శ్రీవిష్ణుసహస్రనామస్తోత్రమ్

पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः । अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च

ఆయన పవిత్రమైన ఆత్మ, పరమాత్మ కూడా. ముక్తులకూ ఆయనే పరమ గమ్యం. ఆయన ఎప్పటికీ మారని వాడు, పురుషుడు, సాక్షిగా ఉండేవాడు, క్షేత్రజ్ఞుడు, ఎప్పటికీ నశించని వాడే.

योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः । नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः

ఆయనే యోగం, యోగాన్ని తెలిసినవారికి నాయకుడు, ప్రకృతి పురుషులకు అధిపతి. నరసింహరూపం ఆయనది. శ్రీమంతుడు, కేశవుడు, పురుషోత్తముడు కూడా ఆయనే.

सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः । सम्भवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः

ఆయన సర్వం, శర్వుడు, శివుడు, స్థిరంగా ఉండేవాడు, జీవుల ఆది, నశించని ధనం. ఆయనే ఉద్భవం, సృష్టికర్త, పోషకుడు, మూలకారణం, ప్రభువు, ఈశ్వరుడు.

स्वयम्भूः शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः । अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः

స్వయంగా ఉద్భవించినవాడు, సుఖాన్ని ప్రసాదించేవాడు, సూర్యుని వంటి వాడు, తామర కళ్లవాడు, గొప్ప శబ్దంతో ఉన్నవాడు, ఆది అంతం లేని వాడు, జగత్తును పోషించేవాడు, సృష్టికర్త, అన్నిటికంటే ఉన్నతమైన ఆధారం.

अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः । विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः

అతని మహిమను కొలవలేము, ఇంద్రియాల అధిపతి, తామర పొట్టవాడు, అమరుల అధిపతి, జగత్తును నిర్మించేవాడు, మనువు, శిల్పి, బలమైనవాడు, పురాతనుడు, ఎప్పటికీ మారని వాడు.

अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः । प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम्

అతన్ని ఎవరూ పట్టుకోలేరు, శాశ్వతుడు, నల్లని వాడు, ఎర్ర కళ్లవాడు, శత్రువులను నాశనం చేసేవాడు, అపారమైన వాడు, మూడు లోకాలకు ఆధారమైన వాడు, పవిత్రుడు, మంగళకరుడు, పరముడు.

ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः । हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः

అతడు పరిపాలకుడు, ప్రాణాన్ని ఇచ్చేవాడు, ప్రాణమే అయినవాడు, పెద్దవాడు, ఉత్తముడు, ప్రజల పాలకుడు, బంగారు గర్భం, భూమికి ఆధారం, మాధవుడు, మధును సంహరించినవాడు.

ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः । अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान्

ఆయన పరమేశ్వరుడు, అపారమైన శక్తిశాలి, విల్లు ధరించినవాడు, గొప్ప జ్ఞానమున్నవాడు, మహా పరాక్రముడు, ముందుకు అడుగులు వేస్తూ సాగేవాడు. ఆయనకు సమానుడు లేడు, ఎవ్వరూ ఎదుర్కొనలేరు, చేసిన పనులను బాగా తెలిసినవాడు, తానే కార్యం, తానే స్వయంగా నియంత్రించుకునేవాడు.

सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः । अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः

ఆయన దేవతల అధిపతి, శరణ్యుడు, రక్షణనిచ్చేవాడు, జగత్తుకు మూలకారణం, సమస్త ప్రాణులకు జనకుడు. ఆయనే పగలు, సంవత్సరము, సర్పరూపుడు, నిశ్చయమైనవాడు, అన్నింటినీ చూడగలవాడు.

अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः । वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः

ఆయన జన్మించని వాడు, సమస్తానికి అధిపతి, సిద్ధుడైనవాడు, సిద్ధి స్వరూపుడు, అన్నిటికీ ఆదికారణం, ఎప్పటికీ మారని వాడు. వృషభాన్ని మోసేవాడు, అపారమైన స్వభావం కలవాడు, అన్ని యోగాలు ఆయన నుంచే ఉద్భవించాయి.

वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्माऽसम्मितः समः । अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः

ఆయన ధనరాశి, మంచి మనస్సు కలవాడు, సత్యవంతుడు, సమమైన స్వభావం కలవాడు, ఎవ్వరితోనూ పోల్చలేని వాడు, పక్షపాతం లేని వాడు, ఎప్పుడూ ఫలించేవాడు, కమలనయనుడు, ధర్మమయమైన పనులు చేసే వాడు, ధర్మరూపుడైనవాడు.

रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः । अमृतः शाश्वतस्थाणुर्वरारोहो महातपाः

అతడు రుద్రుడు, అనేక తలలవాడు, పింగళవర్ణుడు, సృష్టికి మూలకారణం, పవిత్రమైన కీర్తి కలవాడు; మరణం లేని వాడు, శాశ్వతంగా నిలిచినవాడు, గొప్ప స్థాయిలో ఉన్నవాడు, మహా తపస్సు చేసినవాడు.

सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः । वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित् कविः

అతడు అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడు, అన్నిటిని తెలిసినవాడు, ప్రకాశవంతుడు, జగత్తుకు నాయకుడు, ప్రజలను రక్షించే వాడు; వేదం, వేదాన్ని తెలిసినవాడు, లోపం లేని వాడు, వేదాంగాల స్వరూపుడు, వేదజ్ఞుడు, మహా జ్ఞానవంతుడు.

लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः । चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः

అతడు లోకాలపై నిఘా వేసేవాడు, దేవతలకు అధిపతి, ధర్మానికి పరిరక్షకుడు, చేయునివాడు మరియు చేయనివాడు; నలుగురు స్వరూపాలవాడు, నాలుగు రూపాలలో కనిపించేవాడు, నాలుగు పన్నులు కలవాడు, నాలుగు చేతులు కలవాడు.

भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः । अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः

అతడు ప్రకాశవంతుడు, భోజనం మరియు భోజకుడు, సహనశీలుడు, జగత్తుకు ఆదికారణం; పాపం లేని వాడు, విజయవంతుడు, జయించేవాడు, సృష్టికి మూలమైనవాడు, ఎప్పటికప్పుడు పునరుత్పత్తి చెందేవాడు.

उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः । अतीन्द्रः सङ्ग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः

ఉపేంద్రుడు, వామనుడు, ఎత్తైనవాడు, అపరాజితుడు, పవిత్రుడు, బలవంతుడు, ఇంద్రునికి అతీతుడు, సమీకర్త, సృష్టికర్త, ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు, నియమించే వాడు, నియంత్రణ కలవాడు.

वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः । अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः

వేదాల ద్వారా తెలిసేవాడు, రోగాలను పోగొట్టేవాడు, ఎప్పుడూ యోగంలో లీనుడవాడు, వీరులను సంహరించేవాడు, మాధవుడు, మధువు, ఇంద్రియాలకు అతీతుడు, మహత్తర మాయ కలవాడు, గొప్ప ఉత్సాహం కలవాడు, అపార బలవంతుడు.

महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः । अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक्

అతడు గొప్ప బుద్ధి కలవాడు, అపార పరాక్రమవంతుడు, అపూర్వ శక్తి కలవాడు, ప్రకాశవంతుడు, వర్ణించలేని రూపం కలవాడు, మహిమ కలవాడు, కొలవలేని స్వభావం కలవాడు, మహా పర్వతాలను మోయగలవాడు.

महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः । अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः

బలమైన విల్లు ధరించేవాడు, భూమిని పోషించేవాడు, శ్రీనివాసుడు, సజ్జనులకు ఆశ్రయం, ఎవ్వరూ జయించలేని వాడు, దేవతలకు ఆనందదాయకుడు, గోవిందుడు, భూమి తత్వాన్ని తెలిసినవారికి అధిపతి.

मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः । हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः

మరీచి, అంధకారాన్ని తొలగించేవాడు, హంస, సుందరమైన రెక్కలు కలవాడు, పాముల్లో శ్రేష్ఠుడు, బంగారు నాభి కలవాడు, తపస్సు చేసే వాడు, పద్మనాభుడు, సృష్టికర్త.

अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः । अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा

అమరుడు, అన్నీ చూసేవాడు, సింహం, కలిసించేవాడు, కలయికలతో ఉన్నవాడు, స్థిరుడు, జన్మించని వాడు, గెలవలేని వాడు, బోధించేవాడు, ప్రసిద్ధి చెందిన ఆత్మ, దేవతలకు శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు.

गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः । निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः

గురు, గురువుల్లో శ్రేష్ఠుడు, నివాసస్థానం, సత్యస్వరూపుడు, సత్యంలో పరాక్రమం కలవాడు, కన్ను మూసే వాడు, కన్ను తెరిచే వాడు, పుష్పమాలలు ధరించిన వాడు, వాగ్మి, ఉదారమైన మనస్సు కలవాడు.

अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः । सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

ముందుండేవాడు, సమూహాలకు నాయకుడు, శ్రీమంతుడు, న్యాయమూర్తి, దారిచూపేవాడు, గాలి, వెయ్యి తలలు కలవాడు, జగత్తుకు ఆత్మ, వెయ్యి కళ్ళు కలవాడు, వెయ్యి కాళ్లు కలవాడు.

आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः सम्प्रमर्दनः । अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः

సృష్టి, లయాలను కలిగించేవాడు, తన స్వభావాన్ని లోపలికి తీసుకునే వాడు, అంతరంగంగా ఉన్నవాడు, సమస్తాన్ని నాశనం చేసే వాడు; ప్రళయకాలంలో దినమై, అగ్నిగా, గాలిగా, భూమిని మోయువాడిగా ఉన్నవాడు.

सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः । सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः

అత్యంత దయగలవాడు, ప్రశాంతమైన హృదయమున్నవాడు, జగత్తును మోయువాడు, జగత్తును అనుభవించేవాడు, అన్నిచోట్లా వ్యాపించేవాడు; నిజమైన కార్యసాధకుడు, నిజంగా గౌరవించబడినవాడు, సజ్జనుడు, జహ్ను, నారాయణుడు, నరుడు.

असङ्ख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः । सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः

ఎన్ని సంఖ్యలు చెప్పినా తక్కువైనవాడు, ఎవ్వరూ కొలవలేని స్వరూపమున్నవాడు, ప్రత్యేకత కలవాడు, మంచి వారిని బోధించేవాడు, పవిత్రుడు; తన లక్ష్యాన్ని సాధించినవాడు, సంకల్పం నెరవేర్చుకున్నవాడు, విజయాన్ని ప్రసాదించేవాడు, విజయానికి మార్గమయ్యేవాడు.

वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः । वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः

వృషభాన్ని గుర్తుగా ధరించినవాడు, వృషభుడే అయినవాడు, విష్ణువు, వృషభంలా దృఢమైన అడుగులు వేసేవాడు, వృషభంలా బలమైన పొట్ట కలవాడు; అభివృద్ధి కలిగించేవాడు, ఎప్పటికీ ఎదుగుతూ ఉండేవాడు, ప్రత్యేకంగా ఉన్నవాడు, వేదాల సముద్రమైనవాడు.

सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः । नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः

అతని భుజాలు అందంగా ఉంటాయి, ఎవ్వరూ జయించలేరు, మాటల్లో చాతుర్యంతో ఉంటాడు, మహానాయకుడు, ధనాన్ని ఇచ్చేవాడు, ధనమే అయినవాడు. అనేక రూపాలు కలవాడు, విస్తారమైన రూపాన్ని కలవాడు, ప్రకాశించే కాంతితో మెరిసే వాడు, లోకానికి వెలుగు చూపేవాడు.

जस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः । ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः

అతడు తేజస్సు, కాంతి, మహిమను కలవాడు; అతని స్వభావం వెలుగే, అతడు దహించేవాడు; సంపదతో ఉన్నవాడు, అతని అక్షరాలు స్పష్టంగా ఉంటాయి, అతడే మంత్రం, చంద్రుని కిరణాలవంటి వాడు, సూర్యుని కాంతిలా ప్రకాశించే వాడు.