക്കും ഇതു സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
അഭിമാനിവ്യപദേശസ് തു വിശേഷാനുഗതിഭ്യാമ്
വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ തന്നെ, തിരിച്ചറിയലിന്റെ പേര് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.
ദൃശ്യതേ തു
എന്നാൽ അത് കാണപ്പെടുന്നു.
അസദ് ഇതി ചേന് ന പ്രതിഷേധമാത്രത്വാത്
അത് ഇല്ലെന്നു പറയുകയാണെങ്കില്, അതു ശരിയല്ല; കാരണം, അതു വെറും നിഷേധം മാത്രമാണ്.
അപീതൌ തദ്വത്പ്രസങ്ഗാദ് അസമഞ്ജസമ്
ഭക്ഷണം സംബന്ധിച്ചും അതുപോലെ തന്നെ സംഭവിക്കും; അതു യുക്തിയില്ലാത്തതാണ്.
ന തു ദൃഷ്ടാന്തഭാവാത്
പക്ഷേ, അതിന് സമാനമായ ഉദാഹരണം ഇല്ലാത്തതിനാല് അങ്ങനെ പറയാനാവില്ല.
സ്വപക്ഷദോഷാച് ച
സ്വന്തം വാദത്തില് തന്നെ ദോഷങ്ങള് ഉണ്ടാകുന്നതുകൊണ്ടും അങ്ങനെ പറയാനാവില്ല.
തര്കാപ്രതിഷ്ഠാനാദ് അപി
തര്ക്കത്തിന് ഉറപ്പുള്ള അടിസ്ഥാനമില്ലാത്തതിനാലും അങ്ങനെ പറയാനാവില്ല.
അന്യഥാനുമേയമ് ഇതി ചേദ് ഏവമ് അപ്യ് അനിര്മോക്ഷപ്രസങ്ഗഃ
മറ്റുവിധത്തില് അനുമാനിക്കുകയാണെങ്കില് പോലും, അപ്പോഴും സംശയത്തിന് അവസാനമുണ്ടാകില്ല.
ഏതേന ശിഷ്ടാപരിഗ്രഹാ അപി വ്യാഖ്യാതാഃ
ഇതിലൂടെ ശേഷിക്കുന്ന മറ്റു വാദങ്ങളെയും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഭോക്ത്രാപത്തേര് അവിഭാഗശ് ചേത് സ്യാല് ലോകവത്
അനുഭവിക്കുന്നവന് ഇല്ലാതാകുന്നത് വ്യത്യാസം ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ടാണെങ്കില്, അതു ലോകത്തിലെപ്പോലെയാകും.
തദനന്യത്വമ് ആരമ്ഭണശബ്ദാദിഭ്യഃ
ആദി എന്നതുപോലുള്ള വാക്കുകളില്നിന്ന് അതിന്റെ വ്യത്യാസമില്ലായ്മ തെളിയുന്നു.
ഭാവേ ചോപലബ്ധേഃ
ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോള് അനുഭവം സംഭവിക്കുന്നതുകൊണ്ടുമാണ്.
സത്വാച് ചാപരസ്യ
മറ്റൊന്ന് ഉണ്ട് എന്നതുകൊണ്ടും അങ്ങനെ പറയാം.
അസദ്വ്യപദേശാന് നേതി ചേന് ന ധര്മാന്തരേണ വാക്യശേഷാദ്യുക്തേഃ ശബ്ദാന്തരാച് ച
അത് ഇല്ലെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു എന്നത് എതിര്ക്കുകയാണെങ്കില്, അങ്ങനെയല്ല; കാരണം, വാക്യത്തിന്റെ ശേഷിപ്പിലും മറ്റു വാക്കുകളിലും മറ്റൊരു ഗുണം സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
പടവച് ച
പടം പോലെയും അതുപോലെയാണ്.
യഥാ ച പ്രാണാദിഃ
ശ്വാസം മുതലായവയുടെ കാര്യത്തിലും അതുപോലെ തന്നെയാണ്.
ഇതരവ്യപദേശാദ് ധിതാകരണാദിദോഷപ്രസക്തിഃ
മറ്റൊന്നായി വിളിക്കപ്പെടുന്നതുകൊണ്ട്, കര്മ്മം നടത്താന് കഴിയില്ലെന്നതുപോലുള്ള ദോഷങ്ങള് ഉണ്ടാകും.
അധികം തു ഭേദനിര്ദേശാത്
പക്ഷേ, വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കുന്നതുകൊണ്ട് അധികം ഒന്നുണ്ട്.
അശ്മാദിവച് ച തദനുപപത്തിഃ
കല്ല് മുതലായവയുടെ കാര്യത്തിലും അതുപോലെ സാധ്യമല്ല.
ഉപസംഹാരദര്ശനാന് നേതി ചേന് ന ക്ഷീരവദ് ധി
ലയനം കാണപ്പെടുന്നു എന്നത് എതിര്ക്കുകയാണെങ്കില്, അങ്ങനെയല്ല; കാരണം, അതു പാല് പോലെയാണ്.
ദേവാദിവദ് അപി ലോകേ
ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും പോലെ തന്നെ ലോകത്തും ഇതേ വിധമാണ്.
കൃത്സ്നപ്രസക്തിര് നിരവയവത്വശബ്ദകോപോ വാ
അല്ലെങ്കിൽ മുഴുവൻതിലും അനാവശ്യമായ വ്യാപനം ഉണ്ടാകും, അല്ലെങ്കിൽ ഭാഗങ്ങളില്ലെന്ന വചനത്തോട് വിരുദ്ധത വരും.
ശ്രുതേസ് തു ശബ്ദമൂലത്വാത്
പക്ഷേ, വേദവാക്യങ്ങളിൽ നിന്നാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനമെന്നതിനാൽ, അതിനെ ആശ്രയിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ആത്മനി ചൈവം വിചിത്രാശ് ച ഹി
ആത്മാവിലും ഇങ്ങനെ തന്നെ പലവിധ ഗുണങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.
സ്വപക്ഷദോഷാച് ച
മറ്റു വാദത്തിൽ തന്നെ ദോഷം ഉണ്ടാകുന്നതുകൊണ്ടുമാണ്.
സര്വോപേതാ ച തദ്ദര്ശനാത്
എല്ലാ ഗുണങ്ങളും അവിടെ കാണപ്പെടുന്നതായി കാണാമല്ലോ.
വികരണത്വാന് നേതി ചേത് തദ് ഉക്തമ്
'ഇത് അവയവങ്ങളില്ലാത്തതുകൊണ്ടല്ല' എന്നു പറയുകയാണെങ്കിൽ, അതിന് മുമ്പേ ഉത്തരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ന പ്രയോജനവത്ത്വാത്
അല്ല, കാരണം അതിന് ഉദ്ദേശ്യം ഉണ്ട്.