శ్రీవిష్ణుసహస్రనామస్తోత్రమ్

భూతభవ్యభవన్నాథః పవనః పావనోఽనలః । కామహా కామకృత్కాన్తః కామః కామప్రదః ప్రభుః

భూతకాలం, భవిష్యత్తు, వర్తమానం అన్నింటికీ అధిపతి, వాయువు, పవిత్రతను కలిగించేవాడు, అగ్ని; కోరికలను నాశనం చేసే వాడు, కోరికలను తీరుస్తాడు, అందరికీ ప్రియమైనవాడు, కోరికల రూపం, కోరికలను ప్రసాదించే వాడు, ప్రభువు.

యుగాదికృద్యుగావర్తో నైకమాయో మహాశనః । అదృశ్యో వ్యక్తరూపశ్చ సహస్రజిదనన్తజిత్

యుగాల ప్రారంభకుడు, కాలచక్రాన్ని తిప్పేవాడు, అనేక మాయలు కలవాడు, అన్నింటిని గ్రహించేవాడు; కనబడని వాడు అయినా రూపంలో ప్రత్యక్షమయ్యేవాడు, వేల మందిని జయించినవాడు, అనంతాన్ని కూడా గెలిచినవాడు.

ఇష్టోఽవిశిష్టః శిష్టేష్టః శిఖణ్డీ నహుషో వృషః । క్రోధహా క్రోధకృత్కర్తా విశ్వబాహుర్మహీధరః

అతడు అందరికీ ఇష్టమైనవాడు, ఎవరినీ వేరుచేయని వాడు, మంచి వాళ్లకు ప్రీతిపాత్రుడైనవాడు, కిరీటాన్ని ధరించినవాడు, నహుషుని వంశస్థుడు, ధర్మాన్ని పాటించే వృషభుడు; కోపాన్ని నాశనం చేసే వాడు, కోపాన్ని కలిగించేవాడు, కార్యసాధకుడు, విశ్వాన్ని తన చేతులుగా కలిగినవాడు, భూమిని మోసే వాడు.

అచ్యుతః ప్రథితః ప్రాణః ప్రాణదో వాసవానుజః । అపాంనిధిరధిష్ఠానమప్రమత్తః ప్రతిష్ఠితః

అతడు ఎప్పుడూ మారని వాడు, ప్రసిద్ధుడైనవాడు, ప్రాణశక్తి, ప్రాణాలను ఇచ్చేవాడు, వాసవుని తమ్ముడు; సముద్రంలాంటి వాడు, ఆధారం, ఎప్పుడూ అప్రమత్తుడైనవాడు, స్థిరంగా నిలిచినవాడు.

స్కన్దః స్కన్దధరో ధుర్యో వరదో వాయువాహనః । వాసుదేవో బృహద్భానురాదిదేవః పురన్దరః

అతడు స్కందుడు, స్కందుని మోసేవాడు, భారాన్ని మోయగలవాడు, వరాలను ప్రసాదించే వాడు, గాలితో కలిసి ప్రయాణించే వాడు; వాసుదేవుడు, విస్తారమైన కాంతి కలవాడు, ఆదిదేవుడు, నగరాలను ధ్వంసం చేసే వాడు.

అశోకస్తారణస్తారః శూరః శౌరిర్జనేశ్వరః । అనుకూలః శతావర్తః పద్మీ పద్మనిభేక్షణః

ఆయనకు బాధ లేదు, రక్షకుడు, దైర్యవంతుడు, శూరుని కుమారుడు, ప్రజల పాలకుడు. ఆయన ఎప్పుడూ అనుకూలంగా ఉంటాడు, ఎన్నో మార్లు తిరుగుతాడు, పద్మాన్ని పట్టుకున్నవాడు, పద్మపుష్పంలాంటి కన్నులు కలవాడు.

పద్మనాభోఽరవిన్దాక్షః పద్మగర్భః శరీరభృత్ । మహర్ద్ధిరృద్ధో వృద్ధాత్మా మహాక్షో గరుడధ్వజః

ఆయన నాభిలో పద్మం ఉంది, కన్నులు పద్మంలా మెరిసిపోతాయి, పద్మంలో నుండే జన్మించాడు, అందరి శరీరాలకు ఆధారంగా ఉన్నవాడు. ఆయనకు గొప్ప ఐశ్వర్యం, సంపద ఉంది, ప్రాచీనమైన ఆత్మ, విశాలమైన కళ్లవాడు, గరుడ పతాకాన్ని ధరించినవాడు.

