ശ്രീവിഷ്ണുസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

വസുര്വസുമനാഃ സത്യഃ സമാത്മാഽസമ്മിതഃ സമഃ । അമോഘഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷോ വൃഷകര്മാ വൃഷാകൃതിഃ

അവൻ സമ്പത്തും ഉത്തമ മനസ്സുള്ളവനും സത്യവാനുമാണ്. സമത്വമുള്ളവനും ഉപമയില്ലാത്തവനും നിഷ്പക്ഷനും പരാജയപ്പെടാത്തവനും താമരപ്പൂക്കണ്ണനുമാണ്. ധർമ്മപ്രവൃത്തികളിൽ തനിക്കു തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവനും ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപവും ആണു.

രുദ്രോ ബഹുശിരാ ബഭ്രുര്വിശ്വയോനിഃ ശുചിശ്രവാഃ । അമൃതഃ ശാശ്വതസ്ഥാണുര്വരാരോഹോ മഹാതപാഃ

അവൻ രുദ്രൻ, അനേകം തലകളുള്ളവൻ, കവിള് നിറമുള്ളവൻ, സർവ്വസൃഷ്ടിയുടെ ഉറവിടം, ശുദ്ധമായ കീർത്തിയുള്ളവൻ, അമരൻ, ശാശ്വതമായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ഉന്നതമായ പദവിയുള്ളവൻ, മഹത്തായ തപസ്സുള്ളവൻ.

സര്വഗഃ സര്വവിദ്ഭാനുര്വിഷ്വക്സേനോ ജനാര്ദനഃ । വേദോ വേദവിദവ്യങ്ഗോ വേദാങ്ഗോ വേദവിത് കവിഃ

അവൻ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, പ്രകാശമുള്ളവൻ, ലോകത്തിന്റെ സേനാധിപതി, ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ, വേദം തന്നേ, വേദം അറിയുന്നവൻ, ദോഷരഹിതൻ, വേദത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾ തന്നേ, വേദം അറിയുന്നവൻ, ജ്ഞാനിയുമാണ്.

ലോകാധ്യക്ഷഃ സുരാധ്യക്ഷോ ധര്മാധ്യക്ഷഃ കൃതാകൃതഃ । ചതുരാത്മാ ചതുര്വ്യൂഹശ്ചതുര്ദംഷ്ട്രശ്ചതുര്ഭുജഃ

അവൻ ലോകങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ, ദേവന്മാരുടെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ, ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതും അവനിൽ തന്നെയാണ്, നാലു സ്വഭാവങ്ങളുള്ളവൻ, നാലു രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നവൻ, നാലു പല്ലുകൾ ഉള്ളവൻ, നാലു കൈകളുള്ളവൻ.

ഭ്രാജിഷ്ണുര്ഭോജനം ഭോക്താ സഹിഷ്ണുര്ജഗദാദിജഃ । അനഘോ വിജയോ ജേതാ വിശ്വയോനിഃ പുനര്വസുഃ

അവൻ പ്രകാശമുള്ളവൻ, ഭക്ഷ്യവും ഭക്ഷകനുമാണ്, സഹിഷ്ണുവാണ്, ലോകത്തിന്റെ ആദികാരണമാണ്, പാപരഹിതൻ, ജയശാലിയുമാണ്, ജയിക്കുന്നവൻ, സർവ്വസൃഷ്ടിയുടെ ഉറവിടം, എന്നും പുതുക്കുന്നവൻ.

ഉപേന്ദ്രോ വാമനഃ പ്രാംശുരമോഘഃ ശുചിരൂര്ജിതഃ । അതീന്ദ്രഃ സങ്ഗ്രഹഃ സര്ഗോ ധൃതാത്മാ നിയമോ യമഃ

ഉപേന്ദ്രൻ, വാമനൻ, ഉയർന്നവൻ, അശരണ്യൻ, ശുദ്ധൻ, ശക്തൻ, ഇന്ദ്രനെക്കാൾ മുകളിൽ, എല്ലാം ഒന്നിച്ചു കൂട്ടുന്നവൻ, സൃഷ്ടാവൻ, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്നവൻ, നിയന്ത്രകൻ, നിയന്ത്രണത്തിന്റെ ദൈവം — ഇങ്ങനെ ആണവൻ.

വേദ്യോ വൈദ്യഃ സദായോഗീ വീരഹാ മാധവോ മധുഃ । അതീന്ദ്രിയോ മഹാമായോ മഹോത്സാഹോ മഹാബലഃ

വേദങ്ങൾ കൊണ്ട് അറിയപ്പെടുന്നവൻ, രോഗശാന്തി നൽകുന്നവൻ, എപ്പോഴും യോഗത്തിൽ ലീനനായവൻ, വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, മാധവൻ, മധു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറം ഉള്ളവൻ, മഹത്തായ മായയുള്ളവൻ, വലിയ ഉത്സാഹമുള്ളവൻ, മഹാബലശാലി.

മഹാബുദ്ധിര്മഹാവീര്യോ മഹാശക്തിര്മഹാദ്യുതിഃ । അനിര്ദേശ്യവപുഃ ശ്രീമാനമേയാത്മാ മഹാദ്രിധൃക്

വലിയ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ, മഹാവീര്യശാലി, മഹാശക്തിയുള്ളവൻ, മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ളവൻ, വിവരണമാവാത്ത രൂപം ഉള്ളവൻ, മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ, അളക്കാനാകാത്ത സ്വഭാവമുള്ളവൻ, വലിയ പർവ്വതങ്ങൾ ചുമക്കുന്നവൻ.

മഹേഷ്വാസോ മഹീഭര്താ ശ്രീനിവാസഃ സതാം ഗതിഃ । അനിരുദ്ധഃ സുരാനന്ദോ ഗോവിന്ദോ ഗോവിദാം പതിഃ

വലിയ വില്ല് കൈവശമുള്ളവൻ, ഭൂമിയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, ശ്രീയുടെ വാസസ്ഥലം, സത്പുരുഷന്മാരുടെ ആശ്രയം, ജയിക്കാനാകാത്തവൻ, ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദം, ഗോവിന്ദൻ, ഭൂമിയെ അറിയുന്നവരുടെ നാഥൻ.

മരീചിര്ദമനോ ഹംസഃ സുപര്ണോ ഭുജഗോത്തമഃ । ഹിരണ്യനാഭഃ സുതപാഃ പദ്മനാഭഃ പ്രജാപതിഃ

മരീചി, അന്ധകാരത്തെ അകറ്റുന്നവൻ, ഹംസൻ, മനോഹരമായ ചിറകുകളുള്ളവൻ, പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, പൊന്നുപോലുള്ള നാഭിയുള്ളവൻ, വലിയ തപസ്സുകാരൻ, താമരനാഭൻ, സകല സൃഷ്ടികളുടെയും അധിപൻ.

അമൃത്യുഃ സര്വദൃക് സിംഹഃ സന്ധാതാ സന്ധിമാന് സ്ഥിരഃ । അജോ ദുര്മര്ഷണഃ ശാസ്താ വിശ്രുതാത്മാ സുരാരിഹാ

അവൻ മരണമില്ലാത്തവൻ, എല്ലാം കാണുന്നവൻ, സിംഹംപോലെയുള്ളവൻ, എല്ലാം ഒന്നിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഐക്യത്തിന്റെ ഉടമ, ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവൻ, ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ, ജയിക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ളവൻ, ഉപദേശകൻ, പ്രശസ്തമായ ആത്മാവുള്ളവൻ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

ഗുരുര്ഗുരുതമോ ധാമ സത്യഃ സത്യപരാക്രമഃ । നിമിഷോഽനിമിഷഃ സ്രഗ്വീ വാചസ്പതിരുദാരധീഃ

അവൻ ഗുരു, ഗുരുക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, അഭയം, സത്യം, സത്യത്തിൽ ശക്തിയുള്ളവൻ, കണ്ണ് മടക്കുന്നതും തുറക്കുന്നതും ചെയ്യുന്നവൻ, മാലകൾ അണിഞ്ഞവൻ, വാക്കിന്റെ അധിപൻ, മഹാത്മാവുള്ളവൻ.

