ശ്രീവിഷ്ണുസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

ചതുര്മൂര്തിശ്ചതുര്ബാഹുശ്ചതുര്വ്യൂഹശ്ചതുര്ഗതിഃ । ചതുരാത്മാ ചതുര്ഭാവശ്ചതുര്വേദവിദേകപാത്

നാലു രൂപങ്ങളുള്ളവൻ, നാലു കൈകളുള്ളവൻ, നാലു വിഭാവങ്ങളുള്ളവൻ, നാലു മാർഗങ്ങളുള്ളവൻ, നാലു സ്വഭാവങ്ങളുള്ളവൻ, നാലു നിലകളുള്ളവൻ, നാലു വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, ഒരു കാലുള്ളവൻ.

സമാവര്തോഽനിവൃത്താത്മാ ദുര്ജയോ ദുരതിക്രമഃ । ദുര്ലഭോ ദുര്ഗമോ ദുര്ഗോ ദുരാവാസോ ദുരാരിഹാ

ചക്രംപോലെ പരിവർത്തനശീലിയാവുന്നവൻ, തിരിച്ചു പോകാത്ത ആത്മാവുള്ളവൻ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, അതിക്രമിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, പ്രാപിക്കാൻ ദുഷ്കരൻ, സമീപിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവൻ, കോട്ടപോലെയുള്ളവൻ, വാസം ചെയ്യാൻ ദുഷ്കരൻ, ഭയങ്കര ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

ശുഭാങ്ഗോ ലോകസാരങ്ഗഃ സുതന്തുസ്തന്തുവര്ധനഃ । ഇന്ദ്രകര്മാ മഹാകര്മാ കൃതകര്മാ കൃതാഗമഃ

മംഗളമായ രൂപമുള്ളവൻ, ലോകങ്ങളുടെ സാരം, സൂക്ഷ്മമായ നൂലുപോലെയുള്ളവൻ, ആ നൂലിനെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഇന്ദ്രന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തവൻ, മഹത്തായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തവൻ, ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയവൻ, പൂർത്തിയായ ആഗമങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ.

ഉദ്ഭവഃ സുന്ദരഃ സുന്ദോ രത്നനാഭഃ സുലോചനഃ । അര്കോ വാജസനഃ ശൃങ്ഗീ ജയന്തഃ സര്വവിജ്ജയീ

സകലത്തിന്റെയും ആദിയായവൻ, അതിമനോഹരനും ആകർഷകനും, രത്നംപോലെയുള്ള നാഭിയുമുള്ളവൻ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവൻ, സൂര്യൻപോലെയും, പോഷണം നൽകുന്നവനും, കൊമ്പുള്ളവനും, ജയശീലിയും, എല്ലാം അറിയുന്നവരെ പോലും ജയിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.

സുവര്ണബിന്ദുരക്ഷോഭ്യഃ സര്വവാഗീശ്വരേശ്വരഃ । മഹാഹ്രദോ മഹാഗര്തോ മഹാഭൂതോ മഹാനിധിഃ

സ്വർണ്ണബിന്ദുവിനെപ്പോലെയുള്ളവൻ, അചഞ്ചലനും, എല്ലാ വാഗ്മികളുടെയും അധിപതിയും, മഹാസരസ്സും, മഹാഗർത്തവും, മഹാഭൂതവും, മഹാസമ്പത്തും ആകുന്നു.

കുമുദഃ കുന്ദരഃ കുന്ദഃ പര്ജന്യഃ പാവനോഽനിലഃ । അമൃതാശോഽമൃതവപുഃ സര്വജ്ഞഃ സര്വതോമുഖഃ

ഭൂമിയിൽ ആനന്ദം പകരുന്നവൻ, സന്തോഷം നൽകുന്നവൻ, കുന്ദപ്പൂവുപോലെ ശുദ്ധനും, മഴ നൽകുന്നവൻ, വിശുദ്ധീകരിക്കുന്നവനും, കാറ്റും, അമരന്മാരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾപോലെയുള്ളവനും, അമരമായ രൂപമുള്ളവനും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, എല്ലാടെയും മുഖമുള്ളവനും ആകുന്നു.

