ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମ୍

ପୂତାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ଚ ମୁକ୍ତାନାଂ ପରମା ଗତିଃ । ଅଵ୍ଯଯଃ ପୁରୁଷଃ ସାକ୍ଷୀ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋଽକ୍ଷର ଏଵ ଚ

ସେଇ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମା, ମୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି; ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାକ୍ଷୀ, କ୍ଷେତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅମର।

ଯୋଗୋ ଯୋଗଵିଦାଂ ନେତା ପ୍ରଧାନପୁରୁଷେଶ୍ଵରଃ । ନାରସିଂହଵପୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କେଶଵଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ

ସେଇ ଯୋଗ, ଯୋଗ ଜାଣିଥିବାମାନେଙ୍କର ନେତା, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କର ମହାସ୍ୱାମୀ; ସେ ନରସିଂହ ରୂପୀ, ଶ୍ରୀମାନ୍, କେଶବ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ।

ସର୍ଵଃ ଶର୍ଵଃ ଶିଵଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ଭୂତାଦିର୍ନିଧିରଵ୍ଯଯଃ । ସମ୍ଭଵୋ ଭାଵନୋ ଭର୍ତା ପ୍ରଭଵଃ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ

ସେଇ ସମସ୍ତ, ସେଇ ଶର୍ବ, ଶିବ, ଅଚଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଦି, ଅବିନାଶୀ ଧନ; ସେଇ ଉତ୍ପତ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳନକାରୀ, ମୂଳ, ସ୍ୱାମୀ ଓ ଅଧିପତି।

ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଃ ଶମ୍ଭୁରାଦିତ୍ଯଃ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷୋ ମହାସ୍ଵନଃ । ଅନାଦିନିଧନୋ ଧାତା ଵିଧାତା ଧାତୁରୁତ୍ତମଃ

ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପଦ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି, ମହାନ ଧ୍ୱନିର ମାଲିକ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସମସ୍ତ ଧାରଣ କରିବାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।

ଅପ୍ରମେଯୋ ହୃଷୀକେଶଃ ପଦ୍ମନାଭୋଽମରପ୍ରଭୁଃ । ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ମନୁସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ସ୍ଥଵିଷ୍ଠଃ ସ୍ଥଵିରୋ ଧ୍ରୁଵଃ

ଅପରିମାପ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ପଦ୍ମ ନାଭି, ଅମରମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମନୁ, ଗଢ଼ିବାର ନିପୁଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼, ପୁରାତନ ଓ ଅଚଳ।

ଅଗ୍ରାହ୍ଯଃ ଶାଶ୍ଵତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଲୋହିତାକ୍ଷଃ ପ୍ରତର୍ଦନଃ । ପ୍ରଭୂତସ୍ତ୍ରିକକୁବ୍ଧାମ ପଵିତ୍ରଂ ମଙ୍ଗଲଂ ପରମ୍

ଅଗ୍ରାହ୍ୟ, ଚିରନ୍ତନ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, ସଂହାରକ, ଅସୀମ ସମ୍ପଦର ମାଲିକ, ତିନି ଲୋକର ନିବାସୀ, ପବିତ୍ର, ଶୁଭ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।

ଈଶାନଃ ପ୍ରାଣଦଃ ପ୍ରାଣୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଭୂଗର୍ଭୋ ମାଧଵୋ ମଧୁସୂଦନଃ

ଶାସକ, ପ୍ରାଣ ଦେଇଥିବା, ପ୍ରାଣ ସ୍ୱୟଂ, ସବୁଠୁ ବଡ଼, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କର ନାୟକ, ସୁନା ଗର୍ଭ, ଭୂମିର ଗର୍ଭ, ମାଧବ, ମଧୁ ନାଶକ।

ଈଶ୍ଵରୋ ଵିକ୍ରମୀ ଧନ୍ଵୀ ମେଧାଵୀ ଵିକ୍ରମଃ କ୍ରମଃ । ଅନୁତ୍ତମୋ ଦୁରାଧର୍ଷଃ କୃତଜ୍ଞଃ କୃତିରାତ୍ମଵାନ୍

ସେ ପ୍ରଭୁ, ଅପାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଧନୁର୍ଧରୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ବିରାଟ୍ ପ୍ରତାପୀ, ଏକ ପରେ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ଅଗ୍ରସର, ଅପରାଜିତ, ଅଜୟ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଜ୍ଞାତା, କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେ ଅଟୁଟ।

ସୁରେଶଃ ଶରଣଂ ଶର୍ମ ଵିଶ୍ଵରେତାଃ ପ୍ରଜାଭଵଃ । ଅହଃ ସଂଵତ୍ସରୋ ଵ୍ଯାଲଃ ପ୍ରତ୍ଯଯଃ ସର୍ଵଦର୍ଶନଃ

ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ସୁରକ୍ଷାଦାତା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୂଳବୀଜ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦିନ, ବର୍ଷ, ସର୍ପ, ନିଶ୍ଚିତି, ଏବଂ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖିପାରିବା ଶକ୍ତିର ମାଲିକ।

ଅଜଃ ସର୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସିଦ୍ଧଃ ସିଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵାଦିରଚ୍ଯୁତଃ । ଵୃଷାକପିରମେଯାତ୍ମା ସର୍ଵଯୋଗଵିନିଃସୃତଃ

ସେ ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଶାସକ, ସଫଳ, ସଫଳତା ନିଜେ, ସମସ୍ତର ଆଦି, ଅଚଳ, ବୃଷଭବାହନ, ଅପରିମିତ ସ୍ୱଭାବର ଧନି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯୋଗ ଯାହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ଵସୁର୍ଵସୁମନାଃ ସତ୍ଯଃ ସମାତ୍ମାଽସମ୍ମିତଃ ସମଃ । ଅମୋଘଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୋ ଵୃଷକର୍ମା ଵୃଷାକୃତିଃ

ସେ ଧନର ଧାମ, ଉତ୍ତମ ମନସ୍କ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ସମତାର ମୂର୍ତ୍ତି, ତୁଳନାହୀନ, ସମଦର୍ଶୀ, ଅଫଳନ୍ତ, ପଦ୍ମନୟନ, ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଧର୍ମର ଆକୃତି।

ରୁଦ୍ରୋ ବହୁଶିରା ବଭ୍ରୁର୍ଵିଶ୍ଵଯୋନିଃ ଶୁଚିଶ୍ରଵାଃ । ଅମୃତଃ ଶାଶ୍ଵତସ୍ଥାଣୁର୍ଵରାରୋହୋ ମହାତପାଃ

ସେ ହେଲେ ରୁଦ୍ର, ଅନେକ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ପିତଳ ରଙ୍ଗର, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ପବିତ୍ରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅମର, ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ଅଟୁଟ ଦୃଢ଼ତା ଥିବା, ଉତ୍ତମ ମାନର ଓ ମହାତପସ୍ବୀ।

ସର୍ଵଗଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ଭାନୁର୍ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଵେଦୋ ଵେଦଵିଦଵ୍ଯଙ୍ଗୋ ଵେଦାଙ୍ଗୋ ଵେଦଵିତ୍ କଵିଃ

ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାୟକ, ଲୋକଙ୍କର ରକ୍ଷକ; ସେ ବେଦ, ବେଦକୁ ଜାଣିଥିବା, ଦୋଷରହିତ, ବେଦର ଅଂଗର ଆକାର, ବେଦକୁ ଜାଣିଥିବା ଓ ଜ୍ଞାନୀ।

ଲୋକାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଧର୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷଃ କୃତାକୃତଃ । ଚତୁରାତ୍ମା ଚତୁର୍ଵ୍ଯୂହଶ୍ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ

ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଦେଖାଶୁଣା କରନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେଖାଶୁଣା କରନ୍ତି, ଧର୍ମର ଦେଖାଶୁଣା କରନ୍ତି, କର୍ମ କରିଥିବା ଓ ନ କରିଥିବା ଦୁହେଁ; ଚାରି ପ୍ରକାର ମନ, ଚାରି ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଚାରି ଦାନ୍ତ ଓ ଚାରି ହାତ ଥିବା।

ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁର୍ଭୋଜନଂ ଭୋକ୍ତା ସହିଷ୍ଣୁର୍ଜଗଦାଦିଜଃ । ଅନଘୋ ଵିଜଯୋ ଜେତା ଵିଶ୍ଵଯୋନିଃ ପୁନର୍ଵସୁଃ

ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଖାଇବା ଉଭୟ, ସହନଶୀଳ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ; ଦୋଷରହିତ, ବିଜୟୀ, ଜିତିବାରେ ସମର୍ଥ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଓ ପୁନଃପୁନି ନୂତନ ହେଉଥିବା।

