બ્રહ્મસૂત્રાણિ

जन्माद्यस्य यतः

જ્યાંથી જગતનું જન્મ, પાલન અને લય થાય છે.

शास्त्रयोनित्वात्

કારણ કે શાસ્ત્રો એનું મૂળ છે.

तत् तु समन्वयात्

એવું છે, કારણ કે શાસ્ત્રોમાં સતત એ જ સમજાવવામાં આવ્યું છે.

ईक्षतेर् नाशब्दम्

કારણ કે જોવું એટલે અનુભવ, માત્ર શબ્દથી નહીં.

गौणश् चेन् नात्मशब्दात्

જો એ ગૌણ હોય તો નહીં, કારણ કે 'આત્મા' શબ્દ વપરાયો છે.

तन्निष्ठस्य मोक्षोपदेशात्

કારણ કે એમાં સ્થિર રહેનારને મુક્તિ સમજાવવામાં આવી છે.

हेयत्वावचनाच् च

અને એના ત્યાગની વાત ક્યાંય નથી.

प्रतिज्ञाविरोधात्

એવું કરવું તો મૂળ વાતના વિરોધમાં આવે.

स्वाप्ययात्

કારણ કે અંતે લય થાય છે.

गतिसामान्यात्

કારણ કે માર્ગમાં સમાનતા છે.

श्रुतत्वाच् च

અને શાસ્ત્રોમાં પણ એ જ કહેવાયું છે.

आनन्दमयो ऽभ्यासात्

વારંવાર કહેવામાં આવ્યું છે કે એ આનંદથી ભરપૂર છે.

विकारशब्दान् नेति चेन् न प्राचुर्यात्

જો રૂપાંતરનાં શબ્દો હોય તો પણ, કારણ કે મુખ્યત્વ એનું છે.

तद्धेतुव्यपदेशाच् च

અને કારણ પણ એમાં દર્શાવાયું છે.

मान्त्रवर्णिकमेव च गीयते

અને મંત્રરૂપ શબ્દો જ ગવાય છે.

नेतरो ऽनुपपत्तेः

બીજું કંઈ યોગ્ય નથી, કારણ કે એ યોગ્ય રીતે બંધાય નહીં.

भेदव्यपदेशाच् च

અને ભેદ પણ દર્શાવાયો છે.

कामाच् च नानुमानापेक्षा

ઇચ્છા હોવાથી અહીં અનુમાનની જરૂર પડતી નથી.

अस्मिन्न् अस्य च तद्योगं शास्ति

આ વિષયમાં શાસ્ત્ર એનું સંબંધ સ્પષ્ટ કરે છે.

अन्तस् तद्धर्मोपदेशात्

અંદરથી એના ગુણની જ શીખવણી છે.

भेदव्यपदेशाच् चान्यः

અને ભેદ દર્શાવવાના કારણે એ બીજું છે.

आकाशस् तल्लिङ्गात्

આકાશ પણ એ જ સંકેતના આધારે છે.

अत एव प्राणः

એ જ કારણસર પ્રાણ પણ છે.

ज्योतिश् चरणाभिधानात्

પ્રકાશ પણ એના માર્ગના ઉલ્લેખથી છે.

छन्दो ऽभिधानान् नेति चेन् न तथा चेतोऽर्पणनिगदात् तथा हि दर्शनम्

જો કોઈ કહે કે છંદના ઉલ્લેખથી એવું નથી, તો એવું નથી, કારણ કે મન અર્પણ કરવું કહ્યું છે; અને એ જ રીતે દર્શન થાય છે.

भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेश् चैवम्

અને તત્વાદિ કારણ તરીકે ઓળખાવામાં યોગ્યતા હોવાથી પણ એવું જ છે.

उपदेशभेदान् नेति चेन् नोभयस्मिन्न् अप्य् अविरोधात्

જો ભિન્ન ઉપદેશના કારણે એવું નથી કહેવાય, તો પણ બંનેમાં કોઈ વિરોધ નથી.

प्राणस् तथानुगमात्

પ્રાણ પણ એ જ અનુસંધાનના કારણે છે.

न वक्तुर् आत्मोपदेशाद् इति चेद् अध्यात्मसंबन्धभूमा ह्य् अस्मिन्

જો કહે કે ઉપદેશક પોતાને સંદર્ભે કહે છે એટલે એવું નથી, તો પણ અહીં આત્માના સંબંધને આધાર માનવામાં આવ્યો છે.