ശ്രീവിഷ്ണുസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

മഹത്വവും ദിവ്യതയും നിറഞ്ഞ ഈ കഥയിൽ, ഭഗവാൻ അനന്തരൂപിയാവുന്നു. മഹർഷിമാരിൽ പ്രഥമനായ മരീചിയായി, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം നീക്കി പ്രകാശം പകർന്നു, ഹംസസ്വരൂപിയായി, അതുല്യമായ ചിറകുകളോടെ ആകാശത്ത് വിഹരിക്കുന്നവനായി, സർപ്പങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അനന്തനായി, സ്വർണ്ണനാഭിയായും, തപസ്സിന്റെ ദൃഢതയുമായി, പദ്മനാഭനായി, ഭൂതഗണങ്ങളുടെ ഇശ്വരനായി ഭഗവാൻ പ്രത്യക്ഷനാവുന്നു. അവൻ അമരനായവൻ, സർവ്വദർശിയായവൻ, സിംഹസ്വരൂപിയായവൻ, ഒന്നാക്കുന്നവൻ, യോജനകളാൽ സമ്പന്നനായവൻ, അചഞ്ചലനായവൻ, അജന്മനായവൻ, ജയിക്കാൻ ദുർഘടനായവൻ, ഉപദേശകനായവൻ, ആത്മാവിൽ പ്രശസ്തനായവൻ, ദേവശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ. അവൻ ഗുരുവായും പരമഗുരുവായും, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ആധാരമായും സത്യസ്വരൂപിയായും, സത്യത്തിൽ വീര്യശാലിയായും, കണ്ണ് മിഴിക്കുന്നതിലും മിഴിക്കാത്തതിലും, പുഷ്പമാലകളാൽ അലങ്കൃതനായും, വാഗ്‌വിദ്യാധിപനായും, മഹാത്മാവായും നിലകൊള്ളുന്നു. നയികനായവൻ, ഗണങ്ങളുടെ നേതാവായവൻ, മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ, ധർമ്മസ്വരൂപിയായവൻ, മാർഗദർശിയായവൻ, വായുവായവൻ, ആയിരം തലകളുള്ളവൻ, വിശ്വാത്മാവായവൻ, ആയിരം കണ്ണുകളും കാലുകളും ഉള്ളവൻ. സൃഷ്ടി-ലയചക്രം ചലിപ്പിക്കുന്നവൻ, സ്വരൂപം പിൻവലിക്കുന്നവൻ, മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാം ചിതറുന്നവൻ; പ്രളയദിനമായവൻ, അഗ്നിയായും വായുവായും ഭൂമിയുടെ ധാരകനായും. പരമാനുഗ്രഹശാലിയായവൻ, ശാന്തസ്വഭാവനായവൻ, വിശ്വം ധാരയാവുന്നവൻ, വിശ്വം ആസ്വദിക്കുന്നവൻ, സർവ്വവ്യാപിയായവൻ; സത്യകർത്താവായവൻ, സത്യപൂജിതനായവൻ, ധർമ്മശീലനായവൻ, ജഹ്നു, നാരായണ, നര എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അനന്തനായവൻ, അളക്കാൻ കഴിയാത്ത സ്വരൂപനായി, വിശിഷ്ടനായവൻ, ഉത്തമരെ ഉപദേശിക്കുന്നവൻ, ശുദ്ധനായവൻ; ലക്ഷ്യപ്രാപ്തനായവൻ, നിർണയത്തിൽ ദൃഢനായവൻ, വിജയദായകനായവൻ, സിദ്ധിക്കുള്ള മാർഗ്ഗമായവൻ. വൃഷഭം ചിഹ്നമായവൻ, വൃഷഭസ്വരൂപിയായവൻ, വിഷ്ണു, വൃഷഭപദനിലയനായവൻ, വൃഷഭപൊട്ടിയവയവങ്ങളുള്ളവൻ; വളർച്ച സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, എപ്പോഴും വളരുന്നവൻ, വ്യത്യസ്തനായവൻ, വേദസാഗരമായവൻ. സുന്ദരമായ ഭുജങ്ങളുള്ളവൻ, ജയിക്കാൻ ദുർഘടനായവൻ, വാഗ്മിയായവൻ, മഹേശ്വരനായവൻ, ധനദായകനായവൻ, സ്വയം ധനമായവൻ; അനേകരൂപിയായവൻ, വിശാലമായ രൂപമുള്ളവൻ, പ്രകാശരശ്മികളാൽ ദീപ്തനായവൻ, പ്രകാശദായകനായവൻ. ശക്തിയും തേജസ്സും മഹത്വവും ധരിക്കുന്നവൻ; പ്രകാശസ്വഭാവിയായവൻ, ജ്വലിക്കുന്നവൻ; സമ്പന്നനായവൻ, ശുദ്ധമായ അക്ഷരങ്ങളുള്ളവൻ, മന്ത്രമായവൻ, ചന്ദ്രനു സമമായ തേജസ്സുള്ളവൻ, സൂര്യനു സമമായ പ്രകാശമുള്ളവൻ. അമൃതരശ്മിയുള്ള ചന്ദ്രനിൽ നിന്നും ജനിച്ചവൻ, സൂര്യനായവൻ, ശശിചിഹ്നമായവൻ, ദേവതകളുടെ നാഥൻ; ഔഷധിയായവൻ, ലോകപാലമായ പാലമായവൻ, സത്യധർമ്മവീര്യശാലിയായവൻ. ഭൂതഭാവിഷ്യദ്വർതമാനങ്ങളുടെ ഇശ്വരനായവൻ; വായുവായവൻ, ശുദ്ധീകരകനായവൻ, അഗ്നിയായവൻ; കാമനാശകനായവൻ, കാമപ്രദായകനായവൻ, പ്രിയനായവൻ, കാമസ്വരൂപിയായവൻ, കാമദായകനായവൻ, പ്രഭുവായവൻ. യുഗങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായവൻ, കാലചക്രം ചലിപ്പിക്കുന്നവൻ, അനേകം മായകളാൽ സമ്പന്നനായവൻ, മഹാഭോജകനായവൻ; അദൃശ്യനായിട്ടും രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായവൻ, ആയിരം ജയിച്ചവൻ, അനന്തതയെ ജയിച്ചവൻ. ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നവൻ, എന്നാൽ വ്യത്യാസമില്ലാത്തവൻ; മഹാത്മാക്കളാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവൻ, ജടാമണ്ഡലധാരിയായവൻ, നഹുഷവംശജനായവൻ, വൃഷഭസമധർമ്മശീലനായവൻ; ക്രോധനാശകനായവൻ, ക്രോധസൃഷ്ടാവായവൻ, കർത്താവായവൻ, ലോകം ഭുജങ്ങളായി ധരിക്കുന്നവൻ, ഭൂമിധാരകനായവൻ. അചഞ്ചലനായവൻ, പ്രശസ്തനായവൻ, പ്രാണനായവൻ, ജീവൻ നൽകുന്നവൻ, ഇന്ദ്രന്റെ അനുജനായവൻ; ജലസാഗരമായവൻ, ആധാരനായവൻ, എപ്പോഴും ജാഗരൂകനായവൻ, ദൃഢമായ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ. സ്കന്ദനായി, സ്കന്ദധാരിയായ്, ധാരകനായി, വരപ്രദായകനായി, വായുവിനോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നവനായി; വാസുദേവനായി, ദീപ്തിമാനായി, ആദിദൈവമായി, പുരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവനായി. ദുഃഖരഹിതനായവൻ, മോചകനായവൻ, രക്ഷകനായവൻ, ധീരനായവൻ, ശൂരപുത്രനായവൻ, ജനാധിപനായവൻ; അനുകൂലനായവൻ, അനേകം തവണ ചുറ്റുന്നവൻ, പദ്മഹസ്തനായവൻ, പദ്മലോചനനായവൻ. പദ്മനാഭനായവൻ, പദ്മലോചനനായവൻ, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, ശരീരങ്ങളുടെ പോഷകനായവൻ; മഹാസമ്പത്തുള്ളവൻ, സമ്പന്നനായവൻ, പുരാതനാത്മാവായവൻ, വിശാലനയനായവൻ, ഗരുഡധ്വജനായവൻ. തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവൻ, മഹാബലികൾക്ക് ഭയങ്കരനായവൻ, ഭയാനകനായവൻ, കാലജ്ഞനായവൻ, ഹോമഗ്രാഹിയായവൻ, ഹോമഭോജ്യനാശകനായവൻ; എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവൻ, ലക്ഷ്മ്യധിപനായവൻ, സമരത്തിൽ വിജയിയായവൻ. അക്ഷരനായവൻ, അരുണവർണ്ണനായവൻ, മാർഗ്ഗമായവൻ, കാരണം, കിടയിലായവൻ, ക്ഷമയുള്ളവൻ; ഭൂമിയുടെ ധാരകനായവൻ, മഹാഭാഗ്യശാലിയായവൻ, വേഗശാലിയായവൻ, അളവില്ലാത്ത ക്ഷുധയുള്ളവൻ. ആദിയായവൻ; ചലിപ്പിക്കുന്നവൻ; ദൈവമായവൻ; സമൃദ്ധിയുടെ ഗർഭമായവൻ; പരമേശ്വരനായവൻ; ഉപകരണമായവൻ; കാരണം; കർത്താവ്; ഏകസ്രഷ്ടാവ്; അഗാധനായവൻ; ഗുഢമായവൻ. സങ്കൽപ്പമായവൻ; ആധാരമായവൻ; രൂപമായവൻ; സ്ഥാനദായകനായവൻ; സ്ഥിരനായവൻ; പരമസമ്പത്ത് നിറഞ്ഞവൻ; സുതാരമായവൻ; തൃപ്തനായവൻ; പോഷിതനായവൻ; മംഗളദർശിയായവൻ. ആനന്ദദായകനായവൻ; ലയമായവൻ; രാഗരഹിതനായവൻ; മാർഗ്ഗമായവൻ; നയിക്കപ്പെടാവുന്നവൻ; മാർഗദർശിയായവൻ; അമാർഗദർശിയായവൻ; വീരനായവൻ; പ്രബലന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ; ധർമ്മമായവൻ; ധർമ്മജ്ഞനിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ. വൈകുണ്ഠനായവൻ; വിശ്വരൂപനായവൻ; പ്രാണനായവൻ; ജീവദായകനായവൻ; ഓംകാരമായവൻ; വിശാലനായവൻ; ഹിരണ്യഗർഭനായവൻ; ശത്രുനാശകനായവൻ; സർവ്വവ്യാപിയായവൻ; വായുവായവൻ; അതീതനായവൻ. കാലമായവൻ, മനോഹരദർശിയായവൻ, സമയമായവൻ, പരമേശ്വരനായവൻ, സ്വാമിയായവൻ; ഉഗ്രനായവൻ, സംവത്സരമായവൻ, നൈപുണ്യശാലിയായവൻ, വിശ്രമമായവൻ, സർവ്വനൈപുണ്യശാലിയായവൻ. വ്യാപ്തിയായവൻ, അചലനായവൻ, അളവായവൻ, അക്ഷയബീജനായവൻ; അർത്ഥം, അനർത്ഥം, മഹാനിധിയായവൻ, മഹാഭോഗിയായവൻ, മഹാസമ്പത്തായവൻ. അവൻ ഒരിക്കലും ക്ഷീണിക്കാത്തവൻ, അതിവിശാലബലനായവൻ, ഭൂമിയായവൻ, ധർമ്മസ്തംഭമായവൻ, മഹായജ്ഞനായവൻ; നക്ഷത്രങ്ങളുടെ അക്ഷമായവൻ, നക്ഷത്രാധിപനായവൻ, ക്ഷമയുള്ളവൻ, സുഷിരനായവൻ, ചലിക്കുന്നവൻ. യജ്ഞമായവൻ, പూజിതനായവൻ, മഹാപൂജിതനായവൻ, ക്രിയയായവൻ, സത്രമായവൻ, സന്മാർഗ്ഗമായവൻ; സർവദർശിയായവൻ, ആത്മമുക്തനായവൻ, സർവജ്ഞനായവൻ, പരമജ്ഞാനമായവൻ. വ്രതസ്ഥനായവൻ, മനോഹരമുഖനായവൻ, സൂക്ഷ്മനായവൻ, മധുരവാക്യമുള്ളവൻ, ആനന്ദദായകനായവൻ, സുഹൃത്തായവൻ; മനോഹരനായവൻ, ക്രോധജയനായവൻ, വീരഭുജനായവൻ, സംഹാരകനായവൻ. നിദ്രാദായകനായവൻ, ആത്മനിയമിയായവൻ, സർവ്വവ്യാപിയായവൻ, അനേകരൂപനായവൻ, അനേകം കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ; സംവത്സരനായവൻ, പ്രിയനായവൻ, വത്സരക്ഷകനായവൻ, അന്തർമുഖമണിയുള്ളവൻ, ധനാധിപനായവൻ. ധർമ്മസംരക്ഷകനായവൻ, ധർമ്മത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായവൻ; സത്യം അനൃതം, ക്ഷരം അക്ഷരം, അജ്ഞേയനായവൻ, ആയിരം രശ്മികളുള്ളവൻ, സ്രഷ്ടാവായവൻ, ചിഹ്നങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചവൻ. സൂര്യരശ്മികളുടെ ചക്രമായവൻ, ശുദ്ധിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, സിംഹനായവൻ, മഹാഭൂതനാഥനായവൻ; ആദിദേവനായവൻ, മഹാദേവനായവൻ, ദേവനാഥനായവൻ, ദേവധാരകന്റെ ഗുരുവായവൻ. പരമാത്മാവായവൻ, ഭൂമിരക്ഷകനായവൻ, രക്ഷകനായവൻ; ജ്ഞാനമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പ്രാപ്യനായവൻ, പുരാതനനായവൻ; ജീവികളുടെ പോഷകനും അനുഭവദായകനുമാണ്, വാനരാധിപനായവൻ, മഹാദാനശീലനായവൻ. സോമം പാനം ചെയ്യുന്നതും അമൃതം പാനം ചെയ്യുന്നതും സോമമായവനും, അനേകം ജയിച്ചവനും, പുരുഷോത്തമനുമാണ്; വിനീതനായവൻ, വിജയിയായവൻ, സത്യസ്ഥനായവൻ, ദശാർഹവംശജനായവൻ, സാത്വതനാഥനായവൻ. നയിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ, ജീവൻ, വിനീതനായവൻ, സാക്ഷിയായവൻ, മോക്ഷദായകനായവൻ, അളവില്ലാത്ത പദവിയുള്ളവൻ; സാഗരമായവൻ, അനന്താത്മാവായവൻ, മഹാജലത്തിൽ ശയിക്കുന്നവൻ, സംഹാരകനായവൻ. അജന്മനായവൻ, പരമാർഹനായവൻ, സ്വഭാവസിദ്ധനായവൻ, ശത്രുജയിയായവൻ, ആനന്ദദായകനായവൻ; സുഖമായവൻ, ആനന്ദസ്വരൂപിയായവൻ, സത്യധർമ്മസ്ഥാപകനായവൻ, ത്രിലോകവിഹാരിയായവൻ. കപിലമഹർഷിയായവൻ, ഗുരുവായവൻ; കൃതജ്ഞനായവൻ; ഭൂമിയുടെ നാഥനായവൻ; ത്രിവിക്രമനായവൻ; ദേവതകളുടെ പരിരക്ഷകനായവൻ; മഹാശൃംഗിയായവൻ; യമനാശകനായവൻ. മഹാവരാഹനായവൻ; ഗോവിന്ദനായി; മനോഹരസൈന്യധാരിയായവൻ; സ്വർണ്ണകങ്കണധാരിയായവൻ; ഗുഢസ്വരൂപിയായവൻ; ഗൗരവമായവൻ; അഗാധനായവൻ; ഗുഹ്യനായവൻ; ചക്രഗദാധാരിയായവൻ. സ്രഷ്ടാവായവൻ; ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ളവൻ; അജേയനായവൻ; കൃഷ്ണനായവൻ; ദൃഢനായവൻ; സങ്കർഷണനായവൻ; അച്യുതനായവൻ; വരുണനായവൻ; വരുണപുത്രനായവൻ; വൃക്ഷനായവൻ; പദ്മലോചനനായവൻ; മഹാമനസ്സായവൻ. ഭഗവാൻ; ദുർഭാഗ്യനാശകനായവൻ; ആനന്ദസ്വരൂപിയായവൻ; വനമാലധാരിയായവൻ; ഹലധാരിയായവൻ; അധിതിപുത്രനായവൻ; ഭാസ്കരനായവൻ; ദൈർഘ്യമുള്ളവൻ; ചരന്മധ്യേ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ. ഇവനാണ് അനന്തരൂപത്തിൽ, അനന്തഗുണങ്ങളിൽ, അനന്തകഥകളിൽ പ്രത്യക്ഷനാവുന്ന പരമപുത്രൻ.