ശ്രീവിഷ്ണുസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

അമൃത്യുഃ സര്വദൃക് സിംഹഃ സന്ധാതാ സന്ധിമാന് സ്ഥിരഃ । അജോ ദുര്മര്ഷണഃ ശാസ്താ വിശ്രുതാത്മാ സുരാരിഹാ

അവൻ മരണമില്ലാത്തവൻ, എല്ലാം കാണുന്നവൻ, സിംഹംപോലെയുള്ളവൻ, എല്ലാം ഒന്നിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഐക്യത്തിന്റെ ഉടമ, ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവൻ, ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ, ജയിക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ളവൻ, ഉപദേശകൻ, പ്രശസ്തമായ ആത്മാവുള്ളവൻ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

ഗുരുര്ഗുരുതമോ ധാമ സത്യഃ സത്യപരാക്രമഃ । നിമിഷോഽനിമിഷഃ സ്രഗ്വീ വാചസ്പതിരുദാരധീഃ

അവൻ ഗുരു, ഗുരുക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, അഭയം, സത്യം, സത്യത്തിൽ ശക്തിയുള്ളവൻ, കണ്ണ് മടക്കുന്നതും തുറക്കുന്നതും ചെയ്യുന്നവൻ, മാലകൾ അണിഞ്ഞവൻ, വാക്കിന്റെ അധിപൻ, മഹാത്മാവുള്ളവൻ.

അഗ്രണീര്ഗ്രാമണീഃ ശ്രീമാന് ന്യായോ നേതാ സമീരണഃ । സഹസ്രമൂര്ധാ വിശ്വാത്മാ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത്

അവൻ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നവൻ, കൂട്ടങ്ങളുടെ നേതാവ്, ഐശ്വര്യവാൻ, നീതി, വഴികാട്ടി, കാറ്റ്, ആയിരം തലകളുള്ളവൻ, സർവ്വലോകത്തെയും ആത്മാവായവൻ, ആയിരം കണ്ണുകളും ആയിരം കാലുകളും ഉള്ളവൻ.

ആവര്തനോ നിവൃത്താത്മാ സംവൃതഃ സമ്പ്രമര്ദനഃ । അഹഃ സംവര്തകോ വഹ്നിരനിലോ ധരണീധരഃ

സൃഷ്ടിയും ലയവും ആവർത്തിപ്പിക്കുന്നവൻ, ആത്മാവ് പൂർണ്ണമായും പിന്മാറിയവൻ, മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം തകർക്കുന്നവൻ, പ്രളയദിനമായവൻ, അഗ്നിയായി, കാറ്റായി, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവനായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ.

സുപ്രസാദഃ പ്രസന്നാത്മാ വിശ്വധൃഗ്വിശ്വഭുഗ്വിഭുഃ । സത്കര്താ സത്കൃതഃ സാധുര്ജഹ്നുര്നാരായണോ നരഃ

പരമമായ ദയയുള്ളവൻ, മനസ്സ് സമാധാനമുള്ളവൻ, ലോകത്തെ താങ്ങുന്നവൻ, ലോകം ആസ്വദിക്കുന്നവൻ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, സത്യപ്രവർത്തകൻ, സത്യമായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നവൻ, സദാചാരിയായവൻ, ജഹ്നു, നാരായണൻ, നരൻ.

അസങ്ഖ്യേയോഽപ്രമേയാത്മാ വിശിഷ്ടഃ ശിഷ്ടകൃച്ഛുചിഃ । സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധസങ്കല്പഃ സിദ്ധിദഃ സിദ്ധിസാധനഃ

എണ്ണിക്കാനാവാത്തവൻ, അളക്കാനാവാത്ത സ്വഭാവമുള്ളവൻ, പ്രത്യേകതയുള്ളവൻ, നല്ലവരോട് ഉപദേശിക്കുന്നവൻ, ശുദ്ധനായവൻ, ലക്ഷ്യം നേടിയവൻ, മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചതു സഫലമായവൻ, വിജയങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ, വിജയത്തിന് മാർഗ്ഗമായവൻ.

വൃഷാഹീ വൃഷഭോ വിഷ്ണുര്വൃഷപര്വാ വൃഷോദരഃ । വര്ധനോ വര്ധമാനശ്ച വിവിക്തഃ ശ്രുതിസാഗരഃ

കാളയെ ചിഹ്നമായവൻ, കാളയായവൻ, വിഷ്ണുവായവൻ, കാളയുടെ പടിയേത് പോലെ ഉറച്ചവൻ, കാളയുടെ വയറുപോലെ ശക്തിയുള്ളവൻ, വളർച്ച നൽകുന്നവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും വളരുന്നവൻ, വേറിട്ടുനില്ക്കുന്നവൻ, വേദങ്ങളുടെ സമുദ്രമായവൻ.

സുഭുജോ ദുര്ധരോ വാഗ്മീ മഹേന്ദ്രോ വസുദോ വസുഃ । നൈകരൂപോ ബൃഹദ്രൂപഃ ശിപിവിഷ്ടഃ പ്രകാശനഃ

അവന്റെ കൈകള്‍ മനോഹരമാണ്, അവനെ ജയിക്കാനാവില്ല, അവന് വാക്കില്‍ പ്രാവീണ്യമുണ്ട്, മഹാനായ പ്രഭു, സമ്പത്തിന്റെ ദാതാവും സ്വരൂപവും, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ളവന്‍, വിശാലമായ രൂപം ഉള്ളവന്‍, പ്രകാശം പകരുന്നവന്‍, എല്ലാം തെളിയിക്കുന്നവന്‍.

ജസ്തേജോദ്യുതിധരഃ പ്രകാശാത്മാ പ്രതാപനഃ । ഋദ്ധഃ സ്പഷ്ടാക്ഷരോ മന്ത്രശ്ചന്ദ്രാംശുര്ഭാസ്കരദ്യുതിഃ

അവന് ശക്തിയും തേജസ്സും ഭാസുരതയും ഉള്ളവന്‍, പ്രകാശസ്വരൂപന്‍, ദാഹിപ്പിക്കുന്നവന്‍, സമൃദ്ധിയുള്ളവന്‍, വാക്കുകള്‍ വ്യക്തമായവന്‍, മന്ത്രസ്വരൂപന്‍, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളെപ്പോലെയുള്ളവന്‍, സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ളവന്‍.

അമൃതാംശൂദ്ഭവോ ഭാനുഃ ശശബിന്ദുഃ സുരേശ്വരഃ । ഔഷധം ജഗതഃ സേതുഃ സത്യധര്മപരാക്രമഃ

അമൃതം നിറഞ്ഞ ചന്ദ്രനില്‍ നിന്നു ജനിച്ചവന്‍, സൂര്യന്‍, ചന്ദ്രന്‍ എന്നറിയപ്പെടുന്നവന്‍, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു, ഔഷധം പോലെയുള്ളവന്‍, ലോകത്തിന് പാലംപോലെയുള്ളവന്‍, സത്യവും ധര്‍മവും നിറഞ്ഞ വീര്യം ഉള്ളവന്‍.

ഭൂതഭവ്യഭവന്നാഥഃ പവനഃ പാവനോഽനലഃ । കാമഹാ കാമകൃത്കാന്തഃ കാമഃ കാമപ്രദഃ പ്രഭുഃ

ഭൂതകാലം, ഭാവികാലം, വര്‍ത്തമാനകാലം എന്നിവയുടെ നാഥന്‍, വായു, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവന്‍, അഗ്നി, ആഗ്രഹങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവന്‍, ആഗ്രഹങ്ങള്‍ നിറവേറ്റുന്നവന്‍, പ്രിയന്‍, ആഗ്രഹം സ്വരൂപമായവന്‍, ആഗ്രഹങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നവന്‍, പ്രഭു.

യുഗാദികൃദ്യുഗാവര്തോ നൈകമായോ മഹാശനഃ । അദൃശ്യോ വ്യക്തരൂപശ്ച സഹസ്രജിദനന്തജിത്

യുഗങ്ങളുടെ ആദി, കാലചക്രം തിരിക്കുന്നവൻ, അനേകം മായകൾ ഉള്ളവൻ, എല്ലാം ഉണ്ണുന്നവൻ, കണ്ണുകൾക്ക് അദൃശ്യൻ, എന്നാൽ രൂപത്തിൽ പ്രകടനമായവൻ, ആയിരങ്ങൾ ജയിച്ചവൻ, അനന്തതയെ ജയിച്ചവൻ.

ഇഷ്ടോഽവിശിഷ്ടഃ ശിഷ്ടേഷ്ടഃ ശിഖണ്ഡീ നഹുഷോ വൃഷഃ । ക്രോധഹാ ക്രോധകൃത്കര്താ വിശ്വബാഹുര്മഹീധരഃ

എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടനായവൻ, പക്ഷപാതമില്ലാത്തവൻ, സദാചാരികൾക്ക് പ്രിയനായവൻ, കിരീടം ധരിച്ചവൻ, നഹുഷന്റെ വംശജൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ ചിഹ്നമായ കാള, ക്രോധം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ക്രോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, സകല പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ, ലോകം മുഴുവൻ കൈകളായവൻ, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവൻ.

അച്യുതഃ പ്രഥിതഃ പ്രാണഃ പ്രാണദോ വാസവാനുജഃ । അപാംനിധിരധിഷ്ഠാനമപ്രമത്തഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ

കദാപോഴും ചലിക്കാത്തവൻ, പ്രസിദ്ധനായവൻ, ജീവശ്വാസം തന്നവൻ, ജീവൻ നൽകുന്നവൻ, ഇന്ദ്രന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ, സമുദ്രം പോലെ വിശാലനായവൻ, അടിസ്ഥാനമായവൻ, എപ്പോഴും ജാഗരൂകനായവൻ, ഉറപ്പുള്ളവൻ.

സ്കന്ദഃ സ്കന്ദധരോ ധുര്യോ വരദോ വായുവാഹനഃ । വാസുദേവോ ബൃഹദ്ഭാനുരാദിദേവഃ പുരന്ദരഃ

സ്കന്ദൻ, സ്കന്ദനെ ചുമക്കുന്നവൻ, ഭാരമേറ്റവൻ, വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ, വായുവിനൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, വാസുദേവൻ, മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ളവൻ, ആദിദേവൻ, നഗരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

അശോകസ്താരണസ്താരഃ ശൂരഃ ശൌരിര്ജനേശ്വരഃ । അനുകൂലഃ ശതാവര്തഃ പദ്മീ പദ്മനിഭേക്ഷണഃ

ദുഃഖം അറിയാത്തവൻ, രക്ഷകൻ, രക്ഷാപ്രദാതാവ്, ധൈര്യശാലി, ശൂരന്റെ പുത്രൻ, ജനങ്ങളുടെ നാഥൻ, എപ്പോഴും അനുകൂലനായവൻ, അനേകം തവണ ചുറ്റുന്നവൻ, താമരപൂവുപോലെയുള്ള കൈകളുള്ളവൻ, താമരപൂവുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവൻ.

പദ്മനാഭോഽരവിന്ദാക്ഷഃ പദ്മഗര്ഭഃ ശരീരഭൃത് । മഹര്ദ്ധിരൃദ്ധോ വൃദ്ധാത്മാ മഹാക്ഷോ ഗരുഡധ്വജഃ

താമരപൂവിൽ നിന്നുള്ള നാഭിയുള്ളവൻ, താമരപൂവുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവൻ, താമരത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, ശരീരങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, മഹത്തായ ഐശ്വര്യമുള്ളവൻ, സമ്പന്നൻ, പ്രാചീനാത്മാവ്, വലിയ കണ്ണുകളുള്ളവൻ, ഗരുഡൻ പതാകയിൽ ഉള്ളവൻ.

അതുലഃ ശരഭോ ഭീമഃ സമയജ്ഞോ ഹവിര്ഹരിഃ । സര്വലക്ഷണലക്ഷണ്യോ ലക്ഷ്മീവാന് സമിതിഞ്ജയഃ

തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവൻ, ശക്തന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഭയങ്കരൻ, കാലത്തെ അറിയുന്നവൻ, ഹോമസമയത്ത് ഹവികൾ സ്വീകരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവൻ, ലക്ഷ്മിയുള്ളവൻ, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കുന്നവൻ.

വിക്ഷരോ രോഹിതോ മാര്ഗോ ഹേതുര്ദാമോദരഃ സഹഃ । മഹീധരോ മഹാഭാഗോ വേഗവാനമിതാശനഃ

ക്ഷയമില്ലാത്തവൻ, ചുവപ്പു നിറമുള്ളവൻ, മാർഗ്ഗം, കാരണമാകുന്നവൻ, ഉരസ്സിൽ കയറ്റം കെട്ടിയവൻ, സഹിഷ്ണു, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവൻ, വലിയ ഭാഗ്യശാലി, വേഗശാലി, അളവില്ലാത്ത ഭക്ഷണശക്തിയുള്ളവൻ.

ഉദ്ഭവഃ ക്ഷോഭണോ ദേവഃ ശ്രീഗര്ഭഃ പരമേശ്വരഃ । കരണം കാരണം കര്താ വികര്താ ഗഹനോ ഗുഹഃ

ആദിയായവൻ, എല്ലാം ഉണർത്തുന്നവൻ, ദൈവസ്വരൂപൻ, ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഉറവിടം, പരമേശ്വരൻ, ഉപാധി, കാരണം, സ്രഷ്ടാവ്, അതുല്യനായ സൃഷ്ടികർത്താവ്, ആഴമറിയാൻ കഴിയാത്തവൻ, അത്ഭുതമായവൻ — ഇങ്ങനെ എല്ലാം തന്നെയാണ്.

വ്യവസായോ വ്യവസ്ഥാനഃ സംസ്ഥാനഃ സ്ഥാനദോ ധ്രുവഃ । പരര്ദ്ധിഃ പരമസ്പഷ്ടസ്തുഷ്ടഃ പുഷ്ടഃ ശുഭേക്ഷണഃ

ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവൻ, അടിസ്ഥാനമായവൻ, സ്വരൂപം, സ്ഥാനദായകൻ, സ്ഥിരതയുള്ളവൻ, പരമ ഐശ്വര്യശാലി, സുതാര്യമുള്ളവൻ, തൃപ്തനായവൻ, സമൃദ്ധനായവൻ, ദയയോടെയുള്ള കാഴ്ചയുള്ളവൻ.

രാമോ വിരാമോ വിരജോ മാര്ഗോ നേയോ നയോഽനയഃ । (വിരാമോ വിരതോ) വീരഃ ശക്തിമതാം ശ്രേഷ്ഠോ ധര്മോ ധര്മവിദുത്തമഃ

ആനന്ദം നൽകുന്നവൻ, വിശ്രമം, രാഗരഹിതൻ, സത്മാർഗ്ഗം, വഴിപടിയാവുന്നവൻ, വഴികാട്ടി, തെറ്റുവഴികാട്ടാത്തവൻ, വീരൻ, ശക്തിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ധർമ്മം, ധർമ്മത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ.

വൈകുണ്ഠഃ പുരുഷഃ പ്രാണഃ പ്രാണദഃ പ്രണവഃ പൃഥുഃ । ഹിരണ്യഗര്ഭഃ ശത്രുഘ്നോ വ്യാപ്തോ വായുരധോക്ഷജഃ

വൈകുണ്ഠൻ, മഹാപുരുഷൻ, പ്രാണൻ, പ്രാണദാതാവ്, പ്രണവം, വിശാലൻ, ഹിരണ്യഗർഭൻ, ശത്രുവിനെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചവൻ, വായു, സകലത്തിനും അതീതനായവൻ.

ഋതുഃ സുദര്ശനഃ കാലഃ പരമേഷ്ഠീ പരിഗ്രഹഃ । ഉഗ്രഃ സംവത്സരോ ദക്ഷോ വിശ്രാമോ വിശ്വദക്ഷിണഃ

അവൻ കാലം, മനോഹരമായ ദർശനം, സമയവും, പരമോന്നതനായ പ്രഭുവും, എല്ലാം സ്വന്തമാക്കുന്നവനും, ഭയങ്കരനും, ഒരു സംവത്സരവും, കൃത്യനിഷ്ഠയുള്ളവനും, വിശ്രമവും, എല്ലായിടത്തും കഴിവുള്ളവനും ആകുന്നു.

വിസ്താരഃ സ്ഥാവരസ്ഥാണുഃ പ്രമാണം ബീജമവ്യയമ് । അര്ഥോഽനര്ഥോ മഹാകോശോ മഹാഭോഗോ മഹാധനഃ

അവൻ വ്യാപ്തിയും, അചഞ്ചലമായ നിലയും, അളവുമാണ്; അക്ഷയമായ വിത്തും, അർത്ഥവും, അനർത്ഥവും, മഹത്തായ നിധിയും, മഹാസുഖവും, മഹാസമ്പത്തും ആകുന്നു.

അനിര്വിണ്ണഃ സ്ഥവിഷ്ഠോഽഭൂര്ധര്മയൂപോ മഹാമഖഃ । നക്ഷത്രനേമിര്നക്ഷത്രീ ക്ഷമഃ ക്ഷാമഃ സമീഹനഃ

അവൻ ഒരിക്കലും ക്ഷീണിക്കാത്തവൻ, അത്യന്തം ശക്തനായവൻ, ഭൂമി, ധർമ്മത്തിന്റെ തൂണും, മഹായാഗവും, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ അക്ഷവും, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ അധിപനും, ക്ഷമയും, ക്ഷീണവും, സജീവതയും ആകുന്നു.

യജ്ഞ ഇജ്യോ മഹേജ്യശ്ച ക്രതുഃ സത്രം സതാം ഗതിഃ । സര്വദര്ശീ വിമുക്താത്മാ സര്വജ്ഞോ ജ്ഞാനമുത്തമമ്

അവൻ യജ്ഞം, ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവൻ, മഹാരാധ്യൻ, കർമവിധി, സമൂഹയാഗം, സന്മാർഗ്ഗം, എല്ലാം കാണുന്നവൻ, സ്വതന്ത്രാത്മാവ്, സർവ്വജ്ഞൻ, പരമജ്ഞാനവും ആകുന്നു.

സുവ്രതഃ സുമുഖഃ സൂക്ഷ്മഃ സുഘോഷഃ സുഖദഃ സുഹൃത് । മനോഹരോ ജിതക്രോധോ വീരബാഹുര്വിദാരണഃ

ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവൻ, മനോഹരമായ മുഖമുള്ളവൻ, സൂക്ഷ്മസ്വഭാവമുള്ളവൻ, മധുരമായ ശബ്ദമുള്ളവൻ, സന്തോഷം നൽകുന്നവൻ, നല്ല സുഹൃത്ത്, ഹൃദയം ആകർഷിക്കുന്നവൻ, കോപം ജയിച്ചവൻ, വീര്യശാലിയായ കൈകളുള്ളവൻ, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ.

സ്വാപനഃ സ്വവശോ വ്യാപീ നൈകാത്മാ നൈകകര്മകൃത് । വത്സരോ വത്സലോ വത്സീ രത്നഗര്ഭോ ധനേശ്വരഃ

ഉറക്കം വരുത്തുന്നവൻ, സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നവൻ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ, അനേകം രൂപങ്ങൾ ഉള്ളവൻ, പലതരം പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ, വർഷം തന്നെയാണ്, സ്നേഹമുള്ളവൻ, കിടാക്കളെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവൻ, അകത്തുള്ള രത്നംപോലെയുള്ളവൻ, സമ്പത്തിന്റെ ഉടമ.