അഗ്രണീര്ഗ്രാമണീഃ ശ്രീമാന് ന്യായോ നേതാ സമീരണഃ । സഹസ്രമൂര്ധാ വിശ്വാത്മാ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത്

അവൻ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നവൻ, കൂട്ടങ്ങളുടെ നേതാവ്, ഐശ്വര്യവാൻ, നീതി, വഴികാട്ടി, കാറ്റ്, ആയിരം തലകളുള്ളവൻ, സർവ്വലോകത്തെയും ആത്മാവായവൻ, ആയിരം കണ്ണുകളും ആയിരം കാലുകളും ഉള്ളവൻ.

ആവര്തനോ നിവൃത്താത്മാ സംവൃതഃ സമ്പ്രമര്ദനഃ । അഹഃ സംവര്തകോ വഹ്നിരനിലോ ധരണീധരഃ

സൃഷ്ടിയും ലയവും ആവർത്തിപ്പിക്കുന്നവൻ, ആത്മാവ് പൂർണ്ണമായും പിന്മാറിയവൻ, മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം തകർക്കുന്നവൻ, പ്രളയദിനമായവൻ, അഗ്നിയായി, കാറ്റായി, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവനായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ.

സുപ്രസാദഃ പ്രസന്നാത്മാ വിശ്വധൃഗ്വിശ്വഭുഗ്വിഭുഃ । സത്കര്താ സത്കൃതഃ സാധുര്ജഹ്നുര്നാരായണോ നരഃ

പരമമായ ദയയുള്ളവൻ, മനസ്സ് സമാധാനമുള്ളവൻ, ലോകത്തെ താങ്ങുന്നവൻ, ലോകം ആസ്വദിക്കുന്നവൻ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, സത്യപ്രവർത്തകൻ, സത്യമായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നവൻ, സദാചാരിയായവൻ, ജഹ്നു, നാരായണൻ, നരൻ.

അസങ്ഖ്യേയോഽപ്രമേയാത്മാ വിശിഷ്ടഃ ശിഷ്ടകൃച്ഛുചിഃ । സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധസങ്കല്പഃ സിദ്ധിദഃ സിദ്ധിസാധനഃ

എണ്ണിക്കാനാവാത്തവൻ, അളക്കാനാവാത്ത സ്വഭാവമുള്ളവൻ, പ്രത്യേകതയുള്ളവൻ, നല്ലവരോട് ഉപദേശിക്കുന്നവൻ, ശുദ്ധനായവൻ, ലക്ഷ്യം നേടിയവൻ, മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചതു സഫലമായവൻ, വിജയങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ, വിജയത്തിന് മാർഗ്ഗമായവൻ.

വൃഷാഹീ വൃഷഭോ വിഷ്ണുര്വൃഷപര്വാ വൃഷോദരഃ । വര്ധനോ വര്ധമാനശ്ച വിവിക്തഃ ശ്രുതിസാഗരഃ

കാളയെ ചിഹ്നമായവൻ, കാളയായവൻ, വിഷ്ണുവായവൻ, കാളയുടെ പടിയേത് പോലെ ഉറച്ചവൻ, കാളയുടെ വയറുപോലെ ശക്തിയുള്ളവൻ, വളർച്ച നൽകുന്നവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും വളരുന്നവൻ, വേറിട്ടുനില്ക്കുന്നവൻ, വേദങ്ങളുടെ സമുദ്രമായവൻ.

