ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಮ್

ಅಮೃತ್ಯುಃ ಸರ್ವದೃಕ್ ಸಿಂಹಃ ಸನ್ಧಾತಾ ಸನ್ಧಿಮಾನ್ ಸ್ಥಿರಃ । ಅಜೋ ದುರ್ಮರ್ಷಣಃ ಶಾಸ್ತಾ ವಿಶ್ರುತಾತ್ಮಾ ಸುರಾರಿಹಾ

ಅವನಿಗೆ ಮರಣವಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವವನು, ಸಿಂಹ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವವನು, ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಗುಣವಿರುವವನು, ಸ್ಥಿರನು, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದವನು, ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವನು, ಉಪದೇಶಕ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಿ, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು.

ಗುರುರ್ಗುರುತಮೋ ಧಾಮ ಸತ್ಯಃ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ । ನಿಮಿಷೋಽನಿಮಿಷಃ ಸ್ರಗ್ವೀ ವಾಚಸ್ಪತಿರುದಾರಧೀಃ

ಅವನು ಗುರು, ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಆಶ್ರಯ, ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪಿ, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವವನು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚದವನು, ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದವನು, ಮಾತಿನ ಒಡೆಯನು, ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನವನು.

ಅಗ್ರಣೀರ್ಗ್ರಾಮಣೀಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ನ್ಯಾಯೋ ನೇತಾ ಸಮೀರಣಃ । ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧಾ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಸಹಸ್ರಪಾತ್

ಅವನು ಮುಂಚೂಣಿ, ಗುಂಪುಗಳ ನಾಯಕ, ಶ್ರೀಮಂತನು, ನ್ಯಾಯಸ್ವರೂಪಿ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ, ಗಾಳಿ, ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳವನು, ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮ, ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ಸಾವಿರ ಕಾಲುಗಳವನು.

ಆವರ್ತನೋ ನಿವೃತ್ತಾತ್ಮಾ ಸಂವೃತಃ ಸಮ್ಪ್ರಮರ್ದನಃ । ಅಹಃ ಸಂವರ್ತಕೋ ವಹ್ನಿರನಿಲೋ ಧರಣೀಧರಃ

ಯಾವನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಜ್ಞಾತನಾದವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು; ಪ್ರಳಯದ ದಿನ, ಅಗ್ನಿ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವವನು ಕೂಡ ಅವನೇ.

ಸುಪ್ರಸಾದಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ವಿಶ್ವಧೃಗ್ವಿಶ್ವಭುಗ್ವಿಭುಃ । ಸತ್ಕರ್ತಾ ಸತ್ಕೃತಃ ಸಾಧುರ್ಜಹ್ನುರ್ನಾರಾಯಣೋ ನರಃ

ಅತಿ ದಯಾಳುವನು, ಸದಾ ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವವನು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು; ಸತ್ಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ಸತ್ಯವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ಸದ್ಗುಣಿಯು, ಜಹ್ನು, ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ನರ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಅವನಿಗಿವೆ.

ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯೋಽಪ್ರಮೇಯಾತ್ಮಾ ವಿಶಿಷ್ಟಃ ಶಿಷ್ಟಕೃಚ್ಛುಚಿಃ । ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಃ ಸಿದ್ಧಸಙ್ಕಲ್ಪಃ ಸಿದ್ಧಿದಃ ಸಿದ್ಧಿಸಾಧನಃ

ಅವನಿಗೆ ಎಣಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಅವನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನನು, ಸದ್ಗುಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುವವನು, ಶುದ್ಧನು; ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದವನು, ಸಂಕಲ್ಪ ಸಾಧಿಸಿದವನು, ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ವೃಷಾಹೀ ವೃಷಭೋ ವಿಷ್ಣುರ್ವೃಷಪರ್ವಾ ವೃಷೋದರಃ । ವರ್ಧನೋ ವರ್ಧಮಾನಶ್ಚ ವಿವಿಕ್ತಃ ಶ್ರುತಿಸಾಗರಃ

