તન્મનઃ પ્રાણ ઉત્તરાત્
એ મન પછી પ્રાણમાં વિલીન થાય છે, જેમ આગળ કહેવામાં આવ્યું છે.
સો ઽધ્યક્ષે તદુપગમાદિભ્યઃ
એ જ સाक्षી છે, જેવું ઉપદેશ અને અન્ય ઉલ્લેખોમાં જણાવાયું છે.
ભૂતેષુ તચ્છ્રુતેઃ
પાંચ તત્ત્વોમાં પણ, જેમ શાસ્ત્રમાં સાંભળ્યું છે.
નૈકસ્મિન્ દર્શયતો હિ
કારણ કે એ માત્ર એકમાં જ બતાવાયું નથી.
સમાના ચાસૃત્યુપક્રમાદ્ અમૃતત્વં ચાનુપોષ્ય
અને એ જ પ્રવેશ અને આરંભથી, તેમજ ઉપવાસ વિના અમરત્વ પ્રાપ્ત થતું નથી.
તદાપીતેઃ સંસારવ્યપદેશાત્
સોમપાન સમયે સંસારની વાત દર્શાવાય છે, એટલે.
સૂક્ષ્મં પ્રમાણતશ્ ચ તથોપલબ્ધેઃ
કારણ કે એ સૂક્ષ્મ છે અને યોગ્ય પ્રમાણથી એ રીતે જ સમજાય છે.
નોપમર્દેનાતઃ
માટે વિનાશથી નહીં.
અસ્યૈવ ચોપપત્તેર્ ઊષ્મા
અને આ જ સંદર્ભમાં ઉષ્મા હોવી યોગ્ય છે.
પ્રતિષેધાદ્ ઇતિ ચેન્ ન શારીરાત્ સ્પષ્ટો હ્યેકેષામ્
જો કોઈ કહે કે નિષેધથી, તો એવું નથી; કારણ કે કેટલીક જગ્યાએ સ્પષ્ટ રીતે શરીરથી જ બતાવાયું છે.
સ્મર્યતે ચ
અને પરંપરામાં પણ એનું સ્મરણ થાય છે.
તાનિ પરે તથા હ્ય્ આહ
એ અવસ્થાઓ પરમાત્માને જ છે, કેમ કે એવું કહેવાયું છે.
અવિભાગો વચનાત્
અભેદ, કારણ કે એવું કહેવાયું છે.
તદોકોગ્રજ્વલનં તત્પ્રકાશિતદ્વારો વિદ્યાસામર્થ્યાત્ તચ્છેષગત્યનુસ્મૃતિયોગાચ્
જે અગ્નિ યોગ્ય સ્થાને પ્રગટે છે, જેનું દ્વાર જ્ઞાનની શક્તિથી ખુલ્લું થાય છે, અને જે માર્ગની સ્મૃતિ સાથે જોડાયેલું છે.
રશ્મ્યનુસારી
તે રશ્મિઓના માર્ગે ચાલે છે.
નિશિ નેતિ ચેન્ ન સમ્બન્ધસ્ય યાવદ્દેહભાવિત્વાદ્ દર્શયતિ ચ
જો કોઈ કહે કે, 'રાત્રે નહીં,' તો એ યોગ્ય નથી, કારણ કે શરીર રહે ત્યાં સુધી એ જોડાણ રહે છે, અને એ બતાવવામાં આવ્યું છે.
અતશ્ ચાયને ઽપિ દક્ષિણે
આથી દક્ષિણાયન સમયમાં પણ એ જ થાય છે.
યોગિનઃ પ્રતિ સ્મર્યેતે સ્માર્તે ચૈતે
આ વાત યોગીઓ અને વિધિગ્રંથોમાં પણ યાદ રાખવામાં આવે છે.
અર્ચિરાદિના તત્પ્રથિતેઃ
રશ્મિથી શરૂ થતો માર્ગ પ્રસ્થાપિત છે.
વાયુમબ્દાદવિશેષવિશેષાભ્યામ્
વાયુ અને જળમાં ભેદ અને અભેદથી.
તટિતો ઽધિ વરુણઃ સંબન્ધાત્
વીજળી પછી વરુણ, કારણ કે એમાં જોડાણ છે.
આતિવાહિકાસ્ તલ્લિઙ્ગાત્
વાહકો, કારણ કે એનું ચિહ્ન છે.
વૈદ્યુતેનૈવ તતસ્ તચ્છ્રુતેઃ
માત્ર વીજળીથી, કારણ કે શાસ્ત્રમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે.
કાર્યં બાદરિરસ્ય ગત્યુપપત્તેઃ
બાદરિની દૃષ્ટિ યોગ્ય છે, કારણ કે એ ગતિ યોગ્ય છે.
વિશેષિતત્વાચ્ ચ
અને કારણ કે એ વિશિષ્ટ રીતે જણાવાયું છે.
સામીપ્યાત્ તુ તદ્વ્યપદેશઃ
પણ નજીક હોવાથી એ નામ લાગુ પડે છે.
કાર્યાત્યયે તદધ્યક્ષેણ સહાતઃ પરમ્ અભિધાનાત્
કર્મ પૂર્ણ થાય ત્યારે, મુખ્ય દેવતાની સાથે, કારણ કે પરમનું ઉલ્લેખ છે.
સ્મૃતેશ્ ચ
અને સ્મૃતિના આધારથી પણ.
પરં જૈમિનિર્ મુખ્યત્વાત્
જૈમિની કહે છે 'પરમ', કારણ કે એ મુખ્ય છે.
દર્શનાચ્ ચ
અને કારણ કે એ જોવા મળે છે.