ശ്രീവിഷ്ണുസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

പൂതാത്മാ പരമാത്മാ ച മുക്താനാം പരമാ ഗതിഃ । അവ്യയഃ പുരുഷഃ സാക്ഷീ ക്ഷേത്രജ്ഞോഽക്ഷര ഏവ ച

ശുദ്ധമായ ആത്മാവും പരമാത്മാവും, മോചിതരുടെ പരമലക്ഷ്യവും, ക്ഷയിക്കാത്തവനും, മഹാപുരുഷനും, സാക്ഷിയും, ശരീരത്തിന്റെ അറിവുള്ളവനും, അക്ഷരസ്വരൂപനും ആകുന്നു.

യോഗോ യോഗവിദാം നേതാ പ്രധാനപുരുഷേശ്വരഃ । നാരസിംഹവപുഃ ശ്രീമാന് കേശവഃ പുരുഷോത്തമഃ

യോഗം തന്നെയും, യോഗജ്ഞാനമുള്ളവരുടെ നേതാവും, പ്രകൃതിയുടെയും പുരുഷന്റെയും അധിപനും, നരസിംഹരൂപനുമാണ്. മഹത്വമുള്ളവനും, കേശവനും, ഉത്തമപുരുഷനും ആകുന്നു.

സര്വഃ ശര്വഃ ശിവഃ സ്ഥാണുര്ഭൂതാദിര്നിധിരവ്യയഃ । സമ്ഭവോ ഭാവനോ ഭര്താ പ്രഭവഃ പ്രഭുരീശ്വരഃ

എല്ലാവരും ആയവനും, ശിവനും, മംഗളസ്വരൂപനും, അചഞ്ചലനും, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആദിയും, ക്ഷയമില്ലാത്ത നിധിയും, ഉത്ഭവം, സൃഷ്ടാവ്, പോഷകൻ, ഉത്ഭവകാരണം, അധിപൻ, ഈശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

സ്വയമ്ഭൂഃ ശമ്ഭുരാദിത്യഃ പുഷ്കരാക്ഷോ മഹാസ്വനഃ । അനാദിനിധനോ ധാതാ വിധാതാ ധാതുരുത്തമഃ

സ്വയം ജനിച്ചവൻ, സന്തോഷത്തിന്റെ ഉറവിടം, സൂര്യൻ, താമരപ്പൂവ് പോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ ഉള്ളവൻ, മഹത്തായ ശബ്ദമുള്ളവൻ, ആരംഭമോ അവസാനമോ ഇല്ലാത്തവൻ, എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നവൻ, സൃഷ്ടികർത്താവ്, എല്ലാറ്റിനും അടിസ്ഥാനമായവൻ.

അപ്രമേയോ ഹൃഷീകേശഃ പദ്മനാഭോഽമരപ്രഭുഃ । വിശ്വകര്മാ മനുസ്ത്വഷ്ടാ സ്ഥവിഷ്ഠഃ സ്ഥവിരോ ധ്രുവഃ

അളക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ നാഥൻ, താമരനാഭൻ, അമരന്മാരുടെ പ്രഭു, ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, മനു, രൂപം നൽകുന്നവൻ, അത്യന്തം വലുതായവൻ, പുരാതനൻ, ഒരിക്കലും മാറാത്തവൻ.

അഗ്രാഹ്യഃ ശാശ്വതഃ കൃഷ്ണോ ലോഹിതാക്ഷഃ പ്രതര്ദനഃ । പ്രഭൂതസ്ത്രികകുബ്ധാമ പവിത്രം മങ്ഗലം പരമ്

ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, ശാശ്വതൻ, കറുത്ത നിറമുള്ളവൻ, ചുവപ്പുനിറമുള്ള കണ്ണുകൾ ഉള്ളവൻ, നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, സമൃദ്ധിയുള്ളവൻ, മൂന്നുലോകവും വസിക്കുന്നവൻ, പവിത്രൻ, മംഗളകരൻ, പരമൻ.