ಎಮ್ಮೆ ಚಿಹ್ನೆಯುಳ್ಳವನು, ಎಮ್ಮೆ ಸ್ವರೂಪಿಯು, ವಿಷ್ಣುವೇ, ಎಮ್ಮೆ ಹಾದಿಯಂತೆ ದೃಢವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು, ಎಮ್ಮೆ ಹೊಟ್ಟೆಯಂತಿರುವವನು; ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನು, ಸದಾ ಬೆಳೆಯುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನನು, ವೇದಗಳ ಸಾಗರನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸುಭುಜೋ ದುರ್ಧರೋ ವಾಗ್ಮೀ ಮಹೇನ್ದ್ರೋ ವಸುದೋ ವಸುಃ । ನೈಕರೂಪೋ ಬೃಹದ್ರೂಪಃ ಶಿಪಿವಿಷ್ಟಃ ಪ್ರಕಾಶನಃ

ಅವನಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಭುಜಗಳು ಇವೆ, ಅವನನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ. ಅವನು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ಯವಂತನು, ದೇವತೆಗಳ ಮಹಾರಾಜನು, ಧನವನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ಧನವೇ ಆಗಿರುವವನು. ಅವನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ರೂಪವು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ, ಅವನು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೆಳಕು ನೀಡುವವನು.

ಜಸ್ತೇಜೋದ್ಯುತಿಧರಃ ಪ್ರಕಾಶಾತ್ಮಾ ಪ್ರತಾಪನಃ । ಋದ್ಧಃ ಸ್ಪಷ್ಟಾಕ್ಷರೋ ಮನ್ತ್ರಶ್ಚನ್ದ್ರಾಂಶುರ್ಭಾಸ್ಕರದ್ಯುತಿಃ

ಅವನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ, ಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ತುಂಬಿವೆ. ಅವನ ಸ್ವಭಾವವೇ ಬೆಳಕು, ಅವನು ಹೊಳೆಯುವವನು. ಅವನು ಸಂಪನ್ನನು, ಅವನ ಮಾತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅವನೇ ಮಂತ್ರ, ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಮೃದುವಾಗಿರುವವನು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು.

ಅಮೃತಾಂಶೂದ್ಭವೋ ಭಾನುಃ ಶಶಬಿನ್ದುಃ ಸುರೇಶ್ವರಃ । ಔಷಧಂ ಜಗತಃ ಸೇತುಃ ಸತ್ಯಧರ್ಮಪರಾಕ್ರಮಃ

ಅವನ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಅಮೃತದಂತೆ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳು ಕಾರಣ, ಅವನೇ ಭಾನು (ಸೂರ್ಯ), ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಕಣ್ಮಚ್ಚಿನ ಗುರುತು ಅವನದು, ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನು. ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಔಷಧಿ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸೇತುಬಂಧ, ಅವನ ಶೌರ್ಯವು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ಭೂತಭವ್ಯಭವನ್ನಾಥಃ ಪವನಃ ಪಾವನೋಽನಲಃ । ಕಾಮಹಾ ಕಾಮಕೃತ್ಕಾನ್ತಃ ಕಾಮಃ ಕಾಮಪ್ರದಃ ಪ್ರಭುಃ

ಅವನು ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಒಡೆಯನು. ಅವನು ಗಾಳಿ, ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವವನು, ಅಗ್ನಿಯೂ ಹೌದು. ಅವನು ಕಾಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಕಾಮವನ್ನು ಪೂರೈಸುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನು, ಕಾಮರೂಪಿಯಾಗಿರುವವನು, ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಪ್ರಭುವೂ ಹೌದು.

ಯುಗಾದಿಕೃದ್ಯುಗಾವರ್ತೋ ನೈಕಮಾಯೋ ಮಹಾಶನಃ । ಅದೃಶ್ಯೋ ವ್ಯಕ್ತರೂಪಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಜಿದನನ್ತಜಿತ್

ಯುಗಗಳ ಆರಂಭಕ, ಕಾಲಚಕ್ರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವವನು, ಅನೇಕ ಮಾಯೆಗಳನು ಹಿಡಿದಿರುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಗ್ರಸಿಸುವವನು; ಕಾಣದವನು, ಆದರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವವನು; ಸಾವಿರಾರು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಅನಂತವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು.

