శ్రీవిష్ణుసహస్రనామస్తోత్రమ్

పూతాత్మా పరమాత్మా చ ముక్తానాం పరమా గతిః । అవ్యయః పురుషః సాక్షీ క్షేత్రజ్ఞోఽక్షర ఏవ చ

ఆయన పవిత్రమైన ఆత్మ, పరమాత్మ కూడా. ముక్తులకూ ఆయనే పరమ గమ్యం. ఆయన ఎప్పటికీ మారని వాడు, పురుషుడు, సాక్షిగా ఉండేవాడు, క్షేత్రజ్ఞుడు, ఎప్పటికీ నశించని వాడే.

యోగో యోగవిదాం నేతా ప్రధానపురుషేశ్వరః । నారసింహవపుః శ్రీమాన్ కేశవః పురుషోత్తమః

ఆయనే యోగం, యోగాన్ని తెలిసినవారికి నాయకుడు, ప్రకృతి పురుషులకు అధిపతి. నరసింహరూపం ఆయనది. శ్రీమంతుడు, కేశవుడు, పురుషోత్తముడు కూడా ఆయనే.

సర్వః శర్వః శివః స్థాణుర్భూతాదిర్నిధిరవ్యయః । సమ్భవో భావనో భర్తా ప్రభవః ప్రభురీశ్వరః

ఆయన సర్వం, శర్వుడు, శివుడు, స్థిరంగా ఉండేవాడు, జీవుల ఆది, నశించని ధనం. ఆయనే ఉద్భవం, సృష్టికర్త, పోషకుడు, మూలకారణం, ప్రభువు, ఈశ్వరుడు.

స్వయమ్భూః శమ్భురాదిత్యః పుష్కరాక్షో మహాస్వనః । అనాదినిధనో ధాతా విధాతా ధాతురుత్తమః

స్వయంగా ఉద్భవించినవాడు, సుఖాన్ని ప్రసాదించేవాడు, సూర్యుని వంటి వాడు, తామర కళ్లవాడు, గొప్ప శబ్దంతో ఉన్నవాడు, ఆది అంతం లేని వాడు, జగత్తును పోషించేవాడు, సృష్టికర్త, అన్నిటికంటే ఉన్నతమైన ఆధారం.

అప్రమేయో హృషీకేశః పద్మనాభోఽమరప్రభుః । విశ్వకర్మా మనుస్త్వష్టా స్థవిష్ఠః స్థవిరో ధ్రువః

అతని మహిమను కొలవలేము, ఇంద్రియాల అధిపతి, తామర పొట్టవాడు, అమరుల అధిపతి, జగత్తును నిర్మించేవాడు, మనువు, శిల్పి, బలమైనవాడు, పురాతనుడు, ఎప్పటికీ మారని వాడు.

అగ్రాహ్యః శాశ్వతః కృష్ణో లోహితాక్షః ప్రతర్దనః । ప్రభూతస్త్రికకుబ్ధామ పవిత్రం మఙ్గలం పరమ్

అతన్ని ఎవరూ పట్టుకోలేరు, శాశ్వతుడు, నల్లని వాడు, ఎర్ర కళ్లవాడు, శత్రువులను నాశనం చేసేవాడు, అపారమైన వాడు, మూడు లోకాలకు ఆధారమైన వాడు, పవిత్రుడు, మంగళకరుడు, పరముడు.

ఈశానః ప్రాణదః ప్రాణో జ్యేష్ఠః శ్రేష్ఠః ప్రజాపతిః । హిరణ్యగర్భో భూగర్భో మాధవో మధుసూదనః

అతడు పరిపాలకుడు, ప్రాణాన్ని ఇచ్చేవాడు, ప్రాణమే అయినవాడు, పెద్దవాడు, ఉత్తముడు, ప్రజల పాలకుడు, బంగారు గర్భం, భూమికి ఆధారం, మాధవుడు, మధును సంహరించినవాడు.

ఈశ్వరో విక్రమీ ధన్వీ మేధావీ విక్రమః క్రమః । అనుత్తమో దురాధర్షః కృతజ్ఞః కృతిరాత్మవాన్

ఆయన పరమేశ్వరుడు, అపారమైన శక్తిశాలి, విల్లు ధరించినవాడు, గొప్ప జ్ఞానమున్నవాడు, మహా పరాక్రముడు, ముందుకు అడుగులు వేస్తూ సాగేవాడు. ఆయనకు సమానుడు లేడు, ఎవ్వరూ ఎదుర్కొనలేరు, చేసిన పనులను బాగా తెలిసినవాడు, తానే కార్యం, తానే స్వయంగా నియంత్రించుకునేవాడు.