ഈശാനഃ പ്രാണദഃ പ്രാണോ ജ്യേഷ്ഠഃ ശ്രേഷ്ഠഃ പ്രജാപതിഃ । ഹിരണ്യഗര്ഭോ ഭൂഗര്ഭോ മാധവോ മധുസൂദനഃ

ഭരണാധികാരി, ജീവൻ നൽകുന്നവൻ, ജീവൻ തന്നെ, മൂത്തവൻ, ഏറ്റവും ഉത്തമൻ, സകല സൃഷ്ടികളുടെയും നാഥൻ, പൊന്നുപോലെയുള്ള ഗർഭം, ഭൂമിയുടെ ഗർഭം, മാധവൻ, മധുവിനെ സംഹരിച്ചവൻ.

ഈശ്വരോ വിക്രമീ ധന്വീ മേധാവീ വിക്രമഃ ക്രമഃ । അനുത്തമോ ദുരാധര്ഷഃ കൃതജ്ഞഃ കൃതിരാത്മവാന്

അവൻ പരമേശ്വരൻ, അതീവ വീര്യശാലിയും ധനുസ്സധാരിയും വിവേകശാലിയും വലിയ ശക്തിയുമുള്ളവനും ഓരോ ഘട്ടത്തിലും മുന്നേറുന്നവനും പരാജയപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്തവനും അതുല്യശക്തിയുമുള്ളവനും എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും അറിയുന്നവനും സത്യപ്രതിജ്ഞയുമുള്ളവനും ആത്മസംയമനമുള്ളവനും ആണു.

സുരേശഃ ശരണം ശര്മ വിശ്വരേതാഃ പ്രജാഭവഃ । അഹഃ സംവത്സരോ വ്യാലഃ പ്രത്യയഃ സര്വദര്ശനഃ

അവൻ ദേവന്മാരുടെ നാഥനും അഭയം നൽകുന്നവനും ശരണം നൽകുന്നവനും ലോകത്തിന്റെ വിത്തും സകല സൃഷ്ടികളുടെ ആധാരവുമാണ്. അവൻ പകലും സംവത്സരവും സർപ്പവും ഉറപ്പും എല്ലാം കാണുന്നവനും ആണു.

അജഃ സര്വേശ്വരഃ സിദ്ധഃ സിദ്ധിഃ സര്വാദിരച്യുതഃ । വൃഷാകപിരമേയാത്മാ സര്വയോഗവിനിഃസൃതഃ

അവൻ ജനനം ഇല്ലാത്തവനും സകലത്തിന്റെയും അധിപതിയും സിദ്ധനായവനും സിദ്ധിയുടെ സ്വരൂപവുമാണ്. എല്ലാറ്റിന്റെയും ആദിയും മാറ്റമില്ലാത്തവനും ധർമ്മത്തിന്റെ ചിഹ്നമായവനും അളക്കാനാകാത്ത സ്വഭാവമുള്ളവനും എല്ലാ യോഗങ്ങളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നവനും ആണു.

വസുര്വസുമനാഃ സത്യഃ സമാത്മാഽസമ്മിതഃ സമഃ । അമോഘഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷോ വൃഷകര്മാ വൃഷാകൃതിഃ

അവൻ സമ്പത്തും ഉത്തമ മനസ്സുള്ളവനും സത്യവാനുമാണ്. സമത്വമുള്ളവനും ഉപമയില്ലാത്തവനും നിഷ്പക്ഷനും പരാജയപ്പെടാത്തവനും താമരപ്പൂക്കണ്ണനുമാണ്. ധർമ്മപ്രവൃത്തികളിൽ തനിക്കു തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവനും ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപവും ആണു.

രുദ്രോ ബഹുശിരാ ബഭ്രുര്വിശ്വയോനിഃ ശുചിശ്രവാഃ । അമൃതഃ ശാശ്വതസ്ഥാണുര്വരാരോഹോ മഹാതപാഃ

അവൻ രുദ്രൻ, അനേകം തലകളുള്ളവൻ, കവിള് നിറമുള്ളവൻ, സർവ്വസൃഷ്ടിയുടെ ഉറവിടം, ശുദ്ധമായ കീർത്തിയുള്ളവൻ, അമരൻ, ശാശ്വതമായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ഉന്നതമായ പദവിയുള്ളവൻ, മഹത്തായ തപസ്സുള്ളവൻ.