ಇಷ್ಟೋಽವಿಶಿಷ್ಟಃ ಶಿಷ್ಟೇಷ್ಟಃ ಶಿಖಣ್ಡೀ ನಹುಷೋ ವೃಷಃ । ಕ್ರೋಧಹಾ ಕ್ರೋಧಕೃತ್ಕರ್ತಾ ವಿಶ್ವಬಾಹುರ್ಮಹೀಧರಃ

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗಿರುವವನು, ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲದವನು, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯವನು, ಕಿರೀಟವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ನಹುಷನ ವಂಶದವನು, ಧರ್ಮದಂತೆ ಸ್ಥಿರನಾದವನು; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವವನು, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮಾಡುವವನು, ವಿಶ್ವವೇ ಅವನ ಕೈಗಳಾಗಿವೆ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವವನು.

ಅಚ್ಯುತಃ ಪ್ರಥಿತಃ ಪ್ರಾಣಃ ಪ್ರಾಣದೋ ವಾಸವಾನುಜಃ । ಅಪಾಂನಿಧಿರಧಿಷ್ಠಾನಮಪ್ರಮತ್ತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ

ಅಚ್ಯುತನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು, ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪ, ಜೀವವನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ವಾಸವನು ಎಂಬ ಇಂದ್ರನ ತಂಗಿ; ನೀರಿನ ಮಹಾಸಾಗರ, ಆಧಾರ, ಯಾವಾಗಲೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವವನು, ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಯಾದವನು.

ಸ್ಕನ್ದಃ ಸ್ಕನ್ದಧರೋ ಧುರ್ಯೋ ವರದೋ ವಾಯುವಾಹನಃ । ವಾಸುದೇವೋ ಬೃಹದ್ಭಾನುರಾದಿದೇವಃ ಪುರನ್ದರಃ

ಸ್ಕಂದನು, ಸ್ಕಂದನನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವವನು, ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವವನು, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುವವನು; ವಾಸುದೇವನು, ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದಿರುವವನು, ಆದಿದೇವ, ನಗರಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುವವನು.

ಅಶೋಕಸ್ತಾರಣಸ್ತಾರಃ ಶೂರಃ ಶೌರಿರ್ಜನೇಶ್ವರಃ । ಅನುಕೂಲಃ ಶತಾವರ್ತಃ ಪದ್ಮೀ ಪದ್ಮನಿಭೇಕ್ಷಣಃ

ಅವನಿಗೆ ದುಃಖವೇ ಇಲ್ಲ, ಅವನು ರಕ್ಷಕನು, ಉದ್ಧಾರಕನು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯೂ ಹೌದು, ಶೂರನ ಮಗನೂ ಹೌದು, ಜನರ ಸ್ವಾಮಿಯೂ ಹೌದು. ಅವನು ಸದಾ ಅನುಕೂಲ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸುತ್ತುವವನು, ಅವನ ಕೈಗಳು ಕಮಲದಂತೆ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೂಡ ಕಮಲದಂತಿವೆ.

ಪದ್ಮನಾಭೋಽರವಿನ್ದಾಕ್ಷಃ ಪದ್ಮಗರ್ಭಃ ಶರೀರಭೃತ್ । ಮಹರ್ದ್ಧಿರೃದ್ಧೋ ವೃದ್ಧಾತ್ಮಾ ಮಹಾಕ್ಷೋ ಗರುಡಧ್ವಜಃ

ಅವನ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಲವಿದೆ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಮಲದಂತಿವೆ, ಅವನು ಕಮಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಅವನು ದೇಹಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು. ಅವನು ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯಶಾಲಿ, ಸಂಪನ್ನ, ಹಳೆಯ ಆತ್ಮ, ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ಗರುಡನನ್ನು ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತಿರುವವನು.

ಅತುಲಃ ಶರಭೋ ಭೀಮಃ ಸಮಯಜ್ಞೋ ಹವಿರ್ಹರಿಃ । ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಲಕ್ಷಣ್ಯೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ಸಮಿತಿಞ್ಜಯಃ

ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನನಿಲ್ಲ, ಅವನು ಬಲಶಾಲಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಭಯಂಕರನು, ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿಯುವವನು, ಹೋಮದ ಹವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯೂ ಹೌದು.

ವಿಕ್ಷರೋ ರೋಹಿತೋ ಮಾರ್ಗೋ ಹೇತುರ್ದಾಮೋದರಃ ಸಹಃ । ಮಹೀಧರೋ ಮಹಾಭಾಗೋ ವೇಗವಾನಮಿತಾಶನಃ

ಅವನು ನಾಶವಾಗದವನು, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದವನು, ಮಾರ್ಗ, ಕಾರಣ, ಹೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಬಿದ್ದ ಹಗ್ಗವಿರುವವನು, ಸಹನಶೀಲನು. ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವವನು, ಮಹಾ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ವೇಗಶಾಲಿ, ಅವನಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲ.

ಉದ್ಭವಃ ಕ್ಷೋಭಣೋ ದೇವಃ ಶ್ರೀಗರ್ಭಃ ಪರಮೇಶ್ವರಃ । ಕರಣಂ ಕಾರಣಂ ಕರ್ತಾ ವಿಕರ್ತಾ ಗಹನೋ ಗುಹಃ

ಆದಿಯು, ಕದಡುವವನು, ದೇವರು, ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಮೂಲ, ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಸಾಧನ, ಕಾರಣ, ಮಾಡುವವನು, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಅತೀ ಗಂಭೀರನು, ಅಜ್ಞಾತನಾದವನು.

ವ್ಯವಸಾಯೋ ವ್ಯವಸ್ಥಾನಃ ಸಂಸ್ಥಾನಃ ಸ್ಥಾನದೋ ಧ್ರುವಃ । ಪರರ್ದ್ಧಿಃ ಪರಮಸ್ಪಷ್ಟಸ್ತುಷ್ಟಃ ಪುಷ್ಟಃ ಶುಭೇಕ್ಷಣಃ

ದೃಢನಿಶ್ಚಯ, ಆಧಾರ, ರೂಪ, ಸ್ಥಾನಕೊಡುವವನು, ಶಾಶ್ವತನು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಐಶ್ವರ್ಯವಂತನು, ಸ್ಪಷ್ಟನಾದವನು, ತೃಪ್ತನಾದವನು, ಪೋಷಿತನು, ಶುಭದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನು.

ರಾಮೋ ವಿರಾಮೋ ವಿರಜೋ ಮಾರ್ಗೋ ನೇಯೋ ನಯೋಽನಯಃ । (ವಿರಾಮೋ ವಿರತೋ) ವೀರಃ ಶಕ್ತಿಮತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಧರ್ಮೋ ಧರ್ಮವಿದುತ್ತಮಃ

ಆನಂದವನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ವಿರಾಮ, ರಾಗರಹಿತನು, ಮಾರ್ಗ, ನಡೆಸಬಹುದಾದವನು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ, ತಪ್ಪುಮಾರ್ಗದವನು, ಶೂರವನು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದವನು.

ವೈಕುಣ್ಠಃ ಪುರುಷಃ ಪ್ರಾಣಃ ಪ್ರಾಣದಃ ಪ್ರಣವಃ ಪೃಥುಃ । ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಶತ್ರುಘ್ನೋ ವ್ಯಾಪ್ತೋ ವಾಯುರಧೋಕ್ಷಜಃ

ವೈಕುಂಠ, ಪುರುಷ, ಪ್ರಾಣ, ಪ್ರಾಣದಾತ, ಪ್ರಣವ, ವಿಶಾಲನು, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ವಾಯು, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವವನು.

