ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମ୍

ଧନୁର୍ଧରୋ ଧନୁର୍ଵେଦୋ ଦଣ୍ଡୋ ଦମଯିତା ଦମଃ । ଅପରାଜିତଃ ସର୍ଵସହୋ ନିଯନ୍ତାଽନିଯମୋଽଯମଃ

ଯିଏ ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଧନୁଷ୍ୟର ଜ୍ଞାନ ହେଉଛନ୍ତି, ଦଣ୍ଡ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଦମନ କରନ୍ତି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି; ଅଜୟ, ସବୁକିଛି ସହିପାରିବା, ନିୟନ୍ତ୍ରକ, ଅନିୟମିତ ଓ ଅବିନାଶୀ ।

ସତ୍ତ୍ଵଵାନ୍ ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣଃ । ଅଭିପ୍ରାଯଃ ପ୍ରିଯାର୍ହୋଽର୍ହଃ ପ୍ରିଯକୃତ୍ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନଃ

ସେ ନିତିରେ ଦୃଢ଼, ଶୁଦ୍ଧ ମନର ଧନୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି। ସେ ମନରେ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ରଖନ୍ତି, ସ୍ନେହ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ଭଲପାଇବାକୁ କରନ୍ତି ଓ ପ୍ରେମ ବଢ଼ାନ୍ତି।

ଵିହାଯସଗତିର୍ଜ୍ଯୋତିଃ ସୁରୁଚିର୍ହୁତଭୁଗ୍ଵିଭୁଃ । ରଵିର୍ଵିରୋଚନଃ ସୂର୍ଯଃ ସଵିତା ରଵିଲୋଚନଃ

ସେ ଆକାଶରେ ଚଳନ୍ତି, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ହବିର ଭୋଗତା, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ମୂର୍ତ୍ତି, ପ୍ରକାଶକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ଯାହାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ।

ଅନନ୍ତୋ ହୁତଭୁଗ୍ଭୋକ୍ତା ସୁଖଦୋ ନୈକଜୋଽଗ୍ରଜଃ । ଅନିର୍ଵିଣ୍ଣଃ ସଦାମର୍ଷୀ ଲୋକାଧିଷ୍ଠାନମଦ୍ଭୁତଃ

ସେ ଅନନ୍ତ, ହବିର ଭୋଗତା, ଅନୁଭବ କରୁଥିବା, ସୁଖ ଦେଇଥିବା, ବହୁ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା। ସେ କେବେ ନିରାଶ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସଦା ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ।

ସନାତ୍ସନାତନତମଃ କପିଲଃ କପିରଵ୍ଯଯଃ । ସ୍ଵସ୍ତିଦଃ ସ୍ଵସ୍ତିକୃତ୍ସ୍ଵସ୍ତି ସ୍ଵସ୍ତିଭୁକ୍ସ୍ଵସ୍ତିଦକ୍ଷିଣଃ

ସେ ଚିରକାଳୀନ, ଚିରକାଳୀନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା, କପିଳ, ଅବିନାଶୀ। ସେ ଶୁଭ ଦେଇଥିବା, ଭଲ କାମ କରୁଥିବା, ଶୁଭତାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଶୁଭ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଓ ଶୁଭ ଦାନ କରୁଥିବା।

ଅରୌଦ୍ରଃ କୁଣ୍ଡଲୀ ଚକ୍ରୀ ଵିକ୍ରମ୍ଯୂର୍ଜିତଶାସନଃ । ଶବ୍ଦାତିଗଃ ଶବ୍ଦସହଃ ଶିଶିରଃ ଶର୍ଵରୀକରଃ

ସେ କ୍ରୁର ନୁହଁନ୍ତି, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ପଦକ୍ଷେପ ନିଅନ୍ତି, ଶକ୍ତିରେ ଆଦେଶ ଦେନ୍ତି; ସେ ଶବ୍ଦକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ଶବ୍ଦକୁ ସହିପାରନ୍ତି, ଶୀତଳ, ଏବଂ ରାତିକୁ ଆଣନ୍ତି।

ଅକ୍ରୂରଃ ପେଶଲୋ ଦକ୍ଷୋ ଦକ୍ଷିଣଃ କ୍ଷମିଣାଂଵରଃ । ଵିଦ୍ଵତ୍ତମୋ ଵୀତଭଯଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ରଵଣକୀର୍ତନଃ

ସେ କ୍ରୁର ନୁହଁନ୍ତି, ମନୋହର, ଦକ୍ଷ, ଚତୁର, କ୍ଷମାଶୀଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୟରହିତ, ଯାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରବଣ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।

ଉତ୍ତାରଣୋ ଦୁଷ୍କୃତିହା ପୁଣ୍ଯୋ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନନାଶନଃ । ଵୀରହା ରକ୍ଷଣଃ ସନ୍ତୋ ଜୀଵନଃ ପର୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ସେ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ, ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ୍ତି, ପବିତ୍ର, ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ବୀରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରନ୍ତି, ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସାଧୁ, ଜୀବନଦାତା, ଏବଂ ସଦା ଅଟୁଟ।

ଅନନ୍ତରୂପୋଽନନ୍ତଶ୍ରୀର୍ଜିତମନ୍ଯୁର୍ଭଯାପହଃ । ଚତୁରଶ୍ରୋ ଗଭୀରାତ୍ମା ଵିଦିଶୋ ଵ୍ଯାଦିଶୋ ଦିଶଃ

ସେ ଅନେକ ରୂପରେ ବିଆପ୍ତ, ଅନନ୍ତ ମହିମାର ସ୍ୱାମୀ, କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ଭୟକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ସେ ଚାରିପଟେ ସମାନ, ଗଭୀର ମନ, ସମସ୍ତ ଦିଗ, ଦିଗର ଦାତା ଏବଂ ନିଜେ ଦିଗ ହେଉଛନ୍ତି।

ଅନାଦିର୍ଭୂର୍ଭୁଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସୁଵୀରୋ ରୁଚିରାଙ୍ଗଦଃ । ଜନନୋ ଜନଜନ୍ମାଦିର୍ଭୀମୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ

ସେ ଆଦିହୀନ, ଭୂମି ଓ ଦିଗନ୍ତର ଆଧାର, ସମୃଦ୍ଧିର ମୂର୍ତ୍ତି, ବିରାଟ୍ ଶୂରବୀର, ରୂପଶୀଳ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ସ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମର ଆରମ୍ଭ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।

ଆଧାରନିଲଯୋଽଧାତା ପୁଷ୍ପହାସଃ ପ୍ରଜାଗରଃ । ଊର୍ଧ୍ଵଗଃ ସତ୍ପଥାଚାରଃ ପ୍ରାଣଦଃ ପ୍ରଣଵଃ ପଣଃ

ସେ ସମସ୍ତର ଆଧାର ଓ ନିବାସ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ମୁହଁର ହାସ ଫୁଲ ମାଳା ପରି ମଧୁର, ସଦା ଜାଗ୍ରତ, ଉଚ୍ଚତାକୁ ଯାଉଥିବା, ସତ୍ୟର ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା, ପ୍ରାଣ ଦେଇଥିବା, ପବିତ୍ର ଓଁ ଧ୍ୱନି, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ।

ପ୍ରମାଣଂ ପ୍ରାଣନିଲଯଃ ପ୍ରାଣଭୃତ୍ପ୍ରାଣଜୀଵନଃ । ତତ୍ତ୍ଵଂ ତତ୍ତ୍ଵଵିଦେକାତ୍ମା ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାତିଗଃ

ସେ ସତ୍ୟର ମାପ, ପ୍ରାଣର ଆସନ, ପ୍ରାଣକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପ୍ରାଣର ଆଧାର; ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା, ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା।

ଭୂର୍ଭୁଵଃସ୍ଵସ୍ତରୁସ୍ତାରଃ ସଵିତା ପ୍ରପିତାମହଃ । ଯଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞପତିର୍ଯଜ୍ଵା ଯଜ୍ଞାଙ୍ଗୋ ଯଜ୍ଞଵାହନଃ

ସେ ଭୂମି, ଦିଗନ୍ତ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ; ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା ବୃକ୍ଷ, ଉଦ୍ଧାରକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରପିତାମହ; ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞର ନାଥ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଓ ଯଜ୍ଞର ଯାନ।

ଯଜ୍ଞଭୃଦ୍ ଯଜ୍ଞକୃଦ୍ ଯଜ୍ଞୀ ଯଜ୍ଞଭୁଗ୍ ଯଜ୍ଞସାଧନଃ । ଯଜ୍ଞାନ୍ତକୃଦ୍ ଯଜ୍ଞଗୁହ୍ଯମନ୍ନମନ୍ନାଦ ଏଵ ଚ

ଯିଏ ଯଜ୍ଞକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଯିଏ ହବିର ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସାଧନ ହେଉଛନ୍ତି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ଶେଷ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟର ଭୋକ୍ତା ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।

ଆତ୍ମଯୋନିଃ ସ୍ଵଯଞ୍ଜାତୋ ଵୈଖାନଃ ସାମଗାଯନଃ । ଦେଵକୀନନ୍ଦନଃ ସ୍ରଷ୍ଟା କ୍ଷିତୀଶଃ ପାପନାଶନଃ

ଯିଏ ନିଜେ ନିଜର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ, ନିଜେ ନିଜରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଭୂମିକୁ ଖୋଦି ଉଠାଇଥିବା, ସାମବେଦର ଗୀତ ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି, ଦେବକୀଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଭୂମିର ନାଥ, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା।

ଶଙ୍ଖଭୃନ୍ନନ୍ଦକୀ ଚକ୍ରୀ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵା ଗଦାଧରଃ । ରଥାଙ୍ଗପାଣିରକ୍ଷୋଭ୍ଯଃ ସର୍ଵପ୍ରହରଣାଯୁଧଃ

ଯିଏ ଶଂଖ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ନନ୍ଦକ ତଳୱାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଚକ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ରଥର ଚକ୍ର ହାତରେ ଧରିଥିବା, ଅଚଳ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵପ୍ରହରଣାଯୁଧ ଓଁ ନମ ଇତି । ଵନମାଲୀ ଗଦୀ ଶାର୍ଙ୍ଗୀ ଶଙ୍ଖୀ ଚକ୍ରୀ ଚ ନନ୍ଦକୀ । ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାଯଣୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵାସୁଦେଵୋଽଭିରକ୍ଷତୁ

ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା—ଓଁ, ନମସ୍କାର। ଯିଏ ବନମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଶଂଖ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଚକ୍ର ଓ ନନ୍ଦକ ତଳୱାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ, ବିଷ୍ଣୁ, ବାସୁଦେବ—ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।