సురేశః శరణం శర్మ విశ్వరేతాః ప్రజాభవః । అహః సంవత్సరో వ్యాలః ప్రత్యయః సర్వదర్శనః

ఆయన దేవతల అధిపతి, శరణ్యుడు, రక్షణనిచ్చేవాడు, జగత్తుకు మూలకారణం, సమస్త ప్రాణులకు జనకుడు. ఆయనే పగలు, సంవత్సరము, సర్పరూపుడు, నిశ్చయమైనవాడు, అన్నింటినీ చూడగలవాడు.

అజః సర్వేశ్వరః సిద్ధః సిద్ధిః సర్వాదిరచ్యుతః । వృషాకపిరమేయాత్మా సర్వయోగవినిఃసృతః

ఆయన జన్మించని వాడు, సమస్తానికి అధిపతి, సిద్ధుడైనవాడు, సిద్ధి స్వరూపుడు, అన్నిటికీ ఆదికారణం, ఎప్పటికీ మారని వాడు. వృషభాన్ని మోసేవాడు, అపారమైన స్వభావం కలవాడు, అన్ని యోగాలు ఆయన నుంచే ఉద్భవించాయి.

వసుర్వసుమనాః సత్యః సమాత్మాఽసమ్మితః సమః । అమోఘః పుణ్డరీకాక్షో వృషకర్మా వృషాకృతిః

ఆయన ధనరాశి, మంచి మనస్సు కలవాడు, సత్యవంతుడు, సమమైన స్వభావం కలవాడు, ఎవ్వరితోనూ పోల్చలేని వాడు, పక్షపాతం లేని వాడు, ఎప్పుడూ ఫలించేవాడు, కమలనయనుడు, ధర్మమయమైన పనులు చేసే వాడు, ధర్మరూపుడైనవాడు.

రుద్రో బహుశిరా బభ్రుర్విశ్వయోనిః శుచిశ్రవాః । అమృతః శాశ్వతస్థాణుర్వరారోహో మహాతపాః

అతడు రుద్రుడు, అనేక తలలవాడు, పింగళవర్ణుడు, సృష్టికి మూలకారణం, పవిత్రమైన కీర్తి కలవాడు; మరణం లేని వాడు, శాశ్వతంగా నిలిచినవాడు, గొప్ప స్థాయిలో ఉన్నవాడు, మహా తపస్సు చేసినవాడు.

సర్వగః సర్వవిద్భానుర్విష్వక్సేనో జనార్దనః । వేదో వేదవిదవ్యఙ్గో వేదాఙ్గో వేదవిత్ కవిః

అతడు అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడు, అన్నిటిని తెలిసినవాడు, ప్రకాశవంతుడు, జగత్తుకు నాయకుడు, ప్రజలను రక్షించే వాడు; వేదం, వేదాన్ని తెలిసినవాడు, లోపం లేని వాడు, వేదాంగాల స్వరూపుడు, వేదజ్ఞుడు, మహా జ్ఞానవంతుడు.

లోకాధ్యక్షః సురాధ్యక్షో ధర్మాధ్యక్షః కృతాకృతః । చతురాత్మా చతుర్వ్యూహశ్చతుర్దంష్ట్రశ్చతుర్భుజః

అతడు లోకాలపై నిఘా వేసేవాడు, దేవతలకు అధిపతి, ధర్మానికి పరిరక్షకుడు, చేయునివాడు మరియు చేయనివాడు; నలుగురు స్వరూపాలవాడు, నాలుగు రూపాలలో కనిపించేవాడు, నాలుగు పన్నులు కలవాడు, నాలుగు చేతులు కలవాడు.

భ్రాజిష్ణుర్భోజనం భోక్తా సహిష్ణుర్జగదాదిజః । అనఘో విజయో జేతా విశ్వయోనిః పునర్వసుః

అతడు ప్రకాశవంతుడు, భోజనం మరియు భోజకుడు, సహనశీలుడు, జగత్తుకు ఆదికారణం; పాపం లేని వాడు, విజయవంతుడు, జయించేవాడు, సృష్టికి మూలమైనవాడు, ఎప్పటికప్పుడు పునరుత్పత్తి చెందేవాడు.

ఉపేన్ద్రో వామనః ప్రాంశురమోఘః శుచిరూర్జితః । అతీన్ద్రః సఙ్గ్రహః సర్గో ధృతాత్మా నియమో యమః

ఉపేంద్రుడు, వామనుడు, ఎత్తైనవాడు, అపరాజితుడు, పవిత్రుడు, బలవంతుడు, ఇంద్రునికి అతీతుడు, సమీకర్త, సృష్టికర్త, ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు, నియమించే వాడు, నియంత్రణ కలవాడు.

వేద్యో వైద్యః సదాయోగీ వీరహా మాధవో మధుః । అతీన్ద్రియో మహామాయో మహోత్సాహో మహాబలః

వేదాల ద్వారా తెలిసేవాడు, రోగాలను పోగొట్టేవాడు, ఎప్పుడూ యోగంలో లీనుడవాడు, వీరులను సంహరించేవాడు, మాధవుడు, మధువు, ఇంద్రియాలకు అతీతుడు, మహత్తర మాయ కలవాడు, గొప్ప ఉత్సాహం కలవాడు, అపార బలవంతుడు.

మహాబుద్ధిర్మహావీర్యో మహాశక్తిర్మహాద్యుతిః । అనిర్దేశ్యవపుః శ్రీమానమేయాత్మా మహాద్రిధృక్

అతడు గొప్ప బుద్ధి కలవాడు, అపార పరాక్రమవంతుడు, అపూర్వ శక్తి కలవాడు, ప్రకాశవంతుడు, వర్ణించలేని రూపం కలవాడు, మహిమ కలవాడు, కొలవలేని స్వభావం కలవాడు, మహా పర్వతాలను మోయగలవాడు.

మహేష్వాసో మహీభర్తా శ్రీనివాసః సతాం గతిః । అనిరుద్ధః సురానన్దో గోవిన్దో గోవిదాం పతిః

బలమైన విల్లు ధరించేవాడు, భూమిని పోషించేవాడు, శ్రీనివాసుడు, సజ్జనులకు ఆశ్రయం, ఎవ్వరూ జయించలేని వాడు, దేవతలకు ఆనందదాయకుడు, గోవిందుడు, భూమి తత్వాన్ని తెలిసినవారికి అధిపతి.

మరీచిర్దమనో హంసః సుపర్ణో భుజగోత్తమః । హిరణ్యనాభః సుతపాః పద్మనాభః ప్రజాపతిః

మరీచి, అంధకారాన్ని తొలగించేవాడు, హంస, సుందరమైన రెక్కలు కలవాడు, పాముల్లో శ్రేష్ఠుడు, బంగారు నాభి కలవాడు, తపస్సు చేసే వాడు, పద్మనాభుడు, సృష్టికర్త.

అమృత్యుః సర్వదృక్ సింహః సన్ధాతా సన్ధిమాన్ స్థిరః । అజో దుర్మర్షణః శాస్తా విశ్రుతాత్మా సురారిహా

అమరుడు, అన్నీ చూసేవాడు, సింహం, కలిసించేవాడు, కలయికలతో ఉన్నవాడు, స్థిరుడు, జన్మించని వాడు, గెలవలేని వాడు, బోధించేవాడు, ప్రసిద్ధి చెందిన ఆత్మ, దేవతలకు శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు.

గురుర్గురుతమో ధామ సత్యః సత్యపరాక్రమః । నిమిషోఽనిమిషః స్రగ్వీ వాచస్పతిరుదారధీః

గురు, గురువుల్లో శ్రేష్ఠుడు, నివాసస్థానం, సత్యస్వరూపుడు, సత్యంలో పరాక్రమం కలవాడు, కన్ను మూసే వాడు, కన్ను తెరిచే వాడు, పుష్పమాలలు ధరించిన వాడు, వాగ్మి, ఉదారమైన మనస్సు కలవాడు.

అగ్రణీర్గ్రామణీః శ్రీమాన్ న్యాయో నేతా సమీరణః । సహస్రమూర్ధా విశ్వాత్మా సహస్రాక్షః సహస్రపాత్

ముందుండేవాడు, సమూహాలకు నాయకుడు, శ్రీమంతుడు, న్యాయమూర్తి, దారిచూపేవాడు, గాలి, వెయ్యి తలలు కలవాడు, జగత్తుకు ఆత్మ, వెయ్యి కళ్ళు కలవాడు, వెయ్యి కాళ్లు కలవాడు.

ఆవర్తనో నివృత్తాత్మా సంవృతః సమ్ప్రమర్దనః । అహః సంవర్తకో వహ్నిరనిలో ధరణీధరః

సృష్టి, లయాలను కలిగించేవాడు, తన స్వభావాన్ని లోపలికి తీసుకునే వాడు, అంతరంగంగా ఉన్నవాడు, సమస్తాన్ని నాశనం చేసే వాడు; ప్రళయకాలంలో దినమై, అగ్నిగా, గాలిగా, భూమిని మోయువాడిగా ఉన్నవాడు.

సుప్రసాదః ప్రసన్నాత్మా విశ్వధృగ్విశ్వభుగ్విభుః । సత్కర్తా సత్కృతః సాధుర్జహ్నుర్నారాయణో నరః

అత్యంత దయగలవాడు, ప్రశాంతమైన హృదయమున్నవాడు, జగత్తును మోయువాడు, జగత్తును అనుభవించేవాడు, అన్నిచోట్లా వ్యాపించేవాడు; నిజమైన కార్యసాధకుడు, నిజంగా గౌరవించబడినవాడు, సజ్జనుడు, జహ్ను, నారాయణుడు, నరుడు.

అసఙ్ఖ్యేయోఽప్రమేయాత్మా విశిష్టః శిష్టకృచ్ఛుచిః । సిద్ధార్థః సిద్ధసఙ్కల్పః సిద్ధిదః సిద్ధిసాధనః

ఎన్ని సంఖ్యలు చెప్పినా తక్కువైనవాడు, ఎవ్వరూ కొలవలేని స్వరూపమున్నవాడు, ప్రత్యేకత కలవాడు, మంచి వారిని బోధించేవాడు, పవిత్రుడు; తన లక్ష్యాన్ని సాధించినవాడు, సంకల్పం నెరవేర్చుకున్నవాడు, విజయాన్ని ప్రసాదించేవాడు, విజయానికి మార్గమయ్యేవాడు.

వృషాహీ వృషభో విష్ణుర్వృషపర్వా వృషోదరః । వర్ధనో వర్ధమానశ్చ వివిక్తః శ్రుతిసాగరః

వృషభాన్ని గుర్తుగా ధరించినవాడు, వృషభుడే అయినవాడు, విష్ణువు, వృషభంలా దృఢమైన అడుగులు వేసేవాడు, వృషభంలా బలమైన పొట్ట కలవాడు; అభివృద్ధి కలిగించేవాడు, ఎప్పటికీ ఎదుగుతూ ఉండేవాడు, ప్రత్యేకంగా ఉన్నవాడు, వేదాల సముద్రమైనవాడు.

సుభుజో దుర్ధరో వాగ్మీ మహేన్ద్రో వసుదో వసుః । నైకరూపో బృహద్రూపః శిపివిష్టః ప్రకాశనః

అతని భుజాలు అందంగా ఉంటాయి, ఎవ్వరూ జయించలేరు, మాటల్లో చాతుర్యంతో ఉంటాడు, మహానాయకుడు, ధనాన్ని ఇచ్చేవాడు, ధనమే అయినవాడు. అనేక రూపాలు కలవాడు, విస్తారమైన రూపాన్ని కలవాడు, ప్రకాశించే కాంతితో మెరిసే వాడు, లోకానికి వెలుగు చూపేవాడు.

జస్తేజోద్యుతిధరః ప్రకాశాత్మా ప్రతాపనః । ఋద్ధః స్పష్టాక్షరో మన్త్రశ్చన్ద్రాంశుర్భాస్కరద్యుతిః

అతడు తేజస్సు, కాంతి, మహిమను కలవాడు; అతని స్వభావం వెలుగే, అతడు దహించేవాడు; సంపదతో ఉన్నవాడు, అతని అక్షరాలు స్పష్టంగా ఉంటాయి, అతడే మంత్రం, చంద్రుని కిరణాలవంటి వాడు, సూర్యుని కాంతిలా ప్రకాశించే వాడు.