ವಿಶ್ವಂ ವಿಷ್ಣುರ್ವಷಟ್ಕಾರೋ ಭೂತಭವ್ಯಭವತ್ಪ್ರಭುಃ । ಭೂತಕೃದ್ಭೂತಭೃದ್ಭಾವೋ ಭೂತಾತ್ಮಾ ಭೂತಭಾವನಃ
ಈ ಜಗತ್ತು ಅವನೇ, ಅವನು ವಿಷ್ಣು, 'ವಷಟ್' ಎಂಬ ಶಬ್ದವೂ ಅವನೇ. ಅವನು ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಒಡೆಯನು. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಪೋಷಿಸುವವನು, ಇರುವಿಕೆಯೇ ಅವನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲವೂ ಅವನೇ.
ಪೂತಾತ್ಮಾ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಚ ಮುಕ್ತಾನಾಂ ಪರಮಾ ಗತಿಃ । ಅವ್ಯಯಃ ಪುರುಷಃ ಸಾಕ್ಷೀ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞೋಽಕ್ಷರ ಏವ ಚ
ಅವನು ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಮುಕ್ತರಾದವರಿಗೆ ಪರಮ ಗತಿಯು. ಅವನು ನಾಶವಾಗದವನು, ಮಹಾಪುರುಷನು, ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವವನು, ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅರಿಯುವವನು ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗದವನು.
ಯೋಗೋ ಯೋಗವಿದಾಂ ನೇತಾ ಪ್ರಧಾನಪುರುಷೇಶ್ವರಃ । ನಾರಸಿಂಹವಪುಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕೇಶವಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ
ಅವನು ಯೋಗ, ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದವರ ನಾಯಕ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನ ಅಧಿಪತಿ. ಅವನು ನರಸಿಂಹ ರೂಪದವನು, ಶ್ರೀಯುತನು, ಕೇಶವನು ಮತ್ತು ಪರಮ ಪುರುಷನು.
ಸರ್ವಃ ಶರ್ವಃ ಶಿವಃ ಸ್ಥಾಣುರ್ಭೂತಾದಿರ್ನಿಧಿರವ್ಯಯಃ । ಸಮ್ಭವೋ ಭಾವನೋ ಭರ್ತಾ ಪ್ರಭವಃ ಪ್ರಭುರೀಶ್ವರಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲವೂ, ಅವನು ಶರ್ವ, ಅವನು ಮಂಗಳಕರನು, ಸ್ಥಿರನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲ, ನಾಶವಾಗದ ಧನ. ಅವನು ಉತ್ಪತ್ತಿಯು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಪೋಷಕನು, ಪ್ರಭಾವ, ಒಡೆಯ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನು.
ಸ್ವಯಮ್ಭೂಃ ಶಮ್ಭುರಾದಿತ್ಯಃ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷೋ ಮಹಾಸ್ವನಃ । ಅನಾದಿನಿಧನೋ ಧಾತಾ ವಿಧಾತಾ ಧಾತುರುತ್ತಮಃ
ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಸೂರ್ಯನಂತಿರುವವನು, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು, ಮಹಾ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನು, ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲದ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದವನು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುವವನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಆಧಾರವಾದವನು.
ಅಪ್ರಮೇಯೋ ಹೃಷೀಕೇಶಃ ಪದ್ಮನಾಭೋಽಮರಪ್ರಭುಃ । ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಮನುಸ್ತ್ವಷ್ಟಾ ಸ್ಥವಿಷ್ಠಃ ಸ್ಥವಿರೋ ಧ್ರುವಃ
ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಒಡೆಯನು, ಕಮಲದ ಹೊಟ್ಟೆಯವನು, ಅಮರರ ಅಧಿಪತಿ, ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವನು, ಮನುವಾಗಿ, ರೂಪವನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠನು, ಪುರಾತನನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವವನು.
ಅಗ್ರಾಹ್ಯಃ ಶಾಶ್ವತಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಲೋಹಿತಾಕ್ಷಃ ಪ್ರತರ್ದನಃ । ಪ್ರಭೂತಸ್ತ್ರಿಕಕುಬ್ಧಾಮ ಪವಿತ್ರಂ ಮಙ್ಗಲಂ ಪರಮ್
ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ಹಿಡಿಯಲಾಗದು, ಸದಾಕಾಲ ಇರುವವನು, ಗಾಢ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದವನು, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಅಪಾರವಾದವನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ನಿವಾಸಿಯಾದವನು, ಶುದ್ಧನೂ, ಶುಭಕರನೂ, ಅತ್ಯುತ್ತಮನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಈಶಾನಃ ಪ್ರಾಣದಃ ಪ್ರಾಣೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭೋ ಭೂಗರ್ಭೋ ಮಾಧವೋ ಮಧುಸೂದನಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನು, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪನು, ಹಿರಿಯನು, ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿರುವವನು, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು, ಭೂಮಿಯ ಗರ್ಭವಾಗಿರುವವನು, ಮಾಧವನು, ಮಧುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು.
ಈಶ್ವರೋ ವಿಕ್ರಮೀ ಧನ್ವೀ ಮೇಧಾವೀ ವಿಕ್ರಮಃ ಕ್ರಮಃ । ಅನುತ್ತಮೋ ದುರಾಧರ್ಷಃ ಕೃತಜ್ಞಃ ಕೃತಿರಾತ್ಮವಾನ್
ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನು, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದವನು, ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮಿಯು, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವವನು, ಯಾರೂ ತಲುಪಲಾಗದವನು, ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವನು, ಎಲ್ಲರ ಕರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವವನು, ಕರ್ಮದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಡಿತವಿರುವವನು.
ಸುರೇಶಃ ಶರಣಂ ಶರ್ಮ ವಿಶ್ವರೇತಾಃ ಪ್ರಜಾಭವಃ । ಅಹಃ ಸಂವತ್ಸರೋ ವ್ಯಾಲಃ ಪ್ರತ್ಯಯಃ ಸರ್ವದರ್ಶನಃ
ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ಆಶ್ರಯ, ರಕ್ಷಣೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲಬೀಜ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೂಲ; ಅವನು ಹಗಲು, ವರ್ಷ, ಸರ್ಪ, ನಿಶ್ಚಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವವನು.
ಅಜಃ ಸರ್ವೇಶ್ವರಃ ಸಿದ್ಧಃ ಸಿದ್ಧಿಃ ಸರ್ವಾದಿರಚ್ಯುತಃ । ವೃಷಾಕಪಿರಮೇಯಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಯೋಗವಿನಿಃಸೃತಃ
ಅವನು ಜನನರಹಿತನು, ಎಲ್ಲರ ಒಡೆಯನು, ಸಿದ್ಧನಾದವನು, ಸಿದ್ಧಿಯ ಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಆದಿಯು, ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅಚಲನು; ಧರ್ಮದ ಗಜವನ್ನು ಹೊತ್ತವನು, ಅವನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗದು, ಎಲ್ಲಾ ಯೋಗಗಳು ಅವನಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
ವಸುರ್ವಸುಮನಾಃ ಸತ್ಯಃ ಸಮಾತ್ಮಾಽಸಮ್ಮಿತಃ ಸಮಃ । ಅಮೋಘಃ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷೋ ವೃಷಕರ್ಮಾ ವೃಷಾಕೃತಿಃ
ಅವನು ಸಂಪತ್ತು, ಉದಾತ್ತ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಸತ್ಯವಂತನು, ಸಮಾನ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಯಾರಿಗೂ ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಫಲವಾಗದವನು, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನು, ಧರ್ಮಮಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವನು.
ರುದ್ರೋ ಬಹುಶಿರಾ ಬಭ್ರುರ್ವಿಶ್ವಯೋನಿಃ ಶುಚಿಶ್ರವಾಃ । ಅಮೃತಃ ಶಾಶ್ವತಸ್ಥಾಣುರ್ವರಾರೋಹೋ ಮಹಾತಪಾಃ
ಅವನು ರುದ್ರನು, ಅನೇಕ ತಲೆಗಳಿರುವವನು, ಕಪಿಲವರ್ಣದವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೂಲವಾದವನು, ಶುದ್ಧವಾದ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಅಮರನು, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಿರನಿರುವವನು, ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವಿರುವವನು, ಮಹಾತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದವನು.
ಸರ್ವಗಃ ಸರ್ವವಿದ್ಭಾನುರ್ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನೋ ಜನಾರ್ದನಃ । ವೇದೋ ವೇದವಿದವ್ಯಙ್ಗೋ ವೇದಾಙ್ಗೋ ವೇದವಿತ್ ಕವಿಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದವನು, ವಿಶ್ವದ ಸೇನಾಧಿಪತಿ, ಜನರ ರಕ್ಷಕನು; ಅವನು ವೇದ, ವೇದವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ದೋಷರಹಿತನು, ವೇದದ ಅಂಗಗಳ ರೂಪವಾದವನು, ವೇದವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಹೌದು.