ಋತುಃ ಸುದರ್ಶನಃ ಕಾಲಃ ಪರಮೇಷ್ಠೀ ಪರಿಗ್ರಹಃ । ಉಗ್ರಃ ಸಂವತ್ಸರೋ ದಕ್ಷೋ ವಿಶ್ರಾಮೋ ವಿಶ್ವದಕ್ಷಿಣಃ

ಅವನು ಋತು, ಸುಂದರ ದೃಷ್ಟಿಯವನು, ಕಾಲ, ಪರಮೇಶ್ತಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವವನು; ಭಯಂಕರನು, ವರ್ಷ, ಕುಶಲನು, ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು.

ವಿಸ್ತಾರಃ ಸ್ಥಾವರಸ್ಥಾಣುಃ ಪ್ರಮಾಣಂ ಬೀಜಮವ್ಯಯಮ್ । ಅರ್ಥೋಽನರ್ಥೋ ಮಹಾಕೋಶೋ ಮಹಾಭೋಗೋ ಮಹಾಧನಃ

ಅವನು ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಅಚಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರನು, ಪ್ರಮಾಣ, ಅಕ್ಷಯ ಬೀಜ; ಅರ್ಥ, ಅನರ್ಥ, ಮಹಾ ಭಂಡಾರ, ಮಹಾ ಆನಂದ, ಮಹಾ ಸಂಪತ್ತು.

ಅನಿರ್ವಿಣ್ಣಃ ಸ್ಥವಿಷ್ಠೋಽಭೂರ್ಧರ್ಮಯೂಪೋ ಮಹಾಮಖಃ । ನಕ್ಷತ್ರನೇಮಿರ್ನಕ್ಷತ್ರೀ ಕ್ಷಮಃ ಕ್ಷಾಮಃ ಸಮೀಹನಃ

ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಬೇಸರವಾಗದವನು, ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠನು, ಭೂಮಿ, ಧರ್ಮದ ಕಂಬ, ಮಹಾ ಯಜ್ಞ; ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಧುರ, ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿ, ಸಹಿಷ್ಣು, ಕ್ಷೀಣ, ಚಲಿಸುವವನು.

ಯಜ್ಞ ಇಜ್ಯೋ ಮಹೇಜ್ಯಶ್ಚ ಕ್ರತುಃ ಸತ್ರಂ ಸತಾಂ ಗತಿಃ । ಸರ್ವದರ್ಶೀ ವಿಮುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಜ್ಞೋ ಜ್ಞಾನಮುತ್ತಮಮ್

ಅವನು ಯಜ್ಞ, ಪೂಜಿತನು, ಮಹಾಪೂಜಿತನು, ವಿಧಿ, ಸತ್ರ, ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗ; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವವನು, ಮುಕ್ತಾತ್ಮ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು, ಪರಮ ಜ್ಞಾನ.

ಸುವ್ರತಃ ಸುಮುಖಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಸುಘೋಷಃ ಸುಖದಃ ಸುಹೃತ್ । ಮನೋಹರೋ ಜಿತಕ್ರೋಧೋ ವೀರಬಾಹುರ್ವಿದಾರಣಃ

ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡವನು, ಸೌಮ್ಯಮುಖವಿರುವವನು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದವನು, ಮಧುರವಾದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನು, ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಹಿತಚಿಂತಕನಾದ ಸ್ನೇಹಿತನು; ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವವನು, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಶೂರವಾದ ಭುಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು.

ಸ್ವಾಪನಃ ಸ್ವವಶೋ ವ್ಯಾಪೀ ನೈಕಾತ್ಮಾ ನೈಕಕರ್ಮಕೃತ್ । ವತ್ಸರೋ ವತ್ಸಲೋ ವತ್ಸೀ ರತ್ನಗರ್ಭೋ ಧನೇಶ್ವರಃ

ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನು, ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನು, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವವನು; ವರ್ಷವನ್ನೇ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡವನು, ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವನು, ಹಸುವಿನ ಕಂದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡವನು, ಸಂಪತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು.