സമാനമായ മാര്ഗ്ഗം കൊണ്ടാണ് ആദ്യം വിവരണം ആരംഭിക്കുന്നത്. ശാസ്ത്രങ്ങളില് വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നതിനാലും ഈ സാദൃശ്യം ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു. ആവര്ത്തിച്ചും ശക്തമായി ഉല്ലേഖിക്കപ്പെടുന്നതിനാല്, ആ ആത്മാവ് ആനന്ദപൂര്ണനാണെന്ന് നമുക്ക് അറിയാം. ചിലര് പരിവര്ത്തനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകള് കൊണ്ടു സംശയിച്ചാലും, അതില് പ്രധാനമായത് ആ ആത്മാവിന്റെ ആധിപത്യമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കപ്പെടുന്നു. കാരണവും അതിനോടൊപ്പം തന്നെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മന്ത്രപാഠം മാത്രം പാടപ്പെടുന്നതായും ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു. മറ്റൊന്നല്ല, കാരണം മറ്റൊന്നിന് യുക്തിയില്ല. വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കപ്പെടുന്നതിനാലും, ആ ആത്മാവിന്റെ പ്രത്യേകത വ്യക്തമാകുന്നു. ആഗ്രഹം കൊണ്ടു മാത്രമല്ല, കാരണം ഇവിടെ അനുമാനത്തിന് ആവശ്യമില്ല. ഈ വിഷയത്തില് ശാസ്ത്രം അതിന്റെ ബന്ധം പഠിപ്പിക്കുന്നു. അകത്താണ് ഈ ഉപദേശങ്ങള് അതിന്റെ ഗുണത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നത്. വ്യത്യാസം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പേരുകള് കൊണ്ടും മറ്റൊന്നാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആകാശം, അതിന്റെ സൂചനയാല് തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു. അതേ കാരണം കൊണ്ടാണ് പ്രാണനും. പ്രകാശം, അതിന്റെ ഗതിയെപ്പറ്റി പറയുന്നുണ്ടാകയാല്. ചിലര് ഛന്ദസിന്റെ ഉല്ലേഖം കൊണ്ടു സംശയിച്ചാലും, മനസ്സിന്റെ സമര്പ്പണം വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നതിനാല് അതിന് യുക്തിയില്ല; കാരണം ദര്ശനം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. അങ്ങനെ, ഭൗതിക ഘടകങ്ങളുടെ കാരണമായതിന്റെ യുക്ത്യനുസൃതമായ ഉല്ലേഖം കൊണ്ടും ഇത് ശരിയാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഉപദേശത്തിന്റെയും വ്യത്യാസം കൊണ്ടു സംശയിച്ചാലും, ഇരുവശത്തും വിരുദ്ധമില്ലാത്തതിനാല് അതിന് യുക്തിയില്ല. പ്രാണന്, തുടര്ന്നുള്ള ബന്ധം കൊണ്ടാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഗുരു തന്റെ സ്വയം പരാമര്ശിച്ചാലും, അതിന് കാരണം ആത്മാവുമായി ബന്ധം കൊണ്ടാണ്. ഉപദേശം ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ദൃഷ്ടികോണത്തില് തന്നെയാണ്, വാമദേവന്റെ ഉദാഹരണത്തില് പോലെ. വ്യക്തി ആത്മാവിന്റെയും മുഖ്യ പ്രാണന്റെയും ലക്ഷണങ്ങള് കൊണ്ടു സംശയിച്ചാലും, മൂന്നുവിധമായ ധ്യാനം ഇരുവഴിയിലും അടിസ്ഥാനമാക്കിയിരിക്കുന്നതിനാല് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലായിടത്തും, ഈ ഉപദേശം അറിയപ്പെടുന്നതു കൊണ്ടാണ് പ്രസക്തി. ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ഗുണം യുക്തമായതിനാലും ഇത് ശരിയാണ്. എന്നാല് ദേഹധാരി അല്ല, കാരണം അതിന് അസാധ്യതയുണ്ട്. കര്ത്താവും കര്മ്മനിഷ്ഠനും എന്നോതുക കൊണ്ടും വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പദങ്ങളുടെ പ്രത്യേക ഉപയോഗം കൊണ്ടും ഇത് തിരിച്ചറിയാം. ഓര്മ്മയില് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നതും അതിന് തെളിവാണ്. ബാല്യവും അതുപോലെയുള്ള ഉല്ലേഖവും കൊണ്ടു സംശയിച്ചാലും, അത് ശരിയല്ല; കാരണം അത് ഉപദേശത്തിനുയോഗ്യമാണ്, ആകാശം പോലെ. ആസ്വാദനം പ്രാപിക്കപ്പെടുന്നു എന്നുവെച്ചാലും, വ്യത്യാസം കൊണ്ടു അതിന് യുക്തിയില്ല. ആസ്വാദകന്, ചലിക്കുന്നതും അചലവുമായ എല്ലാം ഗ്രഹിക്കുന്നതിനാല്. പ്രസംഗത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലവും അതിന് തെളിവാണ്. രണ്ടു ആത്മാക്കള് ഗുഹയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു, കാരണം അങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നു. വിശേഷണം കൊണ്ടും അത് വ്യക്തമാകുന്നു. ആന്തരിക സാന്നിധ്യം കൊണ്ടും തിരിച്ചറിയാം. സ്ഥലം മുതലായവയുടെ പേരുകള് കൊണ്ടും വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആനന്ദം കൊണ്ട് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതിന്റെ ഉല്ലേഖം കൊണ്ടും ഇത് വ്യക്തമാകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, അവന് ബ്രഹ്മണാണ്. ഉപനിഷത്തുകളില് വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന ഗതിയുടെ ഉല്ലേഖം കൊണ്ടും ഇതിന് ശക്തിയുണ്ട്. മറ്റൊന്നല്ല, കാരണം അതിന് അന്തമില്ലെന്നും അസാധ്യതയുമാണ്.