സുലഭഃ സുവ്രതഃ സിദ്ധഃ ശത്രുജിച്ഛത്രുതാപനഃ । ന്യഗ്രോധോഽദുമ്ബരോഽശ്വത്ഥശ്ചാണൂരാന്ധ്രനിഷൂദനഃ

സുലഭനായി ലഭിക്കാവുന്നവൻ, ഉത്തമവ്രതങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവൻ, സിദ്ധനായവൻ, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവൻ, ശത്രുക്കളെ ദണ്ഡിക്കുന്നവൻ, ആലമരം, ഉത്തലമരം, അശ്വത്ഥമരം, ചാണൂരനും അന്തകനും സംഹരിക്കുന്നവൻ ആകുന്നു.

സഹസ്രാര്ചിഃ സപ്തജിഹ്വഃ സപ്തൈധാഃ സപ്തവാഹനഃ । അമൂര്തിരനഘോഽചിന്ത്യോ ഭയകൃദ്ഭയനാശനഃ

ആയിരംമടങ്ങ് പ്രകാശമുള്ളവൻ, ഏഴ് നാവുകൾ ഉള്ളവൻ, ഏഴ് വിധത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്നവൻ, ഏഴ് വാഹനങ്ങൾ ഉള്ളവൻ, രൂപരഹിതൻ, പാപരഹിതൻ, മനസ്സിൽ പിടികൂടാനാവാത്തവൻ, ഭയം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, ഭയം ഇല്ലാതാക്കുന്നവൻ.

അണുര്ബൃഹത്കൃശഃ സ്ഥൂലോ ഗുണഭൃന്നിര്ഗുണോ മഹാന് । അധൃതഃ സ്വധൃതഃ സ്വാസ്യഃ പ്രാഗ്വംശോ വംശവര്ധനഃ

അത്യന്തം സൂക്ഷ്മനും വിശാലനും സുന്ദരനും ഭംഗിയുള്ളവനും, ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനും ഗുണാതീതനുമാണ് മഹാനായവൻ. ആരുടേയും സഹായവും ഇല്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നവൻ, സ്വയം മുഖമുള്ളവൻ, പ്രാചീന പിതാവും വംശം വളർത്തുന്നവനും ആകുന്നു.

ഭാരഭൃത് കഥിതോ യോഗീ യോഗീശഃ സര്വകാമദഃ । ആശ്രമഃ ശ്രമണഃ ക്ഷാമഃ സുപര്ണോ വായുവാഹനഃ

ഭാരമേറ്റുപോകുന്നവൻ, യോഗി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ, യോഗികളുടെ അധിപൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നവൻ, വിശ്രമസ്ഥലം, വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ, ക്ഷീണിച്ചവൻ, പൊന്നുപോലുള്ള ചിറകുകൾ ഉള്ളവൻ, വായുവിനെ വാഹനം ആക്കുന്നവൻ.

ധനുര്ധരോ ധനുര്വേദോ ദണ്ഡോ ദമയിതാ ദമഃ । അപരാജിതഃ സര്വസഹോ നിയന്താഽനിയമോഽയമഃ

വില്ല് കൈവശമുള്ളവൻ, വില്ലിന്റെ ജ്ഞാനം തന്നെയാണ്, ദണ്ഡം, ശിക്ഷകൻ, ആത്മനിയന്ത്രണം, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, എല്ലാം സഹിക്കുന്നവൻ, നിയന്ത്രകൻ, നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവൻ, ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടാത്തവൻ.