സര്വഗഃ സര്വവിദ്ഭാനുര്വിഷ്വക്സേനോ ജനാര്ദനഃ । വേദോ വേദവിദവ്യങ്ഗോ വേദാങ്ഗോ വേദവിത് കവിഃ

അവൻ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, പ്രകാശമുള്ളവൻ, ലോകത്തിന്റെ സേനാധിപതി, ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ, വേദം തന്നേ, വേദം അറിയുന്നവൻ, ദോഷരഹിതൻ, വേദത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾ തന്നേ, വേദം അറിയുന്നവൻ, ജ്ഞാനിയുമാണ്.

ലോകാധ്യക്ഷഃ സുരാധ്യക്ഷോ ധര്മാധ്യക്ഷഃ കൃതാകൃതഃ । ചതുരാത്മാ ചതുര്വ്യൂഹശ്ചതുര്ദംഷ്ട്രശ്ചതുര്ഭുജഃ

അവൻ ലോകങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ, ദേവന്മാരുടെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ, ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതും അവനിൽ തന്നെയാണ്, നാലു സ്വഭാവങ്ങളുള്ളവൻ, നാലു രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നവൻ, നാലു പല്ലുകൾ ഉള്ളവൻ, നാലു കൈകളുള്ളവൻ.

ഭ്രാജിഷ്ണുര്ഭോജനം ഭോക്താ സഹിഷ്ണുര്ജഗദാദിജഃ । അനഘോ വിജയോ ജേതാ വിശ്വയോനിഃ പുനര്വസുഃ

അവൻ പ്രകാശമുള്ളവൻ, ഭക്ഷ്യവും ഭക്ഷകനുമാണ്, സഹിഷ്ണുവാണ്, ലോകത്തിന്റെ ആദികാരണമാണ്, പാപരഹിതൻ, ജയശാലിയുമാണ്, ജയിക്കുന്നവൻ, സർവ്വസൃഷ്ടിയുടെ ഉറവിടം, എന്നും പുതുക്കുന്നവൻ.

ഉപേന്ദ്രോ വാമനഃ പ്രാംശുരമോഘഃ ശുചിരൂര്ജിതഃ । അതീന്ദ്രഃ സങ്ഗ്രഹഃ സര്ഗോ ധൃതാത്മാ നിയമോ യമഃ

ഉപേന്ദ്രൻ, വാമനൻ, ഉയർന്നവൻ, അശരണ്യൻ, ശുദ്ധൻ, ശക്തൻ, ഇന്ദ്രനെക്കാൾ മുകളിൽ, എല്ലാം ഒന്നിച്ചു കൂട്ടുന്നവൻ, സൃഷ്ടാവൻ, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്നവൻ, നിയന്ത്രകൻ, നിയന്ത്രണത്തിന്റെ ദൈവം — ഇങ്ങനെ ആണവൻ.

വേദ്യോ വൈദ്യഃ സദായോഗീ വീരഹാ മാധവോ മധുഃ । അതീന്ദ്രിയോ മഹാമായോ മഹോത്സാഹോ മഹാബലഃ

വേദങ്ങൾ കൊണ്ട് അറിയപ്പെടുന്നവൻ, രോഗശാന്തി നൽകുന്നവൻ, എപ്പോഴും യോഗത്തിൽ ലീനനായവൻ, വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, മാധവൻ, മധു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറം ഉള്ളവൻ, മഹത്തായ മായയുള്ളവൻ, വലിയ ഉത്സാഹമുള്ളവൻ, മഹാബലശാലി.