സുഭുജോ ദുര്ധരോ വാഗ്മീ മഹേന്ദ്രോ വസുദോ വസുഃ । നൈകരൂപോ ബൃഹദ്രൂപഃ ശിപിവിഷ്ടഃ പ്രകാശനഃ

അവന്റെ കൈകള്‍ മനോഹരമാണ്, അവനെ ജയിക്കാനാവില്ല, അവന് വാക്കില്‍ പ്രാവീണ്യമുണ്ട്, മഹാനായ പ്രഭു, സമ്പത്തിന്റെ ദാതാവും സ്വരൂപവും, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ളവന്‍, വിശാലമായ രൂപം ഉള്ളവന്‍, പ്രകാശം പകരുന്നവന്‍, എല്ലാം തെളിയിക്കുന്നവന്‍.

ജസ്തേജോദ്യുതിധരഃ പ്രകാശാത്മാ പ്രതാപനഃ । ഋദ്ധഃ സ്പഷ്ടാക്ഷരോ മന്ത്രശ്ചന്ദ്രാംശുര്ഭാസ്കരദ്യുതിഃ

അവന് ശക്തിയും തേജസ്സും ഭാസുരതയും ഉള്ളവന്‍, പ്രകാശസ്വരൂപന്‍, ദാഹിപ്പിക്കുന്നവന്‍, സമൃദ്ധിയുള്ളവന്‍, വാക്കുകള്‍ വ്യക്തമായവന്‍, മന്ത്രസ്വരൂപന്‍, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളെപ്പോലെയുള്ളവന്‍, സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ളവന്‍.

അമൃതാംശൂദ്ഭവോ ഭാനുഃ ശശബിന്ദുഃ സുരേശ്വരഃ । ഔഷധം ജഗതഃ സേതുഃ സത്യധര്മപരാക്രമഃ

അമൃതം നിറഞ്ഞ ചന്ദ്രനില്‍ നിന്നു ജനിച്ചവന്‍, സൂര്യന്‍, ചന്ദ്രന്‍ എന്നറിയപ്പെടുന്നവന്‍, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു, ഔഷധം പോലെയുള്ളവന്‍, ലോകത്തിന് പാലംപോലെയുള്ളവന്‍, സത്യവും ധര്‍മവും നിറഞ്ഞ വീര്യം ഉള്ളവന്‍.

ഭൂതഭവ്യഭവന്നാഥഃ പവനഃ പാവനോഽനലഃ । കാമഹാ കാമകൃത്കാന്തഃ കാമഃ കാമപ്രദഃ പ്രഭുഃ

ഭൂതകാലം, ഭാവികാലം, വര്‍ത്തമാനകാലം എന്നിവയുടെ നാഥന്‍, വായു, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവന്‍, അഗ്നി, ആഗ്രഹങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവന്‍, ആഗ്രഹങ്ങള്‍ നിറവേറ്റുന്നവന്‍, പ്രിയന്‍, ആഗ്രഹം സ്വരൂപമായവന്‍, ആഗ്രഹങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നവന്‍, പ്രഭു.

യുഗാദികൃദ്യുഗാവര്തോ നൈകമായോ മഹാശനഃ । അദൃശ്യോ വ്യക്തരൂപശ്ച സഹസ്രജിദനന്തജിത്

യുഗങ്ങളുടെ ആദി, കാലചക്രം തിരിക്കുന്നവൻ, അനേകം മായകൾ ഉള്ളവൻ, എല്ലാം ഉണ്ണുന്നവൻ, കണ്ണുകൾക്ക് അദൃശ്യൻ, എന്നാൽ രൂപത്തിൽ പ്രകടനമായവൻ, ആയിരങ്ങൾ ജയിച്ചവൻ, അനന്തതയെ ജയിച്ചവൻ.

ഇഷ്ടോഽവിശിഷ്ടഃ ശിഷ്ടേഷ്ടഃ ശിഖണ്ഡീ നഹുഷോ വൃഷഃ । ക്രോധഹാ ക്രോധകൃത്കര്താ വിശ്വബാഹുര്മഹീധരഃ

എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടനായവൻ, പക്ഷപാതമില്ലാത്തവൻ, സദാചാരികൾക്ക് പ്രിയനായവൻ, കിരീടം ധരിച്ചവൻ, നഹുഷന്റെ വംശജൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ ചിഹ്നമായ കാള, ക്രോധം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ക്രോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, സകല പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ, ലോകം മുഴുവൻ കൈകളായവൻ, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവൻ.

