ശ്രീവിഷ്ണുസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः । अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च

ശുദ്ധമായ ആത്മാവും പരമാത്മാവും, മോചിതരുടെ പരമലക്ഷ്യവും, ക്ഷയിക്കാത്തവനും, മഹാപുരുഷനും, സാക്ഷിയും, ശരീരത്തിന്റെ അറിവുള്ളവനും, അക്ഷരസ്വരൂപനും ആകുന്നു.

योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः । नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः

യോഗം തന്നെയും, യോഗജ്ഞാനമുള്ളവരുടെ നേതാവും, പ്രകൃതിയുടെയും പുരുഷന്റെയും അധിപനും, നരസിംഹരൂപനുമാണ്. മഹത്വമുള്ളവനും, കേശവനും, ഉത്തമപുരുഷനും ആകുന്നു.

सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः । सम्भवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः

എല്ലാവരും ആയവനും, ശിവനും, മംഗളസ്വരൂപനും, അചഞ്ചലനും, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആദിയും, ക്ഷയമില്ലാത്ത നിധിയും, ഉത്ഭവം, സൃഷ്ടാവ്, പോഷകൻ, ഉത്ഭവകാരണം, അധിപൻ, ഈശ്വരൻ എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.

स्वयम्भूः शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः । अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः

സ്വയം ജനിച്ചവൻ, സന്തോഷത്തിന്റെ ഉറവിടം, സൂര്യൻ, താമരപ്പൂവ് പോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ ഉള്ളവൻ, മഹത്തായ ശബ്ദമുള്ളവൻ, ആരംഭമോ അവസാനമോ ഇല്ലാത്തവൻ, എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നവൻ, സൃഷ്ടികർത്താവ്, എല്ലാറ്റിനും അടിസ്ഥാനമായവൻ.

अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः । विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः

അളക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ നാഥൻ, താമരനാഭൻ, അമരന്മാരുടെ പ്രഭു, ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, മനു, രൂപം നൽകുന്നവൻ, അത്യന്തം വലുതായവൻ, പുരാതനൻ, ഒരിക്കലും മാറാത്തവൻ.

अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः । प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम्

ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയാത്തവൻ, ശാശ്വതൻ, കറുത്ത നിറമുള്ളവൻ, ചുവപ്പുനിറമുള്ള കണ്ണുകൾ ഉള്ളവൻ, നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, സമൃദ്ധിയുള്ളവൻ, മൂന്നുലോകവും വസിക്കുന്നവൻ, പവിത്രൻ, മംഗളകരൻ, പരമൻ.

ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः । हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः

ഭരണാധികാരി, ജീവൻ നൽകുന്നവൻ, ജീവൻ തന്നെ, മൂത്തവൻ, ഏറ്റവും ഉത്തമൻ, സകല സൃഷ്ടികളുടെയും നാഥൻ, പൊന്നുപോലെയുള്ള ഗർഭം, ഭൂമിയുടെ ഗർഭം, മാധവൻ, മധുവിനെ സംഹരിച്ചവൻ.

ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः । अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान्

അവൻ പരമേശ്വരൻ, അതീവ വീര്യശാലിയും ധനുസ്സധാരിയും വിവേകശാലിയും വലിയ ശക്തിയുമുള്ളവനും ഓരോ ഘട്ടത്തിലും മുന്നേറുന്നവനും പരാജയപ്പെടുത്താൻ കഴിയാത്തവനും അതുല്യശക്തിയുമുള്ളവനും എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും അറിയുന്നവനും സത്യപ്രതിജ്ഞയുമുള്ളവനും ആത്മസംയമനമുള്ളവനും ആണു.

सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः । अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः

അവൻ ദേവന്മാരുടെ നാഥനും അഭയം നൽകുന്നവനും ശരണം നൽകുന്നവനും ലോകത്തിന്റെ വിത്തും സകല സൃഷ്ടികളുടെ ആധാരവുമാണ്. അവൻ പകലും സംവത്സരവും സർപ്പവും ഉറപ്പും എല്ലാം കാണുന്നവനും ആണു.

अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः । वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः

അവൻ ജനനം ഇല്ലാത്തവനും സകലത്തിന്റെയും അധിപതിയും സിദ്ധനായവനും സിദ്ധിയുടെ സ്വരൂപവുമാണ്. എല്ലാറ്റിന്റെയും ആദിയും മാറ്റമില്ലാത്തവനും ധർമ്മത്തിന്റെ ചിഹ്നമായവനും അളക്കാനാകാത്ത സ്വഭാവമുള്ളവനും എല്ലാ യോഗങ്ങളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നവനും ആണു.

वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्माऽसम्मितः समः । अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः

അവൻ സമ്പത്തും ഉത്തമ മനസ്സുള്ളവനും സത്യവാനുമാണ്. സമത്വമുള്ളവനും ഉപമയില്ലാത്തവനും നിഷ്പക്ഷനും പരാജയപ്പെടാത്തവനും താമരപ്പൂക്കണ്ണനുമാണ്. ധർമ്മപ്രവൃത്തികളിൽ തനിക്കു തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവനും ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപവും ആണു.

रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः । अमृतः शाश्वतस्थाणुर्वरारोहो महातपाः

അവൻ രുദ്രൻ, അനേകം തലകളുള്ളവൻ, കവിള് നിറമുള്ളവൻ, സർവ്വസൃഷ്ടിയുടെ ഉറവിടം, ശുദ്ധമായ കീർത്തിയുള്ളവൻ, അമരൻ, ശാശ്വതമായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ഉന്നതമായ പദവിയുള്ളവൻ, മഹത്തായ തപസ്സുള്ളവൻ.

सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः । वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित् कविः

അവൻ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, പ്രകാശമുള്ളവൻ, ലോകത്തിന്റെ സേനാധിപതി, ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ, വേദം തന്നേ, വേദം അറിയുന്നവൻ, ദോഷരഹിതൻ, വേദത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾ തന്നേ, വേദം അറിയുന്നവൻ, ജ്ഞാനിയുമാണ്.

लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः । चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः

അവൻ ലോകങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ, ദേവന്മാരുടെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ മേൽനോട്ടക്കാരൻ, ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതും അവനിൽ തന്നെയാണ്, നാലു സ്വഭാവങ്ങളുള്ളവൻ, നാലു രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നവൻ, നാലു പല്ലുകൾ ഉള്ളവൻ, നാലു കൈകളുള്ളവൻ.

भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः । अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः

അവൻ പ്രകാശമുള്ളവൻ, ഭക്ഷ്യവും ഭക്ഷകനുമാണ്, സഹിഷ്ണുവാണ്, ലോകത്തിന്റെ ആദികാരണമാണ്, പാപരഹിതൻ, ജയശാലിയുമാണ്, ജയിക്കുന്നവൻ, സർവ്വസൃഷ്ടിയുടെ ഉറവിടം, എന്നും പുതുക്കുന്നവൻ.

उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः । अतीन्द्रः सङ्ग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः

ഉപേന്ദ്രൻ, വാമനൻ, ഉയർന്നവൻ, അശരണ്യൻ, ശുദ്ധൻ, ശക്തൻ, ഇന്ദ്രനെക്കാൾ മുകളിൽ, എല്ലാം ഒന്നിച്ചു കൂട്ടുന്നവൻ, സൃഷ്ടാവൻ, ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്നവൻ, നിയന്ത്രകൻ, നിയന്ത്രണത്തിന്റെ ദൈവം — ഇങ്ങനെ ആണവൻ.

वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः । अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः

വേദങ്ങൾ കൊണ്ട് അറിയപ്പെടുന്നവൻ, രോഗശാന്തി നൽകുന്നവൻ, എപ്പോഴും യോഗത്തിൽ ലീനനായവൻ, വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, മാധവൻ, മധു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറം ഉള്ളവൻ, മഹത്തായ മായയുള്ളവൻ, വലിയ ഉത്സാഹമുള്ളവൻ, മഹാബലശാലി.

महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः । अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक्

വലിയ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ, മഹാവീര്യശാലി, മഹാശക്തിയുള്ളവൻ, മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ളവൻ, വിവരണമാവാത്ത രൂപം ഉള്ളവൻ, മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ, അളക്കാനാകാത്ത സ്വഭാവമുള്ളവൻ, വലിയ പർവ്വതങ്ങൾ ചുമക്കുന്നവൻ.

महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः । अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः

വലിയ വില്ല് കൈവശമുള്ളവൻ, ഭൂമിയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ, ശ്രീയുടെ വാസസ്ഥലം, സത്പുരുഷന്മാരുടെ ആശ്രയം, ജയിക്കാനാകാത്തവൻ, ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദം, ഗോവിന്ദൻ, ഭൂമിയെ അറിയുന്നവരുടെ നാഥൻ.

मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः । हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः

മരീചി, അന്ധകാരത്തെ അകറ്റുന്നവൻ, ഹംസൻ, മനോഹരമായ ചിറകുകളുള്ളവൻ, പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, പൊന്നുപോലുള്ള നാഭിയുള്ളവൻ, വലിയ തപസ്സുകാരൻ, താമരനാഭൻ, സകല സൃഷ്ടികളുടെയും അധിപൻ.

अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः । अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा

അവൻ മരണമില്ലാത്തവൻ, എല്ലാം കാണുന്നവൻ, സിംഹംപോലെയുള്ളവൻ, എല്ലാം ഒന്നിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഐക്യത്തിന്റെ ഉടമ, ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവൻ, ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ, ജയിക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ളവൻ, ഉപദേശകൻ, പ്രശസ്തമായ ആത്മാവുള്ളവൻ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः । निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः

അവൻ ഗുരു, ഗുരുക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, അഭയം, സത്യം, സത്യത്തിൽ ശക്തിയുള്ളവൻ, കണ്ണ് മടക്കുന്നതും തുറക്കുന്നതും ചെയ്യുന്നവൻ, മാലകൾ അണിഞ്ഞവൻ, വാക്കിന്റെ അധിപൻ, മഹാത്മാവുള്ളവൻ.

अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः । सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

അവൻ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നവൻ, കൂട്ടങ്ങളുടെ നേതാവ്, ഐശ്വര്യവാൻ, നീതി, വഴികാട്ടി, കാറ്റ്, ആയിരം തലകളുള്ളവൻ, സർവ്വലോകത്തെയും ആത്മാവായവൻ, ആയിരം കണ്ണുകളും ആയിരം കാലുകളും ഉള്ളവൻ.

आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः सम्प्रमर्दनः । अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः

സൃഷ്ടിയും ലയവും ആവർത്തിപ്പിക്കുന്നവൻ, ആത്മാവ് പൂർണ്ണമായും പിന്മാറിയവൻ, മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം തകർക്കുന്നവൻ, പ്രളയദിനമായവൻ, അഗ്നിയായി, കാറ്റായി, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവനായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ.

सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः । सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः

പരമമായ ദയയുള്ളവൻ, മനസ്സ് സമാധാനമുള്ളവൻ, ലോകത്തെ താങ്ങുന്നവൻ, ലോകം ആസ്വദിക്കുന്നവൻ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, സത്യപ്രവർത്തകൻ, സത്യമായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നവൻ, സദാചാരിയായവൻ, ജഹ്നു, നാരായണൻ, നരൻ.

असङ्ख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः । सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः

എണ്ണിക്കാനാവാത്തവൻ, അളക്കാനാവാത്ത സ്വഭാവമുള്ളവൻ, പ്രത്യേകതയുള്ളവൻ, നല്ലവരോട് ഉപദേശിക്കുന്നവൻ, ശുദ്ധനായവൻ, ലക്ഷ്യം നേടിയവൻ, മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചതു സഫലമായവൻ, വിജയങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ, വിജയത്തിന് മാർഗ്ഗമായവൻ.

वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः । वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः

കാളയെ ചിഹ്നമായവൻ, കാളയായവൻ, വിഷ്ണുവായവൻ, കാളയുടെ പടിയേത് പോലെ ഉറച്ചവൻ, കാളയുടെ വയറുപോലെ ശക്തിയുള്ളവൻ, വളർച്ച നൽകുന്നവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും വളരുന്നവൻ, വേറിട്ടുനില്ക്കുന്നവൻ, വേദങ്ങളുടെ സമുദ്രമായവൻ.

सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः । नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः

അവന്റെ കൈകള്‍ മനോഹരമാണ്, അവനെ ജയിക്കാനാവില്ല, അവന് വാക്കില്‍ പ്രാവീണ്യമുണ്ട്, മഹാനായ പ്രഭു, സമ്പത്തിന്റെ ദാതാവും സ്വരൂപവും, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ളവന്‍, വിശാലമായ രൂപം ഉള്ളവന്‍, പ്രകാശം പകരുന്നവന്‍, എല്ലാം തെളിയിക്കുന്നവന്‍.

जस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः । ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः

അവന് ശക്തിയും തേജസ്സും ഭാസുരതയും ഉള്ളവന്‍, പ്രകാശസ്വരൂപന്‍, ദാഹിപ്പിക്കുന്നവന്‍, സമൃദ്ധിയുള്ളവന്‍, വാക്കുകള്‍ വ്യക്തമായവന്‍, മന്ത്രസ്വരൂപന്‍, ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങളെപ്പോലെയുള്ളവന്‍, സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ളവന്‍.