అతులః శరభో భీమః సమయజ్ఞో హవిర్హరిః । సర్వలక్షణలక్షణ్యో లక్ష్మీవాన్ సమితిఞ్జయః

ఆయనకు సమానం ఎవరూ లేరు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, భయంకరుడు, కాలాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, హవిస్సును స్వీకరించేవాడు, యజ్ఞ ఫలితాన్ని ప్రసాదించేవాడు. ఆయనలో అన్ని శుభ లక్షణాలు ఉన్నాయి, లక్ష్మీదేవి ఆయనతోనే ఉంటారు, యుద్ధంలో ఎప్పుడూ గెలిచేవాడు.

విక్షరో రోహితో మార్గో హేతుర్దామోదరః సహః । మహీధరో మహాభాగో వేగవానమితాశనః

ఆయన నశించని వాడు, ఎర్రటి వర్ణం కలవాడు, సర్వులకు మార్గదర్శకుడు, సృష్టికి కారణమైనవాడు, నడుము చుట్టూ తాడుతో ఉన్నవాడు, సహనశీలి. భూమిని మోసే వాడు, మహా భాగ్యశాలి, వేగవంతుడు, అపారమైన ఆకలితో ఉన్నవాడు.

ఉద్భవః క్షోభణో దేవః శ్రీగర్భః పరమేశ్వరః । కరణం కారణం కర్తా వికర్తా గహనో గుహః

ఆదికావు, కలకలం కలిగించేవాడు, దేవుడు, శ్రీమహాలక్ష్మి గర్భంగా ఉన్నవాడు, పరమేశ్వరుడు, సాధనంగా ఉండేవాడు, కారణమైనవాడు, కార్యసాధకుడు, ప్రత్యేకంగా సృష్టించేవాడు, లోతుగా గ్రహించలేని వాడు, అంతరంగంగా ఉన్నవాడు.

వ్యవసాయో వ్యవస్థానః సంస్థానః స్థానదో ధ్రువః । పరర్ద్ధిః పరమస్పష్టస్తుష్టః పుష్టః శుభేక్షణః

దృఢనిశ్చయంగా ఉన్నవాడు, స్థిరంగా నిలిచినవాడు, రూపంగా ఉన్నవాడు, స్థానాన్ని ఇచ్చేవాడు, ఎప్పుడూ మారని వాడు, అపారమైన ఐశ్వర్యం కలవాడు, స్పష్టంగా కనిపించే వాడు, సంతృప్తిగా ఉన్నవాడు, సంపూర్ణంగా పోషించబడినవాడు, శుభదృష్టి కలవాడు.

రామో విరామో విరజో మార్గో నేయో నయోఽనయః । (విరామో విరతో) వీరః శక్తిమతాం శ్రేష్ఠో ధర్మో ధర్మవిదుత్తమః

ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు, విశ్రాంతి, రాగరహితుడు, మార్గంగా ఉన్నవాడు, నడిపించదగినవాడు, మార్గదర్శకుడు, తప్పుదారి చూపించని వాడు, వీరుడు, శక్తివంతులలో శ్రేష్ఠుడు, ధర్మస్వరూపుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు.

వైకుణ్ఠః పురుషః ప్రాణః ప్రాణదః ప్రణవః పృథుః । హిరణ్యగర్భః శత్రుఘ్నో వ్యాప్తో వాయురధోక్షజః

వైకుంఠుడు, పురుషుడు, ప్రాణం, ప్రాణదాత, ఓంకార స్వరూపుడు, విస్తృతమైనవాడు, హిరణ్యగర్భుడు, శత్రువులను నశింపజేసేవాడు, అన్నిచోట్ల వ్యాపించినవాడు, వాయువు, అందరికీ అందని వాడు.

ఋతుః సుదర్శనః కాలః పరమేష్ఠీ పరిగ్రహః । ఉగ్రః సంవత్సరో దక్షో విశ్రామో విశ్వదక్షిణః

ఆయన కాలం, ఋతువు, అందమైన చూపు కలవాడు, పరమేశ్వరుడు, అన్నింటిని తనలో ఉంచుకునేవాడు, భయంకరుడు, సంవత్సరమంతా వ్యాపించినవాడు, చురుకైనవాడు, విశ్రాంతి ఇచ్చేవాడు, అన్నివైపులా నిపుణుడు.

విస్తారః స్థావరస్థాణుః ప్రమాణం బీజమవ్యయమ్ । అర్థోఽనర్థో మహాకోశో మహాభోగో మహాధనః

ఆయన విస్తరణ, అచలమైన స్థిరత, కొలత, మారిపోని విత్తనం, అర్థం, అనర్థం, గొప్ప ధనభాండాగారం, గొప్ప ఆనందం, అపారమైన సంపద.

అనిర్విణ్ణః స్థవిష్ఠోఽభూర్ధర్మయూపో మహామఖః । నక్షత్రనేమిర్నక్షత్రీ క్షమః క్షామః సమీహనః

ఆయన ఎప్పుడూ అలసిపోని వాడు, అత్యంత బలవంతుడు, భూమి, ధర్మానికి ఆధారం, మహాయజ్ఞం, నక్షత్రాల చక్రం, నక్షత్రాధిపతి, సహనశీలుడు, సన్నగా ఉన్నవాడు, కదిలించేవాడు.

యజ్ఞ ఇజ్యో మహేజ్యశ్చ క్రతుః సత్రం సతాం గతిః । సర్వదర్శీ విముక్తాత్మా సర్వజ్ఞో జ్ఞానముత్తమమ్

ఆయన యజ్ఞం, పూజించబడేవాడు, గొప్పగా పూజించబడేవాడు, కర్మ, సమూహయజ్ఞం, సజ్జనులకు మార్గదర్శకుడు, అన్నీ చూసేవాడు, స్వతంత్రాత్మ, అన్నీ తెలిసినవాడు, అత్యుత్తమమైన జ్ఞానం.

సువ్రతః సుముఖః సూక్ష్మః సుఘోషః సుఖదః సుహృత్ । మనోహరో జితక్రోధో వీరబాహుర్విదారణః

శుభ్రమైన వ్రతాలు పాటించేవాడు, మధురమైన ముఖం కలవాడు, సూక్ష్మమైన స్వభావం ఉన్నవాడు, మధురమైన స్వరం కలవాడు, సుఖాన్ని ప్రసాదించేవాడు, మంచి మిత్రుడు, మనసును ఆకట్టుకునేవాడు, కోపాన్ని జయించినవాడు, వీరమైన భుజాలు కలవాడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు.

స్వాపనః స్వవశో వ్యాపీ నైకాత్మా నైకకర్మకృత్ । వత్సరో వత్సలో వత్సీ రత్నగర్భో ధనేశ్వరః

నిద్రను కలిగించేవాడు, తనను తాను నియంత్రించుకునేవాడు, అన్నిచోట్లా వ్యాపించినవాడు, అనేక రూపాలు ధరించేవాడు, అనేక కార్యాలు చేసేవాడు, సంవత్సరంగా ఉండేవాడు, పిల్లలకు మక్కువ చూపేవాడు, దూడలను కాపాడేవాడు, విలువైన రత్నాన్ని లోపల ఉంచుకున్నవాడు, ధనానికి అధిపతి.

ధర్మగుబ్ధర్మకృద్ధర్మీ సదసత్క్షరమక్షరమ్ । అవిజ్ఞాతా సహస్రాంశుర్విధాతా కృతలక్షణః

ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు, ధర్మబద్ధంగా ప్రవర్తించేవాడు, ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండేవాడు, నిజమైనదీ, అబద్ధమైనదీ, నశించేదీ, నశించనిదీ అన్నిటిలోనూ ఉన్నవాడు, ఎవరికీ పూర్తిగా తెలియని వాడు, వెయ్యి కిరణాలు కలవాడు, సృష్టికర్త, లక్షణాలను స్థాపించినవాడు.

గభస్తినేమిః సత్త్వస్థః సింహో భూతమహేశ్వరః । ఆదిదేవో మహాదేవో దేవేశో దేవభృద్గురుః

సూర్యకిరణాల చక్రంగా ఉండేవాడు, శుద్ధతలో నిలిచినవాడు, సింహంలా ఉన్నవాడు, భూతాలకు మహాదేవుడు, ఆదిదేవుడు, మహాదేవుడు, దేవతలకు అధిపతి, దేవతలను పోషించే వారికి గురువు.

ఉత్తరో గోపతిర్గోప్తా జ్ఞానగమ్యః పురాతనః । శరీరభూతభృద్భోక్తా కపీన్ద్రో భూరిదక్షిణః

అతడు పరమాత్మ, భూమికి రక్షకుడు, కాపాడేవాడు. జ్ఞానంతో చేరదగినవాడు, పురాతనుడు. శరీరధారులందరినీ పోషించేవాడు, అనుభవించేవాడు, వానరుల అధిపతి, అపారంగా దానం చేసే వాడు.

సోమపోఽమృతపః సోమః పురుజిత్పురుసత్తమః । వినయో జయః సత్యసన్ధో దాశార్హః సాత్వతామ్పతిః

సోమరసం పానంచేసేవాడు, అమృతాన్ని ఆస్వాదించేవాడు, సోమరసమే అయినవాడు. అనేకులను జయించినవాడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు. వినయంతో ఉన్నవాడు, విజయవంతుడు, సత్యవ్రతుడు, దాశార్హ వంశస్థుడు, సాత్వతుల పాలకుడు.

వినియోజ్యః జీవో వినయితా సాక్షీ ముకున్దోఽమితవిక్రమః । అమ్భోనిధిరనన్తాత్మా మహోదధిశయోఽన్తకః

ఆయన నియమించదగినవాడు, జీవుడు, వినయశీలుడు, సాక్షి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడు, అపరిమితమైన అడుగులవాడు. సముద్రంలాంటి వాడు, అనంత స్వరూపుడు, మహాసముద్రంపై శయనించేవాడు, అంతాన్ని కలిగించేవాడు.

అజో మహార్హః స్వాభావ్యో జితామిత్రః ప్రమోదనః । ఆనన్దో నన్దనో నన్దః సత్యధర్మా త్రివిక్రమః

ఆయన జన్మరహితుడు, అత్యంత విలువైనవాడు, సహజ స్వభావంతో ఉన్నవాడు, శత్రువులను జయించినవాడు, ఆనందాన్ని పంచేవాడు. పరమానంద స్వరూపుడు, సంతోషానికి మూలమైనవాడు, సంతోషమే అయినవాడు, సత్యధర్మాన్ని పాటించేవాడు, మూడు లోకాలను అడుగుపెట్టినవాడు.

మహర్షిః కపిలాచార్యః కృతజ్ఞో మేదినీపతిః । త్రిపదస్త్రిదశాధ్యక్షో మహాశృఙ్గః కృతాన్తకృత్

మహర్షి అయిన కపిలుడు, గురువు, కృతజ్ఞుడు, భూమిని పాలించే రాజు, మూడు అడుగులు వేసినవాడు, దేవతలకు అధిపతి, గొప్ప కొమ్ములు కలవాడు, మరణాన్ని సంహరించేవాడు.

మహావరాహో గోవిన్దః సుషేణః కనకాఙ్గదీ । గుహ్యో గభీరో గహనో గుప్తశ్చక్రగదాధరః

మహావరాహుడు, గోవిందుడు, అందమైన సేన కలవాడు, బంగారు కంకణాలు ధరించినవాడు, రహస్యమైనవాడు, లోతైనవాడు, అంతుచిక్కని వాడు, దాగి ఉన్నవాడు, చక్రాయుధం, గదాయుధం ధరించినవాడు.

వేధాః స్వాఙ్గోఽజితః కృష్ణో దృఢః సఙ్కర్షణోఽచ్యుతః । వరుణో వారుణో వృక్షః పుష్కరాక్షో మహామనాః

సృష్టికర్త, శుభమైన అవయవాలు కలవాడు, ఎవ్వరూ జయించలేని వాడు, కృష్ణుడు, దృఢుడు, సంకర్షణుడు, ఎప్పుడూ తప్పుకాని వాడు, వరుణుడు, వరుణుని కుమారుడు, వృక్షరూపుడు, కమలాలుచూపు కలవాడు, మహామనస్సు గలవాడు.

భగవాన్ భగహాఽఽనన్దీ వనమాలీ హలాయుధః । ఆదిత్యో జ్యోతిరాదిత్యః సహిష్ణుర్గతిసత్తమః

భగవంతుడు, భాగ్యాన్ని హరించేవాడు, ఆనందంగా ఉండేవాడు, వనమాల ధరించినవాడు, హలాయుధుడు, ఆదిత్యుడు, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడు, సహనశీలుడు, నడిచేవారిలో ఉత్తముడు.