സത്ത്വവാന് സാത്ത്വികഃ സത്യഃ സത്യധര്മപരായണഃ । അഭിപ്രായഃ പ്രിയാര്ഹോഽര്ഹഃ പ്രിയകൃത് പ്രീതിവര്ധനഃ

സത്യസങ്കല്പനും, സത്യസ്വഭാവവും, സത്യം മാത്രം സംസാരിക്കുന്നവനും, സത്യവും ധർമ്മവും പ്രിയമാക്കി ജീവിക്കുന്നവനും, മനസ്സിൽ ഉറച്ചതും, എല്ലാവർക്കും പ്രിയങ്കരനുമാണ്. സ്നേഹത്തിനും ആദരത്തിനും അർഹനായി, പ്രിയം ചെയ്യുന്നവനും, സ്നേഹം വളർത്തുന്നവനും ആകുന്നു.

വിഹായസഗതിര്ജ്യോതിഃ സുരുചിര്ഹുതഭുഗ്വിഭുഃ । രവിര്വിരോചനഃ സൂര്യഃ സവിതാ രവിലോചനഃ

ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നവനും, പ്രകാശമുള്ളവനും, മനോഹരനുമായവനും, ഹോമയാഗങ്ങളിൽ അർപ്പിതമായതു ആസ്വദിക്കുന്നവനും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, സൂര്യനും, പ്രകാശം പകരുന്നവനും, ലോകത്തെ ഉണർത്തുന്നവനും, സൂര്യനെ കണ്ണായി ഉള്ളവനും ആകുന്നു.

അനന്തോ ഹുതഭുഗ്ഭോക്താ സുഖദോ നൈകജോഽഗ്രജഃ । അനിര്വിണ്ണഃ സദാമര്ഷീ ലോകാധിഷ്ഠാനമദ്ഭുതഃ

അവൻ അന്ത്യമില്ലാത്തവനും, ഹോമയാഗഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവനും, അനുഭവം നൽകുന്നവനും, സന്തോഷം നൽകുന്നവനും, പലവിധത്തിൽ ജനിച്ചവനും, മൂത്തവനും, ഒരിക്കലും വിഷമിക്കാത്തവനും, എല്ലാം സഹിക്കുന്നവനും, ലോകങ്ങളുടെ ആധാരവും, അത്ഭുതകരനുമാണ്.

സനാത്സനാതനതമഃ കപിലഃ കപിരവ്യയഃ । സ്വസ്തിദഃ സ്വസ്തികൃത്സ്വസ്തി സ്വസ്തിഭുക്സ്വസ്തിദക്ഷിണഃ

അവൻ ശാശ്വതനും, ശാശ്വതന്മാരിൽ ഏറ്റവും പ്രാചീനനും, കപിലനും, ഒരിക്കലും നശിക്കാത്തവനും, ക്ഷേമം നൽകുന്നവനും, നല്ലതു ചെയ്യുന്നവനും, മംഗളസ്വരൂപനും, മംഗളഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവനും, മംഗളമായ ദാനങ്ങൾ നൽകുന്നവനും ആകുന്നു.

അരൌദ്രഃ കുണ്ഡലീ ചക്രീ വിക്രമ്യൂര്ജിതശാസനഃ । ശബ്ദാതിഗഃ ശബ്ദസഹഃ ശിശിരഃ ശര്വരീകരഃ

അവൻ ക്രൂരനല്ല, കാതിൽ കുണ്ഡലം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, ചക്രം കൈവശമുണ്ട്, ശക്തിയോടെ നടന്നു, ശക്തമായ ആജ്ഞ നൽകുന്നു. ശബ്ദത്തെ അതിക്രമിച്ചവൻ, ശബ്ദം സഹിക്കുന്നവൻ, തണുത്തവൻ, രാത്രിയെ വരുത്തുന്നവൻ.

അക്രൂരഃ പേശലോ ദക്ഷോ ദക്ഷിണഃ ക്ഷമിണാംവരഃ । വിദ്വത്തമോ വീതഭയഃ പുണ്യശ്രവണകീര്തനഃ

അവൻ ക്രൂരനല്ല, സുന്ദരനും മനോഹരനും ആണ്, കാര്യങ്ങളിൽ നിപുണൻ, ചതുരനും, ക്ഷമയിലുള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ജ്ഞാനത്തിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതൻ, ഭയമില്ലാത്തവൻ, അവനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുന്നതും പാടുന്നതും പുണ്യമാണ്.

ഉത്താരണോ ദുഷ്കൃതിഹാ പുണ്യോ ദുഃസ്വപ്നനാശനഃ । വീരഹാ രക്ഷണഃ സന്തോ ജീവനഃ പര്യവസ്ഥിതഃ

അവൻ രക്ഷകൻ, ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, പവിത്രൻ, ദുർസ്വപ്നങ്ങൾ അകറ്റുന്നവൻ, വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, രക്ഷകനും, വിശുദ്ധനും, ജീവൻ നൽകുന്നവനും, എല്ലായ്പ്പോഴും അചഞ്ചലനുമാണ്.

അനന്തരൂപോഽനന്തശ്രീര്ജിതമന്യുര്ഭയാപഹഃ । ചതുരശ്രോ ഗഭീരാത്മാ വിദിശോ വ്യാദിശോ ദിശഃ

അവനു അനന്തമായ രൂപങ്ങൾ ഉണ്ട്, അനന്തമായ മഹത്വം ഉണ്ട്, കോപം ജയിച്ചവൻ, ഭയം അകറ്റുന്നവൻ, നാലു ദിശകളിലും നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ആഴമുള്ള ആത്മാവുള്ളവൻ, ദിശകളും, ദിശകൾ നൽകുന്നവനും, ദിശകളാകുന്നവനും ആണവൻ.

അനാദിര്ഭൂര്ഭുവോ ലക്ഷ്മീഃ സുവീരോ രുചിരാങ്ഗദഃ । ജനനോ ജനജന്മാദിര്ഭീമോ ഭീമപരാക്രമഃ

ആദിയില്ലാത്തവൻ, ഭൂമിക്കും ആകാശത്തിനും ആധാരമായവൻ, സമൃദ്ധിയുടെ പ്രതിരൂപം, അത്യന്തം ധൈര്യശാലി, മനോഹരമായ ഭൂഷണങ്ങൾ ധരിച്ചവൻ, എല്ലായിടത്തിലും ജനനത്തിന് കാരണമായവൻ, ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, അതിശക്തനായ വീരൻ.

ആധാരനിലയോഽധാതാ പുഷ്പഹാസഃ പ്രജാഗരഃ । ഊര്ധ്വഗഃ സത്പഥാചാരഃ പ്രാണദഃ പ്രണവഃ പണഃ

അവൻ അടിസ്ഥാനവും ആവാസവുമാണ്, സംരക്ഷകനും ആകുന്നു, പുഷ്പം പോലെ പുഞ്ചിരിയുള്ളവൻ, എപ്പോഴും ജാഗരൂകനായവൻ, ഉയരത്തിലേക്ക് എത്തുന്നവൻ, സത്പഥം അനുസരിക്കുന്നവൻ, ജീവൻ നൽകുന്നവൻ, പ്രണവം, ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിഫലവും ആകുന്നു.

പ്രമാണം പ്രാണനിലയഃ പ്രാണഭൃത്പ്രാണജീവനഃ । തത്ത്വം തത്ത്വവിദേകാത്മാ ജന്മമൃത്യുജരാതിഗഃ

അവൻ എല്ലാ അളവിന്റെയും മാനദണ്ഡം, ജീവന്റെ ആധാരം, ജീവനെ നിലനിർത്തുന്നവൻ, ജീവന്റെ സാരവും ആകുന്നു; സത്യസ్వరൂപൻ, സത്യം അറിയുന്നവൻ, ഏകാത്മാവ്, ജനനം, മരണം, വയസ്സാകുന്നത് എന്നിവയെ അതിജീവിച്ചവൻ.

ഭൂര്ഭുവഃസ്വസ്തരുസ്താരഃ സവിതാ പ്രപിതാമഹഃ । യജ്ഞോ യജ്ഞപതിര്യജ്വാ യജ്ഞാങ്ഗോ യജ്ഞവാഹനഃ

അവൻ ഭൂമി, ആകാശം, പരമലോകം, അഭയം നൽകുന്ന വൃക്ഷം, രക്ഷകൻ, സൂര്യൻ, മഹാപിതാമഹൻ; യജ്ഞം, യജ്ഞത്തിന്റെ അധിപൻ, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ, യജ്ഞത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ, യജ്ഞത്തിന് വാഹനമായവൻ.

യജ്ഞഭൃദ് യജ്ഞകൃദ് യജ്ഞീ യജ്ഞഭുഗ് യജ്ഞസാധനഃ । യജ്ഞാന്തകൃദ് യജ്ഞഗുഹ്യമന്നമന്നാദ ഏവ ച

യജ്ഞത്തെ നിലനിർത്തുന്നവൻ, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവൻ, യജ്ഞത്തിൽ പങ്കാളിയായവൻ, യജ്ഞഭോഗം അനുഭവിക്കുന്നവൻ, യജ്ഞം സാധ്യമാക്കുന്നവൻ, യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കുന്നവൻ, യജ്ഞത്തിന്റെ രഹസ്യം, ആഹാരവും ആഹാരം കഴിക്കുന്നവനും തന്നെയാണ്.

ആത്മയോനിഃ സ്വയഞ്ജാതോ വൈഖാനഃ സാമഗായനഃ । ദേവകീനന്ദനഃ സ്രഷ്ടാ ക്ഷിതീശഃ പാപനാശനഃ

സ്വന്തം ആത്മാവിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ, സ്വയം ജനിച്ചവൻ, ഭൂമിയെ പുറത്തെടുത്തവൻ, സാമവേദത്തിന്റെ ഗാനം, ദേവകിയുടെ സന്തോഷം, സൃഷ്ടികർത്താവ്, ഭൂമിയുടെ അധിപൻ, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

ശങ്ഖഭൃന്നന്ദകീ ചക്രീ ശാര്ങ്ഗധന്വാ ഗദാധരഃ । രഥാങ്ഗപാണിരക്ഷോഭ്യഃ സര്വപ്രഹരണായുധഃ

ശംഖം കൈവശമുള്ളവൻ, നന്ദകി എന്ന വാൾ കൈവശമുള്ളവൻ, ചക്രം കൈവശമുള്ളവൻ, ശാരംഗം എന്ന വില്ല് കൈവശമുള്ളവൻ, ഗദ കൈവശമുള്ളവൻ, രഥചക്രം ആയുധമായവൻ, അചഞ്ചലൻ, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശമുള്ളവൻ.

സര്വപ്രഹരണായുധ ഓം നമ ഇതി । വനമാലീ ഗദീ ശാര്ങ്ഗീ ശങ്ഖീ ചക്രീ ച നന്ദകീ । ശ്രീമാന് നാരായണോ വിഷ്ണുര്വാസുദേവോഽഭിരക്ഷതു

എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശമുള്ളവൻ – ഓം, നമസ്കാരം – വനമാല ധരിച്ചവൻ, ഗദ കൈവശമുള്ളവൻ, ശാരംഗം വില്ല് കൈവശമുള്ളവൻ, ശംഖം കൈവശമുള്ളവൻ, ചക്രം കൈവശമുള്ളവൻ, നന്ദകി വാൾ കൈവശമുള്ളവൻ, മഹിമയുള്ള നാരായണൻ, വിഷ്ണു, വാസുദേവൻ – അവൻ നമ്മെ കാക്കട്ടെ.