శ్రీవిష్ణుసహస్రనామస్తోత్రమ్

వ్యవసాయో వ్యవస్థానః సంస్థానః స్థానదో ధ్రువః । పరర్ద్ధిః పరమస్పష్టస్తుష్టః పుష్టః శుభేక్షణః

దృఢనిశ్చయంగా ఉన్నవాడు, స్థిరంగా నిలిచినవాడు, రూపంగా ఉన్నవాడు, స్థానాన్ని ఇచ్చేవాడు, ఎప్పుడూ మారని వాడు, అపారమైన ఐశ్వర్యం కలవాడు, స్పష్టంగా కనిపించే వాడు, సంతృప్తిగా ఉన్నవాడు, సంపూర్ణంగా పోషించబడినవాడు, శుభదృష్టి కలవాడు.

రామో విరామో విరజో మార్గో నేయో నయోఽనయః । (విరామో విరతో) వీరః శక్తిమతాం శ్రేష్ఠో ధర్మో ధర్మవిదుత్తమః

ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు, విశ్రాంతి, రాగరహితుడు, మార్గంగా ఉన్నవాడు, నడిపించదగినవాడు, మార్గదర్శకుడు, తప్పుదారి చూపించని వాడు, వీరుడు, శక్తివంతులలో శ్రేష్ఠుడు, ధర్మస్వరూపుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు.

వైకుణ్ఠః పురుషః ప్రాణః ప్రాణదః ప్రణవః పృథుః । హిరణ్యగర్భః శత్రుఘ్నో వ్యాప్తో వాయురధోక్షజః

వైకుంఠుడు, పురుషుడు, ప్రాణం, ప్రాణదాత, ఓంకార స్వరూపుడు, విస్తృతమైనవాడు, హిరణ్యగర్భుడు, శత్రువులను నశింపజేసేవాడు, అన్నిచోట్ల వ్యాపించినవాడు, వాయువు, అందరికీ అందని వాడు.

ఋతుః సుదర్శనః కాలః పరమేష్ఠీ పరిగ్రహః । ఉగ్రః సంవత్సరో దక్షో విశ్రామో విశ్వదక్షిణః

ఆయన కాలం, ఋతువు, అందమైన చూపు కలవాడు, పరమేశ్వరుడు, అన్నింటిని తనలో ఉంచుకునేవాడు, భయంకరుడు, సంవత్సరమంతా వ్యాపించినవాడు, చురుకైనవాడు, విశ్రాంతి ఇచ్చేవాడు, అన్నివైపులా నిపుణుడు.

విస్తారః స్థావరస్థాణుః ప్రమాణం బీజమవ్యయమ్ । అర్థోఽనర్థో మహాకోశో మహాభోగో మహాధనః

ఆయన విస్తరణ, అచలమైన స్థిరత, కొలత, మారిపోని విత్తనం, అర్థం, అనర్థం, గొప్ప ధనభాండాగారం, గొప్ప ఆనందం, అపారమైన సంపద.

అనిర్విణ్ణః స్థవిష్ఠోఽభూర్ధర్మయూపో మహామఖః । నక్షత్రనేమిర్నక్షత్రీ క్షమః క్షామః సమీహనః

ఆయన ఎప్పుడూ అలసిపోని వాడు, అత్యంత బలవంతుడు, భూమి, ధర్మానికి ఆధారం, మహాయజ్ఞం, నక్షత్రాల చక్రం, నక్షత్రాధిపతి, సహనశీలుడు, సన్నగా ఉన్నవాడు, కదిలించేవాడు.

యజ్ఞ ఇజ్యో మహేజ్యశ్చ క్రతుః సత్రం సతాం గతిః । సర్వదర్శీ విముక్తాత్మా సర్వజ్ఞో జ్ఞానముత్తమమ్

ఆయన యజ్ఞం, పూజించబడేవాడు, గొప్పగా పూజించబడేవాడు, కర్మ, సమూహయజ్ఞం, సజ్జనులకు మార్గదర్శకుడు, అన్నీ చూసేవాడు, స్వతంత్రాత్మ, అన్నీ తెలిసినవాడు, అత్యుత్తమమైన జ్ఞానం.

