ആത്മാവ് ഒരു ഉപകരണം പോലെയാണെന്ന് പറഞ്ഞാൽ, അതിന് യോജിച്ചില്ല, കാരണം അനുഭവം മുതലായവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അതിനെ അങ്ങനെയായി കാണാൻ സാധിക്കില്ല. അതുപോലെ, അതിനാൽ അതിന്റെ അളവു പരിമിതമായിരിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ സർവ്വജ്ഞത ഇല്ലായ്മയിലേക്കും എത്തും. അതിന്റെ ഉത്ഭവം അസാധ്യമാണ്, അതിനാൽ ഈ ഉപകരണം പ്രവർത്തനകർത്താവല്ല. എന്നാൽ, അറിയൽ മുതലായവ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിനെ നിഷേധിക്കാൻ കാരണമില്ല. ഇതിലേയ്ക്ക് പരസ്പരവിരുദ്ധതയും ഉണ്ടാകുന്നു. ആകാശത്തിൽ നിന്ന് (ആത്മാവിന്റെ ഉത്ഭവം) ഉണ്ടായതല്ല, കാരണം അതിനേക്കുറിച്ച് ശ്രവണമില്ല. പക്ഷേ, അതിന്റെ സത്ത ഉണ്ട്. വാക്കും, ദ്വിതീയാർത്ഥത്തിനുള്ള സാധ്യതയും, ഇതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഒരാളുടെ കാര്യത്തിൽ, 'ബ്രഹ്മം' എന്ന വാക്കുപോലെ ഇതിനെ കാണാം. ഇതിൽ യുക്തിവിരോധം ഇല്ല, കാരണം വ്യത്യാസമില്ല. വാക്കുകൾ വഴിയാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഭൗതിക ലോകത്തിൽ മാറ്റം ഉണ്ടാകുന്നതുവരെ വ്യത്യാസം നിലനിൽക്കും, അതുപോലെ. ഇതിലൂടെ വായുവിനെയും വിശദീകരിച്ചു. എന്നാൽ, സത്തയുടെ അർത്ഥം ഇവിടെയില്ല, അതിനാൽ അസാധ്യമാണ്. അതിനാൽ, അഗ്നി; അതാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. പിന്നീട്, ജലം. അതിനുശേഷം, ഭൂമി. മറ്റു വാക്കുകൾ, പരിസരത്തിന്റെ രൂപം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മeditation (ധ്യാനം) വഴി മാത്രമാണ് അതിനെ നേടാൻ കഴിയുന്നത്, കാരണം അതിന്റെ അടയാളം അതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ, മറുവശത്തിൽ, ക്രമം യുക്തിയോടുകൂടിയതാണ്. ചിലർ പറയുന്നു, 'ചൈതന്യവും മനസും ഇടയിൽ വരുന്നു', അതിന് യോജിച്ചില്ല, കാരണം അവയിൽ വ്യത്യാസമില്ല. എന്നാൽ, ചലനവും അചലതയും അടിസ്ഥാനമാക്കി, അതിന്റെ അർത്ഥം ഉപമയായി കാണാം; അവയുടെ സാന്നിധ്യത്തിലോ അഭാവത്തിലോ ആണ് designation (പേരിടൽ) ഉണ്ടാകുന്നത്. ആത്മാവ് ഉത്ഭവിക്കുന്നതല്ല, ശാസ്ത്രം പറയുന്നതും അതിന്റെ നിത്യതയും അതിനെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നു. അതിനാൽ, അറിയുന്നവൻ അങ്ങനെയാണ്. പുറപ്പെടൽ, ചലനം, തിരിച്ചുവരൽ എന്നിവ അതിൽ ഉണ്ട്. രണ്ടാമത്തെയും മൂന്നാമത്തെയും അതിന്റെ സ്വയം ആണ് നടത്തുന്നത്. 'സൂക്ഷ്മം അല്ല, ശാസ്ത്രം അതുപോലെ പറയുന്നു' എന്ന് വാദിച്ചാൽ, അങ്ങനെയല്ല, കാരണം മറ്റു സാഹചര്യവും ബാധകമാണ്. അതിന്റെ സ്വന്തം പദവും അളവുമാണ് അതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ചന്ദനത്തിന്റെ ഉദാഹരണത്തിൽപോലെ, ഇതിൽ യുക്തിവിരോധം ഇല്ല. 'സ്ഥിതിയിൽ വ്യത്യാസം ഉള്ളതിനാൽ' എന്ന വാദം ഉന്നയിച്ചാൽ, അങ്ങനെയല്ല, കാരണം സ്വീകരണം നടക്കില്ല; അതിങ്ങനെ ഹൃദയത്തിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ, ഗുണം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്, ലോകത്തിൽപോലെ. സുഗന്ധത്തിന്റെ വ്യത്യാസം പോലെ, അതിനെയും കാണാം. വേർതിരിച്ചുള്ള ഉപദേശം കാരണം, അതിന്റെ ഗുണങ്ങളുടെ സാരഭാവം പ്രകാരം, പണ്ഡിതരിൽപോലെ designation (പേരിടൽ) ഉണ്ട്. ആത്മാവിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന കാലം വരെ അതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു, അതിനാൽ യുക്തിവിരോധം ഇല്ല, കാരണം അതാണ് കാണുന്നത്. പുരുഷത്വം മുതലായവയിൽപോലെ, ഈ സത്തയിലും പ്രകടനത്തിന്റെ ബന്ധം കൊണ്ട് അങ്ങനെയാണ്. സ്ഥിരമായ അനുഭവം, അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ അഭാവം, അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ ഒതുങ്ങൽ എന്ന ഫലത്തിൽ, യുക്തി ഉണ്ട്. കർത്താവാണ്, കാരണം ശാസ്ത്രം അർത്ഥവത്താണ്. എടുത്തു പുറപ്പെടുന്നതിന്റെ പരാമർശം കൊണ്ടും അതിനെ കാണാം.