ଉପେନ୍ଦ୍ରୋ ଵାମନଃ ପ୍ରାଂଶୁରମୋଘଃ ଶୁଚିରୂର୍ଜିତଃ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରଃ ସଙ୍ଗ୍ରହଃ ସର୍ଗୋ ଧୃତାତ୍ମା ନିଯମୋ ଯମଃ

ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଅର୍ଥାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଉଚ୍ଚ ଦେହ ଥିବା, କେବେ ବି ଅସଫଳ ନ ହେଉଥିବା, ପବିତ୍ର, ବଳଶାଳୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଠାରୁ ଉପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରୁଥିବା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରୁଥିବା, ନିୟମ ରଖୁଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା।

ଵେଦ୍ଯୋ ଵୈଦ୍ଯଃ ସଦାଯୋଗୀ ଵୀରହା ମାଧଵୋ ମଧୁଃ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯୋ ମହାମାଯୋ ମହୋତ୍ସାହୋ ମହାବଲଃ

ଯିଏ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଇପାରନ୍ତି, ଚିକିତ୍ସକ, ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ବୀରମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା, ମାଧବ, ମଧୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଠାରୁ ଦୂରେ, ବଡ଼ ମାୟା ଧାରଣ କରିଥିବା, ବଡ଼ ଉତ୍ସାହର ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିର ମାଲିକ।

ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାଶକ୍ତିର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ଅନିର୍ଦେଶ୍ଯଵପୁଃ ଶ୍ରୀମାନମେଯାତ୍ମା ମହାଦ୍ରିଧୃକ୍

ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବଡ଼ ସାହସୀ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅତ୍ୟଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ, ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ରୂପ ଥିବା, ଶ୍ରୀମୟ, ଅପରିମାପ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା।

ମହେଷ୍ଵାସୋ ମହୀଭର୍ତା ଶ୍ରୀନିଵାସଃ ସତାଂ ଗତିଃ । ଅନିରୁଦ୍ଧଃ ସୁରାନନ୍ଦୋ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଗୋଵିଦାଂ ପତିଃ

ବଡ଼ ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଶ୍ରୀର ନିବାସ, ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଅଜୟ, ଦେବମାନେ ଯାହାକୁ ଆନନ୍ଦ ମାନନ୍ତି, ଗୋବିନ୍ଦ, ଗୋବିଦ୍ୟାର ମାଲିକ।

ମରୀଚିର୍ଦମନୋ ହଂସଃ ସୁପର୍ଣୋ ଭୁଜଗୋତ୍ତମଃ । ହିରଣ୍ଯନାଭଃ ସୁତପାଃ ପଦ୍ମନାଭଃ ପ୍ରଜାପତିଃ

ସେ ମରୀଚି, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ହଂସ ରୂପୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଖିର ମାଳିକ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସୁନା ନାଭି ବିଶିଷ୍ଟ, ତପସ୍ଵୀ, ପଦ୍ମ ନାଭି ଧାରୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଠାରେ ନାୟକ।

ଅମୃତ୍ଯୁଃ ସର୍ଵଦୃକ୍ ସିଂହଃ ସନ୍ଧାତା ସନ୍ଧିମାନ୍ ସ୍ଥିରଃ । ଅଜୋ ଦୁର୍ମର୍ଷଣଃ ଶାସ୍ତା ଵିଶ୍ରୁତାତ୍ମା ସୁରାରିହା

ସେ ଅମର, ସବୁକିଛି ଦେଖନ୍ତି, ସିଂହ ରୂପୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି, ସମ୍ପର୍କ ରଖିଥିବା, ଅଟୁଟ, ଅଜନ୍ମା, ଜିତିବା କଠିନ, ଶିକ୍ଷକ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆତ୍ମା, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି।

ଗୁରୁର୍ଗୁରୁତମୋ ଧାମ ସତ୍ଯଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ନିମିଷୋଽନିମିଷଃ ସ୍ରଗ୍ଵୀ ଵାଚସ୍ପତିରୁଦାରଧୀଃ

ସେ ଗୁରୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁରୁ, ଆଶ୍ରୟ, ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଧାରୀ, ଚକ୍ଷୁ ମିଳନ୍ତି ଓ ମିଳନ୍ତି ନାହିଁ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଉତ୍ତମ କଥାର ମାଲିକ, ଉଦାର ମନ ଧାରୀ।

ଅଗ୍ରଣୀର୍ଗ୍ରାମଣୀଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନ୍ଯାଯୋ ନେତା ସମୀରଣଃ । ସହସ୍ରମୂର୍ଧା ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍

ସେ ଅଗ୍ରଣୀ, ଦଳମୁଖ୍ୟ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ନ୍ୟାୟର ଉପଜ୍ଞାତା, ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିବା, ପବନ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଓ ହଜାର ପାଦ ଧାରୀ।

ଆଵର୍ତନୋ ନିଵୃତ୍ତାତ୍ମା ସଂଵୃତଃ ସମ୍ପ୍ରମର୍ଦନଃ । ଅହଃ ସଂଵର୍ତକୋ ଵହ୍ନିରନିଲୋ ଧରଣୀଧରଃ

ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ଚକ୍ରକୁ ଚାଳନା କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ମନ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଓ ଗୁପ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦମନ କରନ୍ତି; ଯିଏ ପ୍ରଳୟର ଦିନ, ଅଗ୍ନି, ପବନ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ସୁପ୍ରସାଦଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵଧୃଗ୍ଵିଶ୍ଵଭୁଗ୍ଵିଭୁଃ । ସତ୍କର୍ତା ସତ୍କୃତଃ ସାଧୁର୍ଜହ୍ନୁର୍ନାରାଯଣୋ ନରଃ

ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୃପାଳୁ, ଶାନ୍ତ ମନର ମାଲିକ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବିଶ୍ୱର ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ସତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ, ସତ୍କୃତି ହୋଇଥିବା, ନିଷ୍ଠାବାନ, ଜହ୍ନୁ, ନାରାୟଣ ଓ ନର।

ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯୋଽପ୍ରମେଯାତ୍ମା ଵିଶିଷ୍ଟଃ ଶିଷ୍ଟକୃଚ୍ଛୁଚିଃ । ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସିଦ୍ଧସଙ୍କଲ୍ପଃ ସିଦ୍ଧିଦଃ ସିଦ୍ଧିସାଧନଃ

ଯିଏ ଗଣନାରେ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଅପରିମାପ୍ୟ, ବିଶିଷ୍ଟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେଇଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ; ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ, ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା, ସିଦ୍ଧିର ଉପାୟ।

ଵୃଷାହୀ ଵୃଷଭୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୃଷପର୍ଵା ଵୃଷୋଦରଃ । ଵର୍ଧନୋ ଵର୍ଧମାନଶ୍ଚ ଵିଵିକ୍ତଃ ଶ୍ରୁତିସାଗରଃ

ଯିଏ ବୃଷଭକୁ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବୃଷଭ ସ୍ୱୟଂ, ବିଷ୍ଣୁ, ବୃଷଭ ପରି ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ରମ, ବୃଷଭ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପେଟ; ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ସଦା ବଢ଼ୁଥିବା, ଅଲଗା ଓ ବେଦର ସାଗର।

ସୁଭୁଜୋ ଦୁର୍ଧରୋ ଵାଗ୍ମୀ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ଵସୁଦୋ ଵସୁଃ । ନୈକରୂପୋ ବୃହଦ୍ରୂପଃ ଶିପିଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରକାଶନଃ

ଯାହାଙ୍କର ବାହୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଯିଏ କେହିଁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯିଏ ମଧୁର ଭାଷାରେ କଥା କହନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧନ ଦେଇଥିବା, ନିଜେ ଧନ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି; ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରୂପ ବିଶାଳ, ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି।

ଜସ୍ତେଜୋଦ୍ଯୁତିଧରଃ ପ୍ରକାଶାତ୍ମା ପ୍ରତାପନଃ । ଋଦ୍ଧଃ ସ୍ପଷ୍ଟାକ୍ଷରୋ ମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁର୍ଭାସ୍କରଦ୍ଯୁତିଃ

ଯିଏ ଶକ୍ତି, ତେଜ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ହେଉଛି ଆଲୋକ, ଯିଏ ଅତି ପ୍ରଭାମୟ; ଯିଏ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ, ଯାହାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଯିଏ ମନ୍ତ୍ର ରୂପେ ଅଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ପରି ଶିତଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ।