శ్రీవిష్ణుసహస్రనామస్తోత్రమ్

(దివిస్పృక్) త్రిసామా సామగః సామ నిర్వాణం భేషజం భిషక్ । సంన్యాసకృచ్ఛమః శాన్తో నిష్ఠా శాన్తిః పరాయణమ్

అతడు మూడు విధాల సామవేదం, సామవేదాన్ని పాడేవాడు, సாமవేదమే, మోక్షం, ఔషధం, వైద్యుడు. త్యాగాన్ని ఆచరించేవాడు, సహనశీలి, శాంతుడు, పరమ లక్ష్యం, శాంతి, శరణ్యుడు.

శుభాఙ్గః శాన్తిదః స్రష్టా కుముదః కువలేశయః । గోహితో గోపతిర్గోప్తా వృషభాక్షో వృషప్రియః

అతని అవయవాలు మంగళకరమైనవి, శాంతిని ప్రసాదించేవాడు, సృష్టికర్త. ఆనందాన్ని కలిగించేవాడు, పద్మంలో నివసించేవాడు, గోవులను కాపాడేవాడు, గోపాలుడు, రక్షకుడు, ఎద్దుల్లాంటి కళ్ళు కలవాడు, ఎద్దును ప్రేమించేవాడు.

అనివర్తీ నివృత్తాత్మా సఙ్క్షేప్తా క్షేమకృచ్ఛివః । శ్రీవత్సవక్షాః శ్రీవాసః శ్రీపతిః శ్రీమతాంవరః

తన మార్గం నుంచి తిరిగి పోనివాడు, మనస్సు లోనికి లీనమైనవాడు, సంక్షిప్తంగా చేయగలవాడు, క్షేమాన్ని కలిగించేవాడు, మంగళకరుడు. అతని ఛాతీపై శ్రీవత్సం ఉంది, శ్రీ నివాసం, శ్రీపతి, శ్రీమంతులలో శ్రేష్ఠుడు.

శ్రీదః శ్రీశః శ్రీనివాసః శ్రీనిధిః శ్రీవిభావనః । శ్రీధరః శ్రీకరః శ్రేయః శ్రీమాఁల్లోకత్రయాశ్రయః

శ్రీను ప్రసాదించేవాడు, శ్రీకి అధిపతి, శ్రీ నివాసస్థానం, శ్రీ సంపద నిలయం, శ్రీను ప్రదర్శించేవాడు, శ్రీను ధరించేవాడు, శ్రీను దయచేసేవాడు, శ్రేయస్సు స్వరూపుడు, శ్రీతో నిండినవాడు, మూడు లోకాలకు ఆశ్రయం.

స్వక్షః స్వఙ్గః శతానన్దో నన్దిర్జ్యోతిర్గణేశ్వరః । విజితాత్మాఽవిధేయాత్మా సత్కీర్తిశ్ఛిన్నసంశయః

అందమైన కళ్లవాడు, అందమైన అవయవాలవాడు, శతసమాన ఆనందాలవాడు, సంతోషాన్ని పంచేవాడు, వెలుగుల సమూహానికి అధిపతి, తనను తానే జయించుకున్నవాడు, ఎవరికీ లోబడని వాడు, మంచి కీర్తి కలవాడు, సందేహములేని వాడు.

ఉదీర్ణః సర్వతశ్చక్షురనీశః శాశ్వతస్థిరః । భూశయో భూషణో భూతిర్విశోకః శోకనాశనః

ఎప్పుడూ పైకి ఎదిగినవాడు, అన్ని వైపులా చూస్తున్నవాడు, ఎవరికీ ఆధీనుడుకాని వాడు, శాశ్వతంగా నిలిచినవాడు, భూమిపై విశ్రాంతి తీసుకునే వాడు, భూమికి అలంకారమైనవాడు, ఐశ్వర్యం కలవాడు, దుఃఖం లేని వాడు, దుఃఖాన్ని తొలగించే వాడు.

అర్చిష్మానర్చితః కుమ్భో విశుద్ధాత్మా విశోధనః । అనిరుద్ధోఽప్రతిరథః ప్రద్యుమ్నోఽమితవిక్రమః

ప్రభావంతో మెరిసే వాడు, పూజింపబడే వాడు, సంపదతో నిండిన పాత్ర, స్వచ్ఛమైన హృదయవాడు, పవిత్రతను ప్రసాదించే వాడు, ఎవరూ అడ్డుకోలేని వాడు, యుద్ధంలో ఓడించలేని వాడు, ప్రద్యుమ్నుడు, అపారమైన పరాక్రమం కలవాడు.

కాలనేమినిహా వీరః శౌరిః శూరజనేశ్వరః । త్రిలోకాత్మా త్రిలోకేశః కేశవః కేశిహా హరిః

కాలనేమిని సంహరించినవాడు, పరాక్రమశాలి, ధైర్యవంతుడు, వీరులకు అధిపతి, మూడు లోకాల ఆత్మ, మూడు లోకాల అధిపతి, కేశవుడు, కేసిని సంహరించినవాడు, హరి.

కామదేవః కామపాలః కామీ కాన్తః కృతాగమః । అనిర్దేశ్యవపుర్విష్ణుర్వీరోఽనన్తో ధనఞ్జయః

కామదేవుడు, కోరికలను కాపాడేవాడు, కోరిక కలవాడు, ప్రియుడు, ఆగమాలను ఏర్పరిచినవాడు, వర్ణించలేని రూపం కలవాడు, విష్ణువు, వీరుడు, అనంతుడు, ధనాన్ని జయించినవాడు.

బ్రహ్మణ్యో బ్రహ్మకృద్ బ్రహ్మా బ్రహ్మ బ్రహ్మవివర్ధనః । బ్రహ్మవిద్ బ్రాహ్మణో బ్రహ్మీ బ్రహ్మజ్ఞో బ్రాహ్మణప్రియః

బ్రహ్మను ఆదరించేవాడు, బ్రహ్మను సృష్టించినవాడు, బ్రహ్మ, పరబ్రహ్మ, బ్రహ్మను పెంపొందించేవాడు, బ్రహ్మను తెలిసినవాడు, బ్రాహ్మణులకు చెందినవాడు, బ్రహ్మతో నిండినవాడు, వేదాన్ని తెలిసినవాడు, బ్రాహ్మణులకు ప్రియమైనవాడు.

మహాక్రమో మహాకర్మా మహాతేజా మహోరగః । మహాక్రతుర్మహాయజ్వా మహాయజ్ఞో మహాహవిః

మహా అడుగులు వేసేవాడు, గొప్ప కార్యాలు చేసేవాడు, అపారమైన తేజస్సు కలవాడు, మహా సర్పుడు, గొప్ప యజ్ఞాలు చేసేవాడు, మహాయజ్ఞకర్త, మహాయజ్ఞం, మహా హవిస్సు.

స్తవ్యః స్తవప్రియః స్తోత్రం స్తుతిః స్తోతా రణప్రియః । పూర్ణః పూరయితా పుణ్యః పుణ్యకీర్తిరనామయః

ప్రశంసించదగినవాడు, స్తోత్రాలు ఇష్టపడేవాడు, స్తోత్రమే, స్తుతి, స్తోత్రం చేసేవాడు, యుద్ధాన్ని ఇష్టపడేవాడు, సంపూర్ణుడు, కోరినదాన్ని నెరవేర్చేవాడు, పుణ్యుడు, పుణ్యకీర్తి కలవాడు, రోగరహితుడు.

మనోజవస్తీర్థకరో వసురేతా వసుప్రదః । వసుప్రదో వాసుదేవో వసుర్వసుమనా హవిః

మనస్సు వేగంతో ఉన్నవాడు, తీర్థాలను పవిత్రం చేసేవాడు, ధనానికి మూలమైనవాడు, ధనాన్ని ప్రసాదించేవాడు, రత్నాలను ఇచ్చేవాడు, వాసుదేవుని కుమారుడు, ధనసారం, మంచి మనసున్నవాడు, హవిస్సు.

సద్గతిః సత్కృతిః సత్తా సద్భూతిః సత్పరాయణః । శూరసేనో యదుశ్రేష్ఠః సన్నివాసః సుయామునః

మంచి మార్గాన్ని చూపేవాడు, సత్కార్యాలను చేసేవాడు, నిజమైన ఉనికిగా ఉన్నవాడు, సద్భావన కలవాడు, సజ్జనులకు పరమాశ్రయం, శూరసేనులలో ముఖ్యుడు, యాదవుల్లో శ్రేష్ఠుడు, సత్యమైన నివాసస్థానం, యమునను పవిత్రం చేసేవాడు.

భూతావాసో వాసుదేవః సర్వాసునిలయోఽనలః । దర్పహా దర్పదో దృప్తో దుర్ధరోఽథాపరాజితః

ప్రాణికోటికి నివాసమైనవాడు, వాసుదేవుడు, అందరి ప్రాణాలకు ఆధారం, అగ్ని, గర్వాన్ని నశింపజేసేవాడు, గర్వాన్ని ఇచ్చేవాడు, గర్వంతో ఉన్నవాడు, జయించలేని వాడు, ఎప్పుడూ ఓడిపోని వాడు.

విశ్వమూర్తిర్మహామూర్తిర్దీప్తమూర్తిరమూర్తిమాన్ । అనేకమూర్తిరవ్యక్తః శతమూర్తిః శతాననః

అంతటా వ్యాపించిన రూపముగలవాడు, మహత్తరమైన రూపాన్ని కలిగినవాడు, ప్రకాశమయమైన రూపమున్నవాడు, రూపరహితుడైనవాడు, ఎన్నో రూపాలు ధరించినవాడు, ఎవరికీ కనిపించని వాడు, వంద రూపాలు ఉన్నవాడు, వంద ముఖాలు కలిగినవాడు.

ఏకో నైకః సవః కః కిం యత్ తత్పదమనుత్తమమ్ । లోకబన్ధుర్లోకనాథో మాధవో భక్తవత్సలః

ఒక్కడే అయినవాడు, అనేక రూపాలున్నవాడు, సమస్తమూ ఆయనే, ఎవరో ఆయనే, ఏమిటో ఆయనే, పరమ పదమయినవాడు, లోకాలకు మిత్రుడు, లోకాలకు అధిపతి, మాధవుడు, భక్తులకు ఎంతో ప్రేమగలవాడు.

సువర్ణవర్ణో హేమాఙ్గో వరాఙ్గశ్చన్దనాఙ్గదీ । వీరహా విషమః శూన్యో ఘృతాశీరచలశ్చలః

బంగారు వర్ణమున్నవాడు, బంగారుతో పోల్చదగిన అవయవాలు కలవాడు, అద్భుతమైన అవయవాలున్నవాడు, గంధపు అలంకారాలు ధరించినవాడు, వీరులను సంహరించేవాడు, సమానుడు లేనివాడు, శూన్య స్వరూపుడైనవాడు, నెయ్యిని సేవించేవాడు, కదలని వాడూ, కదిలే వాడూ అయినవాడు.

అమానీ మానదో మాన్యో లోకస్వామీ త్రిలోకధృక్ । సుమేధా మేధజో ధన్యః సత్యమేధా ధరాధరః

అహంకారం లేనివాడు, గౌరవాన్ని ప్రసాదించేవాడు, గౌరవానికి అర్హుడైనవాడు, లోకాల స్వామి, మూడువెళ్లుల భువనాలను మోయువాడు, మంచి బుద్ధిగలవాడు, బుద్ధి నుండి జన్మించినవాడు, ధన్యుడు, నిజమైన జ్ఞానమున్నవాడు, భూమిని మోయువాడు.

తేజోవృషో ద్యుతిధరః సర్వశస్త్రభృతాం వరః । ప్రగ్రహో నిగ్రహో వ్యగ్రో నైకశృఙ్గో గదాగ్రజః

ప్రభను వర్షించేవాడు, తేజస్సుతో మెరిసే వాడు, అన్ని ఆయుధాలను ధరించే వారిలో శ్రేష్ఠుడు. నియంత్రించేవాడు, అదుపుచేసేవాడు, వేగంగా పరిగెత్తేవాడు, అనేక కొమ్ములు కలవాడు, గద అనే అన్నయ్య.

చతుర్మూర్తిశ్చతుర్బాహుశ్చతుర్వ్యూహశ్చతుర్గతిః । చతురాత్మా చతుర్భావశ్చతుర్వేదవిదేకపాత్

నాలుగు రూపాలు కలవాడు, నాలుగు చేతులు ఉన్నవాడు, నాలుగు విధాలుగా ప్రబలినవాడు, నాలుగు మార్గాలను చూపేవాడు. నాలుగు స్వభావాలు కలవాడు, నాలుగు రూపాల్లో ఉండేవాడు, నాలుగు వేదాలను తెలిసినవాడు, ఒక్క అడుగు పెట్టినవాడు.

సమావర్తోఽనివృత్తాత్మా దుర్జయో దురతిక్రమః । దుర్లభో దుర్గమో దుర్గో దురావాసో దురారిహా

ప్రపంచాన్ని తిరుగజేసే వాడు, తన స్వరూపాన్ని ఎప్పుడూ మార్చని వాడు, ఎవ్వరూ జయించలేని వాడు, దాటి పోవడం అసాధ్యమైనవాడు. అందరికీ అందని వాడు, చేరుకోలేని వాడు, కోటలా దుర్గమై ఉన్నవాడు, కష్టంగా నివసించదగినవాడు, భయంకరమైన శత్రువులను సంహరించేవాడు.

శుభాఙ్గో లోకసారఙ్గః సుతన్తుస్తన్తువర్ధనః । ఇన్ద్రకర్మా మహాకర్మా కృతకర్మా కృతాగమః

శుభమైన రూపం కలవాడు, లోకాల సారం అయినవాడు, సన్నని దారంలా ఉన్నవాడు, ఆ దారాన్ని పెంచేవాడు. ఇంద్రుడు చేసిన కార్యాలు చేసినవాడు, గొప్ప కార్యాలు చేసినవాడు, చేసిన పనులను పూర్తిచేసినవాడు, సంపూర్ణమైన శాస్త్రాలను తెలిసినవాడు.

ఉద్భవః సున్దరః సున్దో రత్ననాభః సులోచనః । అర్కో వాజసనః శృఙ్గీ జయన్తః సర్వవిజ్జయీ

ఉద్భవుడు, అందమైనవాడు, ఆకర్షణీయుడు, రత్నంలాంటి నాభి కలవాడు, సుందరమైన కళ్ళు ఉన్నవాడు, సూర్యుడు, పోషణం ఇచ్చేవాడు, కొమ్ములు కలవాడు, విజయవంతుడు, అన్నిటినీ తెలిసినవాడు, అందరిని జయించేవాడు.

సువర్ణబిన్దురక్షోభ్యః సర్వవాగీశ్వరేశ్వరః । మహాహ్రదో మహాగర్తో మహాభూతో మహానిధిః

బంగారు బిందువులాంటి వాడు, కదలని వాడు, అన్ని మాటల యజమానులకు అధిపతి, మహా సరస్సు, గొప్ప లోతైన గుట్ట, గొప్ప మూలకం, అపారమైన ధనం.

కుముదః కున్దరః కున్దః పర్జన్యః పావనోఽనిలః । అమృతాశోఽమృతవపుః సర్వజ్ఞః సర్వతోముఖః

భూమిని ఆనందింపజేసేవాడు, సంతోషాన్ని ఇచ్చేవాడు, మల్లెపువ్వులా పవిత్రుడు, వర్షాన్ని కురిపించేవాడు, పవిత్రతను ప్రసాదించేవాడు, గాలి, అమరమైన కోరికలు కలవాడు, అమరమైన రూపం కలవాడు, అన్నిటినీ తెలిసినవాడు, అన్ని దిశల్లో ముఖం ఉన్నవాడు.

సులభః సువ్రతః సిద్ధః శత్రుజిచ్ఛత్రుతాపనః । న్యగ్రోధోఽదుమ్బరోఽశ్వత్థశ్చాణూరాన్ధ్రనిషూదనః

సులభంగా పొందదగినవాడు, మంచి వ్రతాలు పాటించేవాడు, సిద్ధుడైనవాడు, శత్రువులను జయించేవాడు, శత్రువులను బాధించేవాడు, మర్రిచెట్టు, ఉడుంబర చెట్టు, అశ్వత్థ వృక్షం, చాణూరుడు మరియు అంధకుడిని సంహరించినవాడు.

సహస్రార్చిః సప్తజిహ్వః సప్తైధాః సప్తవాహనః । అమూర్తిరనఘోఽచిన్త్యో భయకృద్భయనాశనః

వెయ్యి మెరుపులు వెలిగించే వాడవాడు, ఏడు నాలుకలు కలవాడు, ఏడు విధాలుగా వెలిగించబడే వాడు, ఏడు వాహనాలు కలవాడు; రూపం లేని వాడు, పాపరహితుడు, ఊహించలేని వాడు, భయాన్ని కలిగించేవాడు, భయాన్ని తొలగించేవాడు.

అణుర్బృహత్కృశః స్థూలో గుణభృన్నిర్గుణో మహాన్ । అధృతః స్వధృతః స్వాస్యః ప్రాగ్వంశో వంశవర్ధనః

అతడు సూక్ష్ముడు, విస్తారమైన వాడు, పలుచని వాడు, ఘనమైన వాడు; గుణాలను కలవాడు, గుణాలకు అతీతుడు, గొప్పవాడు; ఎవరూ ఆధారపడని వాడు, తనను తానే నిలబెట్టుకునే వాడు, తన ముఖాన్ని తానే కలిగి ఉన్న వాడు, పురాతన వంశస్థుడు, వంశాన్ని పెంచే వాడు.