ಲೋಕಾಧ್ಯಕ್ಷಃ ಸುರಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷಃ ಕೃತಾಕೃತಃ । ಚತುರಾತ್ಮಾ ಚತುರ್ವ್ಯೂಹಶ್ಚತುರ್ದಂಷ್ಟ್ರಶ್ಚತುರ್ಭುಜಃ
ಅವನು ಲೋಕಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನು, ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನು, ಧರ್ಮದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನು, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಕರ್ಮ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವವನು; ಅವನು ನಾಲ್ಕು ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವನು, ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುವವನು, ನಾಲ್ಕು ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವವನು, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿರುವವನು.
ಭ್ರಾಜಿಷ್ಣುರ್ಭೋಜನಂ ಭೋಕ್ತಾ ಸಹಿಷ್ಣುರ್ಜಗದಾದಿಜಃ । ಅನಘೋ ವಿಜಯೋ ಜೇತಾ ವಿಶ್ವಯೋನಿಃ ಪುನರ್ವಸುಃ
ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದವನು, ಆಹಾರವೂ ಆಗಿರುವವನು, ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು, ಸಹನಶೀಲನು, ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲವಾದವನು; ಪಾಪರಹಿತನು, ಜಯಶಾಲಿಯು, ಗೆಲ್ಲುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೂಲವಾದವನು, ಸದಾ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವವನು.
ಉಪೇನ್ದ್ರೋ ವಾಮನಃ ಪ್ರಾಂಶುರಮೋಘಃ ಶುಚಿರೂರ್ಜಿತಃ । ಅತೀನ್ದ್ರಃ ಸಙ್ಗ್ರಹಃ ಸರ್ಗೋ ಧೃತಾತ್ಮಾ ನಿಯಮೋ ಯಮಃ
ಉಪೇಂದ್ರನು, ವಾಮನನು, ಎತ್ತರವಿರುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಫಲವಾಗದವನು, ಶುದ್ಧನಾದವನು, ಬಲಶಾಲಿಯು, ಇಂದ್ರನಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸುವವನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಆತ್ಮನಿಗೇ ಹಿಡಿತವಿರುವವನು, ನಿಯಮಿಸುವವನು, ನಿಯಂತ್ರಕನು.
ವೇದ್ಯೋ ವೈದ್ಯಃ ಸದಾಯೋಗೀ ವೀರಹಾ ಮಾಧವೋ ಮಧುಃ । ಅತೀನ್ದ್ರಿಯೋ ಮಹಾಮಾಯೋ ಮಹೋತ್ಸಾಹೋ ಮಹಾಬಲಃ
ವೇದಗಳಿಂದ ಅರಿಯಬಹುದಾದವನು, ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವವನು, ಸದಾ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು, ಶೂರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಮಾಧವನು, ಮಧು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಎತ್ತರವಾದವನು, ಮಹಾ ಮಾಯೆಯುಳ್ಳವನು, ಮಹಾ ಉತ್ಸಾಹಿಯು, ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಯು.
ಮಹಾಬುದ್ಧಿರ್ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಮಹಾಶಕ್ತಿರ್ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ । ಅನಿರ್ದೇಶ್ಯವಪುಃ ಶ್ರೀಮಾನಮೇಯಾತ್ಮಾ ಮಹಾದ್ರಿಧೃಕ್
ಮಹಾ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಮಹಾ ಶೌರ್ಯವಂತನು, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳವನು, ವರ್ಣನೆಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ರೂಪದವನು, ಶ್ರೀಮಂತನು, ಅಳೆಯಲಾಗದ ಸ್ವಭಾವದವನು, ಮಹಾ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಹೊರುವವನು.
ಮಹೇಷ್ವಾಸೋ ಮಹೀಭರ್ತಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ಸತಾಂ ಗತಿಃ । ಅನಿರುದ್ಧಃ ಸುರಾನನ್ದೋ ಗೋವಿನ್ದೋ ಗೋವಿದಾಂ ಪತಿಃ
ಮಹಾ ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದವನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು, ಶ್ರೀಯುಳ್ಳವನಿಗೆ ನಿವಾಸವಾದವನು, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾದವನು, ಯಾರಿಂದಲೂ ಜಯಿಸಲಾಗದವನು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಗೋವಿಂದನು, ಗೋವನ್ನು ತಿಳಿದವರ ಪತಿಯಾದವನು.