മഹാബുദ്ധിര്മഹാവീര്യോ മഹാശക്തിര്മഹാദ്യുതിഃ । അനിര്ദേശ്യവപുഃ ശ്രീമാനമേയാത്മാ മഹാദ്രിധൃക്

വലിയ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ, മഹാവീര്യശാലി, മഹാശക്തിയുള്ളവൻ, മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ളവൻ, വിവരണമാവാത്ത രൂപം ഉള്ളവൻ, മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ, അളക്കാനാകാത്ത സ്വഭാവമുള്ളവൻ, വലിയ പർവ്വതങ്ങൾ ചുമക്കുന്നവൻ.

മഹേഷ്വാസോ മഹീഭര്താ ശ്രീനിവാസഃ സതാം ഗതിഃ । അനിരുദ്ധഃ സുരാനന്ദോ ഗോവിന്ദോ ഗോവിദാം പതിഃ

വലിയ വില്ല് കൈവശമുള്ളവൻ, ഭൂമിയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, ശ്രീയുടെ വാസസ്ഥലം, സത്പുരുഷന്മാരുടെ ആശ്രയം, ജയിക്കാനാകാത്തവൻ, ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദം, ഗോവിന്ദൻ, ഭൂമിയെ അറിയുന്നവരുടെ നാഥൻ.

മരീചിര്ദമനോ ഹംസഃ സുപര്ണോ ഭുജഗോത്തമഃ । ഹിരണ്യനാഭഃ സുതപാഃ പദ്മനാഭഃ പ്രജാപതിഃ

മരീചി, അന്ധകാരത്തെ അകറ്റുന്നവൻ, ഹംസൻ, മനോഹരമായ ചിറകുകളുള്ളവൻ, പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, പൊന്നുപോലുള്ള നാഭിയുള്ളവൻ, വലിയ തപസ്സുകാരൻ, താമരനാഭൻ, സകല സൃഷ്ടികളുടെയും അധിപൻ.

അമൃത്യുഃ സര്വദൃക് സിംഹഃ സന്ധാതാ സന്ധിമാന് സ്ഥിരഃ । അജോ ദുര്മര്ഷണഃ ശാസ്താ വിശ്രുതാത്മാ സുരാരിഹാ

അവൻ മരണമില്ലാത്തവൻ, എല്ലാം കാണുന്നവൻ, സിംഹംപോലെയുള്ളവൻ, എല്ലാം ഒന്നിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഐക്യത്തിന്റെ ഉടമ, ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവൻ, ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ, ജയിക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ളവൻ, ഉപദേശകൻ, പ്രശസ്തമായ ആത്മാവുള്ളവൻ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

ഗുരുര്ഗുരുതമോ ധാമ സത്യഃ സത്യപരാക്രമഃ । നിമിഷോഽനിമിഷഃ സ്രഗ്വീ വാചസ്പതിരുദാരധീഃ

അവൻ ഗുരു, ഗുരുക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, അഭയം, സത്യം, സത്യത്തിൽ ശക്തിയുള്ളവൻ, കണ്ണ് മടക്കുന്നതും തുറക്കുന്നതും ചെയ്യുന്നവൻ, മാലകൾ അണിഞ്ഞവൻ, വാക്കിന്റെ അധിപൻ, മഹാത്മാവുള്ളവൻ.

അഗ്രണീര്ഗ്രാമണീഃ ശ്രീമാന് ന്യായോ നേതാ സമീരണഃ । സഹസ്രമൂര്ധാ വിശ്വാത്മാ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത്

അവൻ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നവൻ, കൂട്ടങ്ങളുടെ നേതാവ്, ഐശ്വര്യവാൻ, നീതി, വഴികാട്ടി, കാറ്റ്, ആയിരം തലകളുള്ളവൻ, സർവ്വലോകത്തെയും ആത്മാവായവൻ, ആയിരം കണ്ണുകളും ആയിരം കാലുകളും ഉള്ളവൻ.

ആവര്തനോ നിവൃത്താത്മാ സംവൃതഃ സമ്പ്രമര്ദനഃ । അഹഃ സംവര്തകോ വഹ്നിരനിലോ ധരണീധരഃ

സൃഷ്ടിയും ലയവും ആവർത്തിപ്പിക്കുന്നവൻ, ആത്മാവ് പൂർണ്ണമായും പിന്മാറിയവൻ, മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം തകർക്കുന്നവൻ, പ്രളയദിനമായവൻ, അഗ്നിയായി, കാറ്റായി, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവനായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ.

