ನ ಚ ಕಾರ್ಯೇ ಪ್ರತ್ಯಭಿಸನ್ಧಿಃ
ಮತ್ತೆ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ಇಲ್ಲ.
ಅಪ್ರತೀಕಾಲಮ್ಬನಾನ್ ನಯತೀತಿ ಬಾದರಾಯಣ ಉಭಯಥಾ ಚ ದೋಷಾತ್ ತತ್ಕ್ರತುಶ್ ಚ
ಬಾದರಾಯಣನು 'ಕಾಲವನ್ನು ಕಾಯದೆ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷವಿದೆ; ವಿಧಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.
ವಿಶೇಷಂ ಚ ದರ್ಶಯತಿ
ಅವನು ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕೂಡ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪದ್ಯಾವಿರ್ಭಾವಃ ಸ್ವೇನ ಶಬ್ದಾತ್
ಪೂರ್ಣತೆ ಸಾಧನೆಯಾಗುವಾಗ, ಅದರ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದದಿಂದಲೇ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮುಕ್ತಃ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾನಾತ್
ವಿಮುಕ್ತನು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆತ್ಮಾ ಪ್ರಕರಣಾತ್
ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನೇ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಕಾರಣ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಿಂದ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅವಿಭಾಗೇನ ದೃಷ್ಟತ್ವಾತ್
ಅದು ವಿಭಜನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಿಂದ.
ಬ್ರಾಹ್ಮೇಣ ಜೈಮಿನಿರ್ ಉಪನ್ಯಾಸಾದಿಭ್ಯಃ
ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೂಲಕವೇ ಎಂದು ಜೈಮಿನಿಯು ವಿವರಣೆಗಳಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಚಿತಿತನ್ಮಾತ್ರೇಣ ತದಾತ್ಮಕತ್ವಾದ್ ಇತ್ಯ್ ಔಡುಲೋಮಿಃ
ಔಡುಲೋಮಿಯು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಶುದ್ಧ ಚೇತನೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಸ್ವರೂಪವೇ ಅದು.
ಏವಮ್ ಅಪ್ಯ್ ಉಪನ್ಯಾಸಾತ್ ಪೂರ್ವಭಾವಾದ್ ಅವಿರೋಧಂ ಬಾದರಾಯಣಃ
ಇದಾದರೂ ಸಹ, ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಾದರಾಯಣನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಕಲ್ಪಾದ್ ಏವ ತಚ್ಛ್ರುತೇಃ
ಕೇವಲ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದಲೇ, ಶ್ರವಣದಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಕೇಳಬಹುದು.
ಅತ ಏವ ಚಾನನ್ಯಾಧಿಪತಿಃ
ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಇಲ್ಲ.
ಅಭಾವಂ ಬಾದರಿರ್ ಆಹ ಹ್ಯ್ ಏವಮ್
ಬಾದರಿಯು ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ.
ಭಾವಂ ಜೈಮಿನಿರ್ ವಿಕಲ್ಪಾಮನನಾತ್
ಜೈಮಿನಿಯು ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಗಣನೆಯಿಂದ.
ದ್ವಾದಶಾಹವದ್ ಉಭಯವಿಧಂ ಬಾದರಾಯಣೋ ಽತಃ
ಬಾದರಾಯಣನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಹನ್ನೆರಡು ದಿನದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಎರಡೂ ವಿಧಗಳೂ ಇವೆ.
ತನ್ವಭಾವೇ ಸನ್ಧ್ಯವದ್ ಉಪಪತ್ತೇಃ
ದೇಹ ಇಲ್ಲದಾಗ ಸಂಧ್ಯೆಯಂತೆ, ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೀಗಾಗಿದೆ.
ಭಾವೇ ಜಾಗ್ರದ್ವತ್
ದೇಹ ಇದ್ದಾಗ ಜಾಗೃತಿಯಂತೆ.
ಪ್ರದೀಪವದಾವೇಶಸ್ ತಥಾ ಹಿ ದರ್ಶಯತಿ
ದೀಪದ ಲೀನತೆ ಹೀಗೆಯೇ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ವಾಪ್ಯಯಸಂಪತ್ಯೋರ್ ಅನ್ಯತರಾಪೇಕ್ಷಮ್ ಆವಿಷ್ಕೃತಂ ಹಿ
ಲೀನತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿಗೆ, ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ.
ಜಗದ್ವ್ಯಾಪಾರವರ್ಜಂ ಪ್ರಕರಣಾದ್ ಅಸಂನಿಹಿತತ್ವಾಚ್ ಚ
ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ.
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೋಪದೇಶಾದ್ ಇತಿ ಚೇನ್ ನಾಧಿಕಾರಿಕಮಣ್ಡಲಸ್ಥೋಕ್ತೇಃ
ನೇರವಾಗಿ ಉಪದೇಶವಾಯಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ, ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಮಾತು ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರಿಗಷ್ಟೇ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಕಾರಾವರ್ತಿ ಚ ತಥಾ ಹಿ ಸ್ಥಿತಿಮ್ ಆಹ
ಹಾಗೆಯೇ, ಪರಿವರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದರ್ಶಯತಶ್ ಚೈವಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾನುಮಾನೇ
ಇದನ್ನು ನೇರ ಅನುಭವದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಊಹೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭೋಗಮಾತ್ರಸಾಮ್ಯಲಿಙ್ಗಾಚ್ ಚ
ಮಾತ್ರ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಎಂಬ ಲಕ್ಷಣದಿಂದಲೂ ಇದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನಾವೃತ್ತಿಃ ಶಬ್ದಾದ್ ಅನಾವೃತ್ತಿಃ ಶಬ್ದಾತ್
ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಚನದಿಂದ ಮರಳುವುದು ಇಲ್ಲ; ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಚನದಿಂದ ಮರಳುವುದು ಇಲ್ಲ.