પ્રાચીન શાસ્ત્રોમાં રહેલા જ્ઞાનને આધારે એક સુંદર વાર્તા વહેતી આવે છે. સર્વપ્રથમ, માર્ગમાં જે સમાનતા છે, એના કારણે એક વિશિષ્ટ સિદ્ધાંત સ્થાપિત થાય છે. પછી, શાસ્ત્રો પણ આ જ વાતને સ્પષ્ટ રીતે જાહેર કરે છે. પુનઃ પુનઃ એનું પુષ્ટિ કરવામાં આવે છે કે, પરમાત્મા આનંદથી પરિપૂર્ણ છે. કેટલાક શબ્દો પરિવર્તન દર્શાવે છે, પણ એથી મોખરે, મુખ્યત્વે પરમાત્માની મહત્તા અને પ્રભુત્વ દર્શાવવામાં આવે છે. કારણ પણ સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવવામાં આવે છે. મંત્રના શબ્દો માત્ર પરમાત્માની મહિમા ગાય છે; બીજું કંઈક હોવું યોગ્ય નથી, કારણ કે એ યોગ્ય પણ નથી. શાસ્ત્રો સ્પષ્ટ રીતે ભિન્નતા દર્શાવે છે. ઇચ્છા પ્રગટ થવાથી કોઈ અનુમાનની જરૂર રહેતી નથી. આ વિષયમાં, શાસ્ત્રો તેનું સંબંધ પણ સમજાવે છે. અંદરથી, જે ગુણ સમજાવવામાં આવે છે, એ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ભિન્નતા દર્શાવતી વિશિષ્ટ ઓળખ પણ આપવામાં આવે છે. આકાશ વિશે, ચોક્કસ સંકેતના આધારે સમજાવવામાં આવે છે. એ જ કારણસર, પ્રાણ પણ સમજાય છે. પ્રકાશ વિશે, તેની ગતિના ઉલ્લેખથી સમજાય છે. કોઈ કહે કે છંદના ઉલ્લેખથી આ સાચું નથી, તો પણ એ યોગ્ય નથી, કારણ કે મનના અર્પણની વાત સ્પષ્ટ છે; અને આ જ રીતે દ્રષ્ટિ પ્રાપ્ત થાય છે. તત્વોના કારણ તરીકે જે નામ આપવામાં આવ્યું છે, એ પણ યોગ્ય છે. જો શિક્ષણમાં ભિન્નતા દર્શાવવામાં આવે, તો પણ બંને સ્થિતિમાં કોઈ વિરોધ નથી. પ્રાણ વિશે, આગળના સંબંધના કારણે સમજાય છે. જો ગુરુ પોતાના આત્માને ઉલ્લેખ કરે છે, તો પણ એ યોગ્ય છે, કારણ કે અહીં આત્મા સાથે સંબંધ મુખ્ય છે. પણ શિક્ષણ તો શાસ્ત્રના દૃષ્ટિકોણ પ્રમાણે જ છે, જેમ કે વામદેવના ઉદાહરણમાં જોવા મળે છે. કોઈ કહે કે વ્યક્તિગત આત્મા અને મુખ્ય પ્રાણના લક્ષણો છે, તો પણ ત્રણ પ્રકારના ધ્યાન બંને પર આધારિત છે અને અહીં સંબંધ સ્થાપિત થાય છે. આ જ્ઞાન સર્વત્રથી પ્રાપ્ત થાય છે, કારણ કે શિક્ષણ સર્વત્ર જાણીતા છે. અને જે ગુણ દર્શાવ્યા છે, એ યોગ્ય છે. પણ શરીરધારી આત્મા નથી, કારણ કે એ શક્ય નથી. એજન્ટ અને કર્તા તરીકે જે ઓળખ આપવામાં આવી છે, એથી પણ સ્પષ્ટ થાય છે. વિશિષ્ટ શબ્દપ્રયોગથી પણ એ જ વાત સમજાય છે. અને જે સ્મરણમાં આવે છે, એથી પણ પુષ્ટિ થાય છે. કોઈ કહે કે બાળપણ અને એવી ઓળખને કારણે આ સાચું નથી, તો પણ એ યોગ્ય નથી, કારણ કે એ પણ શિક્ષણ માટે યોગ્ય છે, જેમ કે આકાશ માટે છે. જો કહે કે ભોગ પ્રાપ્ત થાય છે, તો પણ એ યોગ્ય નથી, કારણ કે ભિન્નતા છે. ભોજન કરનાર એટલે કે ભોક્તા, કારણ કે જડ અને ચેતન બંનેને ગ્રહણ કરે છે. સંદર્ભ પણ એ જ દર્શાવે છે. બે આત્માઓ ગુફામાં પ્રવેશે છે, એવું દર્શાવવામાં આવ્યું છે. વિશિષ્ટ ગુણધર્મથી પણ એ સમજાય છે. આંતરિક ઉપસ્થિતિને કારણે પણ એ જ વાત સ્પષ્ટ થાય છે. સ્થાન અને અન્ય વિષયોની ઓળખથી પણ એ સમજાય છે. સુખથી ભિન્નતા દર્શાવાઈ છે, એથી પણ એ જ વાત સ્પષ્ટ થાય છે. તેથી, એ બ્રહ્મ છે. ઉપનિષદોમાં જે માર્ગ દર્શાવાયો છે, એના ઉલ્લેખથી પણ એ જ સમજાય છે. બીજું કંઈક હોવું શક્ય નથી, કારણ કે એ અનંત છે અને અસંભવ પણ છે. આ રીતે, શાસ્ત્રોમાંથી મળતી આ વિધાનશૃંખલા આપણને પરમાત્માના સ્વરૂપ અને ગુણોની એકતા અને ભિન્નતાનું ગૌરવપૂર્ણ જ્ઞાન આપે છે.