సువ్రతః సుముఖః సూక్ష్మః సుఘోషః సుఖదః సుహృత్ । మనోహరో జితక్రోధో వీరబాహుర్విదారణః

శుభ్రమైన వ్రతాలు పాటించేవాడు, మధురమైన ముఖం కలవాడు, సూక్ష్మమైన స్వభావం ఉన్నవాడు, మధురమైన స్వరం కలవాడు, సుఖాన్ని ప్రసాదించేవాడు, మంచి మిత్రుడు, మనసును ఆకట్టుకునేవాడు, కోపాన్ని జయించినవాడు, వీరమైన భుజాలు కలవాడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు.

స్వాపనః స్వవశో వ్యాపీ నైకాత్మా నైకకర్మకృత్ । వత్సరో వత్సలో వత్సీ రత్నగర్భో ధనేశ్వరః

నిద్రను కలిగించేవాడు, తనను తాను నియంత్రించుకునేవాడు, అన్నిచోట్లా వ్యాపించినవాడు, అనేక రూపాలు ధరించేవాడు, అనేక కార్యాలు చేసేవాడు, సంవత్సరంగా ఉండేవాడు, పిల్లలకు మక్కువ చూపేవాడు, దూడలను కాపాడేవాడు, విలువైన రత్నాన్ని లోపల ఉంచుకున్నవాడు, ధనానికి అధిపతి.

ధర్మగుబ్ధర్మకృద్ధర్మీ సదసత్క్షరమక్షరమ్ । అవిజ్ఞాతా సహస్రాంశుర్విధాతా కృతలక్షణః

ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు, ధర్మబద్ధంగా ప్రవర్తించేవాడు, ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండేవాడు, నిజమైనదీ, అబద్ధమైనదీ, నశించేదీ, నశించనిదీ అన్నిటిలోనూ ఉన్నవాడు, ఎవరికీ పూర్తిగా తెలియని వాడు, వెయ్యి కిరణాలు కలవాడు, సృష్టికర్త, లక్షణాలను స్థాపించినవాడు.

గభస్తినేమిః సత్త్వస్థః సింహో భూతమహేశ్వరః । ఆదిదేవో మహాదేవో దేవేశో దేవభృద్గురుః

సూర్యకిరణాల చక్రంగా ఉండేవాడు, శుద్ధతలో నిలిచినవాడు, సింహంలా ఉన్నవాడు, భూతాలకు మహాదేవుడు, ఆదిదేవుడు, మహాదేవుడు, దేవతలకు అధిపతి, దేవతలను పోషించే వారికి గురువు.

ఉత్తరో గోపతిర్గోప్తా జ్ఞానగమ్యః పురాతనః । శరీరభూతభృద్భోక్తా కపీన్ద్రో భూరిదక్షిణః

అతడు పరమాత్మ, భూమికి రక్షకుడు, కాపాడేవాడు. జ్ఞానంతో చేరదగినవాడు, పురాతనుడు. శరీరధారులందరినీ పోషించేవాడు, అనుభవించేవాడు, వానరుల అధిపతి, అపారంగా దానం చేసే వాడు.

సోమపోఽమృతపః సోమః పురుజిత్పురుసత్తమః । వినయో జయః సత్యసన్ధో దాశార్హః సాత్వతామ్పతిః

సోమరసం పానంచేసేవాడు, అమృతాన్ని ఆస్వాదించేవాడు, సోమరసమే అయినవాడు. అనేకులను జయించినవాడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు. వినయంతో ఉన్నవాడు, విజయవంతుడు, సత్యవ్రతుడు, దాశార్హ వంశస్థుడు, సాత్వతుల పాలకుడు.

వినియోజ్యః జీవో వినయితా సాక్షీ ముకున్దోఽమితవిక్రమః । అమ్భోనిధిరనన్తాత్మా మహోదధిశయోఽన్తకః

ఆయన నియమించదగినవాడు, జీవుడు, వినయశీలుడు, సాక్షి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడు, అపరిమితమైన అడుగులవాడు. సముద్రంలాంటి వాడు, అనంత స్వరూపుడు, మహాసముద్రంపై శయనించేవాడు, అంతాన్ని కలిగించేవాడు.

అజో మహార్హః స్వాభావ్యో జితామిత్రః ప్రమోదనః । ఆనన్దో నన్దనో నన్దః సత్యధర్మా త్రివిక్రమః

ఆయన జన్మరహితుడు, అత్యంత విలువైనవాడు, సహజ స్వభావంతో ఉన్నవాడు, శత్రువులను జయించినవాడు, ఆనందాన్ని పంచేవాడు. పరమానంద స్వరూపుడు, సంతోషానికి మూలమైనవాడు, సంతోషమే అయినవాడు, సత్యధర్మాన్ని పాటించేవాడు, మూడు లోకాలను అడుగుపెట్టినవాడు.

మహర్షిః కపిలాచార్యః కృతజ్ఞో మేదినీపతిః । త్రిపదస్త్రిదశాధ్యక్షో మహాశృఙ్గః కృతాన్తకృత్

మహర్షి అయిన కపిలుడు, గురువు, కృతజ్ఞుడు, భూమిని పాలించే రాజు, మూడు అడుగులు వేసినవాడు, దేవతలకు అధిపతి, గొప్ప కొమ్ములు కలవాడు, మరణాన్ని సంహరించేవాడు.

మహావరాహో గోవిన్దః సుషేణః కనకాఙ్గదీ । గుహ్యో గభీరో గహనో గుప్తశ్చక్రగదాధరః

మహావరాహుడు, గోవిందుడు, అందమైన సేన కలవాడు, బంగారు కంకణాలు ధరించినవాడు, రహస్యమైనవాడు, లోతైనవాడు, అంతుచిక్కని వాడు, దాగి ఉన్నవాడు, చక్రాయుధం, గదాయుధం ధరించినవాడు.

వేధాః స్వాఙ్గోఽజితః కృష్ణో దృఢః సఙ్కర్షణోఽచ్యుతః । వరుణో వారుణో వృక్షః పుష్కరాక్షో మహామనాః

సృష్టికర్త, శుభమైన అవయవాలు కలవాడు, ఎవ్వరూ జయించలేని వాడు, కృష్ణుడు, దృఢుడు, సంకర్షణుడు, ఎప్పుడూ తప్పుకాని వాడు, వరుణుడు, వరుణుని కుమారుడు, వృక్షరూపుడు, కమలాలుచూపు కలవాడు, మహామనస్సు గలవాడు.

భగవాన్ భగహాఽఽనన్దీ వనమాలీ హలాయుధః । ఆదిత్యో జ్యోతిరాదిత్యః సహిష్ణుర్గతిసత్తమః

భగవంతుడు, భాగ్యాన్ని హరించేవాడు, ఆనందంగా ఉండేవాడు, వనమాల ధరించినవాడు, హలాయుధుడు, ఆదిత్యుడు, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడు, సహనశీలుడు, నడిచేవారిలో ఉత్తముడు.

సుధన్వా ఖణ్డపరశుర్దారుణో ద్రవిణప్రదః । దివస్పృక్ సర్వదృగ్వ్యాసో వాచస్పతిరయోనిజః

అతడు అద్భుతమైన ధనుస్సు, పదును గల గొడ్డలి ధరించేవాడు, భయంకరుడు, ధనాన్ని ప్రసాదించేవాడు. ఆకాశాన్ని తాకేవాడు, అన్నిటిని చూడగలవాడు, వ్యాసరూపుడు, మాటలకు అధిపతి, జన్మించని వాడు.

(దివిస్పృక్) త్రిసామా సామగః సామ నిర్వాణం భేషజం భిషక్ । సంన్యాసకృచ్ఛమః శాన్తో నిష్ఠా శాన్తిః పరాయణమ్

అతడు మూడు విధాల సామవేదం, సామవేదాన్ని పాడేవాడు, సாமవేదమే, మోక్షం, ఔషధం, వైద్యుడు. త్యాగాన్ని ఆచరించేవాడు, సహనశీలి, శాంతుడు, పరమ లక్ష్యం, శాంతి, శరణ్యుడు.

శుభాఙ్గః శాన్తిదః స్రష్టా కుముదః కువలేశయః । గోహితో గోపతిర్గోప్తా వృషభాక్షో వృషప్రియః

అతని అవయవాలు మంగళకరమైనవి, శాంతిని ప్రసాదించేవాడు, సృష్టికర్త. ఆనందాన్ని కలిగించేవాడు, పద్మంలో నివసించేవాడు, గోవులను కాపాడేవాడు, గోపాలుడు, రక్షకుడు, ఎద్దుల్లాంటి కళ్ళు కలవాడు, ఎద్దును ప్రేమించేవాడు.

అనివర్తీ నివృత్తాత్మా సఙ్క్షేప్తా క్షేమకృచ్ఛివః । శ్రీవత్సవక్షాః శ్రీవాసః శ్రీపతిః శ్రీమతాంవరః

తన మార్గం నుంచి తిరిగి పోనివాడు, మనస్సు లోనికి లీనమైనవాడు, సంక్షిప్తంగా చేయగలవాడు, క్షేమాన్ని కలిగించేవాడు, మంగళకరుడు. అతని ఛాతీపై శ్రీవత్సం ఉంది, శ్రీ నివాసం, శ్రీపతి, శ్రీమంతులలో శ్రేష్ఠుడు.

శ్రీదః శ్రీశః శ్రీనివాసః శ్రీనిధిః శ్రీవిభావనః । శ్రీధరః శ్రీకరః శ్రేయః శ్రీమాఁల్లోకత్రయాశ్రయః

శ్రీను ప్రసాదించేవాడు, శ్రీకి అధిపతి, శ్రీ నివాసస్థానం, శ్రీ సంపద నిలయం, శ్రీను ప్రదర్శించేవాడు, శ్రీను ధరించేవాడు, శ్రీను దయచేసేవాడు, శ్రేయస్సు స్వరూపుడు, శ్రీతో నిండినవాడు, మూడు లోకాలకు ఆశ్రయం.

స్వక్షః స్వఙ్గః శతానన్దో నన్దిర్జ్యోతిర్గణేశ్వరః । విజితాత్మాఽవిధేయాత్మా సత్కీర్తిశ్ఛిన్నసంశయః

అందమైన కళ్లవాడు, అందమైన అవయవాలవాడు, శతసమాన ఆనందాలవాడు, సంతోషాన్ని పంచేవాడు, వెలుగుల సమూహానికి అధిపతి, తనను తానే జయించుకున్నవాడు, ఎవరికీ లోబడని వాడు, మంచి కీర్తి కలవాడు, సందేహములేని వాడు.

ఉదీర్ణః సర్వతశ్చక్షురనీశః శాశ్వతస్థిరః । భూశయో భూషణో భూతిర్విశోకః శోకనాశనః

ఎప్పుడూ పైకి ఎదిగినవాడు, అన్ని వైపులా చూస్తున్నవాడు, ఎవరికీ ఆధీనుడుకాని వాడు, శాశ్వతంగా నిలిచినవాడు, భూమిపై విశ్రాంతి తీసుకునే వాడు, భూమికి అలంకారమైనవాడు, ఐశ్వర్యం కలవాడు, దుఃఖం లేని వాడు, దుఃఖాన్ని తొలగించే వాడు.

అర్చిష్మానర్చితః కుమ్భో విశుద్ధాత్మా విశోధనః । అనిరుద్ధోఽప్రతిరథః ప్రద్యుమ్నోఽమితవిక్రమః

ప్రభావంతో మెరిసే వాడు, పూజింపబడే వాడు, సంపదతో నిండిన పాత్ర, స్వచ్ఛమైన హృదయవాడు, పవిత్రతను ప్రసాదించే వాడు, ఎవరూ అడ్డుకోలేని వాడు, యుద్ధంలో ఓడించలేని వాడు, ప్రద్యుమ్నుడు, అపారమైన పరాక్రమం కలవాడు.

కాలనేమినిహా వీరః శౌరిః శూరజనేశ్వరః । త్రిలోకాత్మా త్రిలోకేశః కేశవః కేశిహా హరిః

కాలనేమిని సంహరించినవాడు, పరాక్రమశాలి, ధైర్యవంతుడు, వీరులకు అధిపతి, మూడు లోకాల ఆత్మ, మూడు లోకాల అధిపతి, కేశవుడు, కేసిని సంహరించినవాడు, హరి.

కామదేవః కామపాలః కామీ కాన్తః కృతాగమః । అనిర్దేశ్యవపుర్విష్ణుర్వీరోఽనన్తో ధనఞ్జయః

కామదేవుడు, కోరికలను కాపాడేవాడు, కోరిక కలవాడు, ప్రియుడు, ఆగమాలను ఏర్పరిచినవాడు, వర్ణించలేని రూపం కలవాడు, విష్ణువు, వీరుడు, అనంతుడు, ధనాన్ని జయించినవాడు.