അച്യുതഃ പ്രഥിതഃ പ്രാണഃ പ്രാണദോ വാസവാനുജഃ । അപാംനിധിരധിഷ്ഠാനമപ്രമത്തഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ

കദാപോഴും ചലിക്കാത്തവൻ, പ്രസിദ്ധനായവൻ, ജീവശ്വാസം തന്നവൻ, ജീവൻ നൽകുന്നവൻ, ഇന്ദ്രന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ, സമുദ്രം പോലെ വിശാലനായവൻ, അടിസ്ഥാനമായവൻ, എപ്പോഴും ജാഗരൂകനായവൻ, ഉറപ്പുള്ളവൻ.

സ്കന്ദഃ സ്കന്ദധരോ ധുര്യോ വരദോ വായുവാഹനഃ । വാസുദേവോ ബൃഹദ്ഭാനുരാദിദേവഃ പുരന്ദരഃ

സ്കന്ദൻ, സ്കന്ദനെ ചുമക്കുന്നവൻ, ഭാരമേറ്റവൻ, വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ, വായുവിനൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, വാസുദേവൻ, മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ളവൻ, ആദിദേവൻ, നഗരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

അശോകസ്താരണസ്താരഃ ശൂരഃ ശൌരിര്ജനേശ്വരഃ । അനുകൂലഃ ശതാവര്തഃ പദ്മീ പദ്മനിഭേക്ഷണഃ

ദുഃഖം അറിയാത്തവൻ, രക്ഷകൻ, രക്ഷാപ്രദാതാവ്, ധൈര്യശാലി, ശൂരന്റെ പുത്രൻ, ജനങ്ങളുടെ നാഥൻ, എപ്പോഴും അനുകൂലനായവൻ, അനേകം തവണ ചുറ്റുന്നവൻ, താമരപൂവുപോലെയുള്ള കൈകളുള്ളവൻ, താമരപൂവുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവൻ.

പദ്മനാഭോഽരവിന്ദാക്ഷഃ പദ്മഗര്ഭഃ ശരീരഭൃത് । മഹര്ദ്ധിരൃദ്ധോ വൃദ്ധാത്മാ മഹാക്ഷോ ഗരുഡധ്വജഃ

താമരപൂവിൽ നിന്നുള്ള നാഭിയുള്ളവൻ, താമരപൂവുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവൻ, താമരത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, ശരീരങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, മഹത്തായ ഐശ്വര്യമുള്ളവൻ, സമ്പന്നൻ, പ്രാചീനാത്മാവ്, വലിയ കണ്ണുകളുള്ളവൻ, ഗരുഡൻ പതാകയിൽ ഉള്ളവൻ.

അതുലഃ ശരഭോ ഭീമഃ സമയജ്ഞോ ഹവിര്ഹരിഃ । സര്വലക്ഷണലക്ഷണ്യോ ലക്ഷ്മീവാന് സമിതിഞ്ജയഃ

തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവൻ, ശക്തന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഭയങ്കരൻ, കാലത്തെ അറിയുന്നവൻ, ഹോമസമയത്ത് ഹവികൾ സ്വീകരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവൻ, ലക്ഷ്മിയുള്ളവൻ, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കുന്നവൻ.

വിക്ഷരോ രോഹിതോ മാര്ഗോ ഹേതുര്ദാമോദരഃ സഹഃ । മഹീധരോ മഹാഭാഗോ വേഗവാനമിതാശനഃ

ക്ഷയമില്ലാത്തവൻ, ചുവപ്പു നിറമുള്ളവൻ, മാർഗ്ഗം, കാരണമാകുന്നവൻ, ഉരസ്സിൽ കയറ്റം കെട്ടിയവൻ, സഹിഷ്ണു, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവൻ, വലിയ ഭാഗ്യശാലി, വേഗശാലി, അളവില്ലാത്ത ഭക്ഷണശക്തിയുള്ളവൻ.