സുപ്രസാദഃ പ്രസന്നാത്മാ വിശ്വധൃഗ്വിശ്വഭുഗ്വിഭുഃ । സത്കര്താ സത്കൃതഃ സാധുര്ജഹ്നുര്നാരായണോ നരഃ

പരമമായ ദയയുള്ളവൻ, മനസ്സ് സമാധാനമുള്ളവൻ, ലോകത്തെ താങ്ങുന്നവൻ, ലോകം ആസ്വദിക്കുന്നവൻ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, സത്യപ്രവർത്തകൻ, സത്യമായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നവൻ, സദാചാരിയായവൻ, ജഹ്നു, നാരായണൻ, നരൻ.

അസങ്ഖ്യേയോഽപ്രമേയാത്മാ വിശിഷ്ടഃ ശിഷ്ടകൃച്ഛുചിഃ । സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധസങ്കല്പഃ സിദ്ധിദഃ സിദ്ധിസാധനഃ

എണ്ണിക്കാനാവാത്തവൻ, അളക്കാനാവാത്ത സ്വഭാവമുള്ളവൻ, പ്രത്യേകതയുള്ളവൻ, നല്ലവരോട് ഉപദേശിക്കുന്നവൻ, ശുദ്ധനായവൻ, ലക്ഷ്യം നേടിയവൻ, മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചതു സഫലമായവൻ, വിജയങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ, വിജയത്തിന് മാർഗ്ഗമായവൻ.

വൃഷാഹീ വൃഷഭോ വിഷ്ണുര്വൃഷപര്വാ വൃഷോദരഃ । വര്ധനോ വര്ധമാനശ്ച വിവിക്തഃ ശ്രുതിസാഗരഃ

കാളയെ ചിഹ്നമായവൻ, കാളയായവൻ, വിഷ്ണുവായവൻ, കാളയുടെ പടിയേത് പോലെ ഉറച്ചവൻ, കാളയുടെ വയറുപോലെ ശക്തിയുള്ളവൻ, വളർച്ച നൽകുന്നവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും വളരുന്നവൻ, വേറിട്ടുനില്ക്കുന്നവൻ, വേദങ്ങളുടെ സമുദ്രമായവൻ.

സുഭുജോ ദുര്ധരോ വാഗ്മീ മഹേന്ദ്രോ വസുദോ വസുഃ । നൈകരൂപോ ബൃഹദ്രൂപഃ ശിപിവിഷ്ടഃ പ്രകാശനഃ

അവന്റെ കൈകള്‍ മനോഹരമാണ്, അവനെ ജയിക്കാനാവില്ല, അവന് വാക്കില്‍ പ്രാവീണ്യമുണ്ട്, മഹാനായ പ്രഭു, സമ്പത്തിന്റെ ദാതാവും സ്വരൂപവും, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ളവന്‍, വിശാലമായ രൂപം ഉള്ളവന്‍, പ്രകാശം പകരുന്നവന്‍, എല്ലാം തെളിയിക്കുന്നവന്‍.

ജസ്തേജോദ്യുതിധരഃ പ്രകാശാത്മാ പ്രതാപനഃ । ഋദ്ധഃ സ്പഷ്ടാക്ഷരോ മന്ത്രശ്ചന്ദ്രാംശുര്ഭാസ്കരദ്യുതിഃ

അവന് ശക്തിയും തേജസ്സും ഭാസുരതയും ഉള്ളവന്‍, പ്രകാശസ്വരൂപന്‍, ദാഹിപ്പിക്കുന്നവന്‍, സമൃദ്ധിയുള്ളവന്‍, വാക്കുകള്‍ വ്യക്തമായവന്‍, മന്ത്രസ്വരൂപന്‍, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളെപ്പോലെയുള്ളവന്‍, സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ളവന്‍.