શ્રીવિષ્ણુસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

ધર્મનું રક્ષણ કરનાર, ધર્મમાં સ્થિત અને ધર્મથી જ ચાલનાર ભગવાન, સત્ય અને અસત્ય, નાશવાન અને અનાશ્વાન બંનેનું સ્વરૂપ ધરાવે છે. તેઓ અગ્રહ્ય છે, હજારો કિરણો ધરાવે છે, સર્વ સૃષ્ટિના સર્જક છે અને સર્વત્ર ચિહ્નો સ્થાપિત કરનાર છે. ભગવાન સૂર્યના કિરણોની ચક્રરૂપ છે, પવિત્રતામાં નિવાસ કરે છે, સિંહ જેવા છે, સર્વ જીવોના મહાસ્વામી અને પ્રાચીન દેવતા, મહાદેવ, દેવતાઓના સ્વામી અને દેવોના આધારના ગુરુ છે. તેઓ સર્વોત્તમ, પૃથ્વીના રક્ષક, રક્ષક, જ્ઞાન દ્વારા પ્રાપ્ત થનાર, પ્રાચીન, દેહધારી જીવોના આધાર અને આનંદદાતા, વાનરોના સ્વામી અને અતિ દાનશીલ છે. તેઓ સોમનો પાન કરે છે, અમૃતનો પાન કરે છે, સોમ સ્વરૂપ છે; અનેક વિજય પ્રાપ્ત કરનાર, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, વિનમ્ર, વિજયી, સત્યમાં સ્થિર, દશાર્હ વંશી અને સાત્વતોના સ્વામી છે. તેઓ માર્ગદર્શક, જીવ, વિનમ્ર, સાક્ષી, મુક્તિદાતા, અપરિમિત પગલાં ધરાવતા, મહાસાગર જેવા, અનંત સ્વરૂપ, મહા જળોમાં વિરાજમાન, અંતદાતા છે. તેઓ અજ, સર્વોત્તમ, સ્વભાવથી જ મહાન, વિપક્ષીઓના વિજેતા, આનંદદાતા, આનંદના સ્ત્રોત, આનંદ સ્વરૂપ, સત્ય ધર્મના આધાર અને ત્રણ લોકમાં વિહાર કરનાર છે. કપિલ મહર્ષિ, ગુરુ, કૃતજ્ઞ, પૃથ્વીના સ્વામી, ત્રણ પગલાં ધરાવનાર, દેવોના અધ્યક્ષ, મહાન શૃંગવાળા, મૃત્યુના વિનાશક છે. મહાવરાહ, ગોવિંદ, સુંદર સેના ધરાવનાર, સોનાના કંકણોથી શોભિત, રહસ્યમય, ગૂઢ, અગાધ, ગુપ્ત, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર છે. સર્જક, શુભ અંગો ધરાવનાર, અજેય, કૃષ્ણ, દૃઢ, સંકર્ષણ, અવિનાશી, વરુણ, વરુણપુત્ર, વૃક્ષ, કમળ નેત્રવાળા, મહાન મનવાળા છે. પુણ્યશાળી, ભાગ્ય વિનાશક, આનંદદાતા, વનમાલા ધારણ કરનાર, હલધર, અદિતિના પુત્ર, તેજસ્વી સૂર્ય, સહનશીલ, ગતિશીલોમાં શ્રેષ્ઠ છે. શ્રેષ્ઠ ધનુષ, તીક્ષ્ણ પરશુ ધારણ કરનાર, ભયાનક, ધનદાતા, આકાશને સ્પર્શ કરનાર, સર્વથી દ્રષ્ટિ ધરાવનાર, વ્યાસ, વાણીના સ્વામી, અજ છે. ત્રિપ્લ સામ, સામગાન કરનાર, સામ સ્વરૂપ, મુક્તિ, ઔષધિ, વૈદ્ય, ત્યાગી, ધૈર્યવાન, શાંતિમય, ગતિ, શાંતિ, શ્રેષ્ઠ આશ્રય છે. શુભ અંગો ધરાવનાર, શાંતિદાતા, સર્જક, આનંદદાતા, કમળમાં નિવાસી, ગાયોના રક્ષક, ગાયોના સ્વામી, રક્ષક, વૃષભ-નેત્ર, વૃષભપ્રિય છે. પાછા ન ફરનાર, મનને સંયમમાં રાખનાર, સંકોચક, કલ્યાણદાતા, શુભ, શ્રીવત્સ ચિહ્નવાળા, શ્રીના નિવાસ, શ્રીના પતિ, પુણ્યમાં શ્રેષ્ઠ છે. સમૃદ્ધિદાતા, સમૃદ્ધિના સ્વામી, સમૃદ્ધિના નિવાસ, સમૃદ્ધિના ખજાના, સમૃદ્ધિના પ્રકટક, સમૃદ્ધિ ધારણ કરનાર, સમૃદ્ધિદાતા, શ્રેષ્ઠ, સમૃદ્ધિ ધરાવનાર, ત્રણ લોકના આશ્રય છે. સુંદર નેત્રવાળા, સુંદર અંગોવાળા, સો આનંદવાળા, આનંદના સ્ત્રોત, પ્રકાશના દળોના સ્વામી, આત્મવિજયી, અન્યોના વશમાં નહીં, શ્રેષ્ઠ પ્રતિષ્ઠા, શંકા વિનાશક છે. ઊંચે ઉઠેલા, સર્વત્ર દ્રષ્ટિ, સ્વતંત્ર, શાશ્વત અને સ્થિર, પૃથ્વી પર આરામ કરનાર, પૃથ્વીનો શોભા, સમૃદ્ધિ, દુઃખમુક્ત, દુઃખ વિનાશક છે. તેજસ્વી, પૂજ્ય, સમૃદ્ધિનો પાત્ર, શુદ્ધ સ્વરૂપ, પવિત્રક, અપ્રતિબંધ, યુદ્ધમાં અજેય, પ્રદ્યુમ્ન, અપરિમિત પરાક્રમવાળા છે. કાળનેમીના સંહારક, વીર, પરાક્રમી, વીરોના સ્વામી, ત્રણ લોકના આત્મા, ત્રણ લોકના સ્વામી, કેશવ, કેશીના સંહારક, હરિ છે. કામદેવ, કામના રક્ષક, કામી, પ્રિય, ધર્મશાસ્ત્રના રચયિતા, અવર્ણનીય સ્વરૂપ, વિષ્ણુ, પરાક્રમી, અનંત, ધનના વિજેતા છે. બ્રહ્મના આધાર, બ્રહ્માના સર્જક, બ્રહ્મા, પરમ, બ્રહ્મ વધારનાર, બ્રહ્મજ્ઞ, બ્રાહ્મણોમાં સ્થાન ધરાવનાર, બ્રહ્મયુક્ત, વેદજ્ઞ, બ્રાહ્મણપ્રિય છે. મહાન પગલાં, મહાન કાર્ય, મહાન તેજ, મહાન નાગ, મહાન યજ્ઞક, મહાન યજ્ઞ, મહાન યજ્ઞ, મહાન હોમ છે. પ્રશંસનીય, સ્તુતિપ્રિય, સ્તુતિ સ્વરૂપ, સ્તુતિ, સ્તુતિ કરનાર, યુદ્ધમાં આનંદિત, પૂર્ણ, પૂર્ણકર્તા, સદ્ગુણ, સદ્ગુણમાં પ્રસિદ્ધ, રોગમુક્ત છે. મનની જેમ ઝડપી, તીર્થનો પવિત્રક, ધનના સ્ત્રોત, ધનદાતા, ખજાનાદાતા, વસુદેવપુત્ર, ધનનો સાર, ઉત્તમ મન, યજ્ઞ સ્વરૂપ છે. સદ્ માર્ગ, સદ્ગુણમાં સન્માનિત, અસ્તિત્વ, સત્ય સ્વરૂપ, સત્યમાં શ્રેષ્ઠ આશ્રય, શુરસેના કુળપતિ, યદુઓમાં શ્રેષ્ઠ, સત્ય નિવાસ, યમુનાને પવિત્ર કરનાર છે. સર્વ જીવોના નિવાસ, વસુદેવપુત્ર, સર્વ જીવનના આધાર, અગ્નિ, અહંકાર વિનાશક, અહંકારદાતા, અહંકાર, અપ્રાપ્ય, અને ક્યારેય અજેય છે. વિશ્વ સ્વરૂપ, મહાન સ્વરૂપ, તેજસ્વી સ્વરૂપ, નિરાકાર; અનેક સ્વરૂપ, અપ્રકટ, સો સ્વરૂપ, સો મુખવાળા છે. એક પણ છે, અનેક પણ છે; સર્વ પણ છે, કોણ છે, શું છે, પરમ અવસ્થા છે; વિશ્વનો મિત્ર, વિશ્વનો સ્વામી, માધવ, ભક્તપ્રિય છે. સોનાની જેમ રંગ, સોનાની જેમ અંગો, શ્રેષ્ઠ અંગો, ચંદનથી શોભિત, વીરોના વિનાશક, અદ્વિતીય, શૂન્ય, ઘૃતપાન કરનાર, અચળ અને ચળ છે. અહંકાર વિનાશક, સન્માનદાતા, સન્માનપાત્ર, વિશ્વના સ્વામી, ત્રણ લોકના આધાર, સદ્ બુદ્ધિ, બુદ્ધિથી જન્મેલ, ભાગ્યશાળી, whose wisdom is truth, પૃથ્વીના આધાર છે. તેઓ તેજ વરસાવે છે, તેજ ધારણ કરે છે, શસ્ત્રધારકોમાં શ્રેષ્ઠ, સંયમક, દમક, ઝડપી, અનેક શૃંગવાળા, ગદાનો મોટા ભાઈ છે. ચાર સ્વરૂપ, ચાર હાથ, ચાર અવતાર, ચાર માર્ગ; ચાર પ્રકાર, ચાર અસ્તિત્વ, ચાર વેદના જ્ઞાતા, એક પગવાળા છે. ચક્રરૂપ, સ્વરૂપ પાછું ન ફરનાર, અજેય, અપ્રાપ્ય, અપ્રાપ્ય, કિલ્લા, અપ્રવેશ્ય, ભયાનક દુશ્મનોના વિનાશક છે. શુભ સ્વરૂપ, વિશ્વનો સાર, સુંદર દોરા, દોરા વધારનાર, ઈન્દ્રના કાર્યો કરનાર, મહાન કાર્યો, સિદ્ધ કાર્યો, સિદ્ધ શાસ્ત્રના જ્ઞાતા છે. મૂળ, સુંદર, આકર્ષક, રત્ન જેવા નાભિ, સુંદર આંખો, સૂર્ય, પોષણદાતા, શૃંગવાળા, વિજેતા, સર્વ વિજ્ઞાતા, સર્વ વિજયી છે. સોનાની બુંદ જેવા, અચળ, વાણીના સ્વામી, મહાસરovar, મહાખાડ, મહાતત્વ, મહાખજાના છે. પૃથ્વીપ્રિય, સુખદાતા, ચાંદની જેવા શુદ્ધ, વરસાદદાતા, પવિત્રક, પવન, અમૃત કામ, અમૃત સ્વરૂપ, સર્વજ્ઞ, સર્વત્ર દૃષ્ટિ ધરાવે છે. સરળથી પ્રાપ્ત, શ્રેષ્ઠ વ્રતવાળા, સિદ્ધ, દુશ્મનોના વિજેતા, દુશ્મનોના પીડક, વટ, ઉદુંબર, અશ્વત્થ, ચાણૂર અને અંધકના વિનાશક છે. હજારો તેજવાળા, સાત જીભવાળા, સાત રીતે પ્રજ્વલિત, સાત વાહનવાળા; નિરાકાર, પાપમુક્ત, અગ્રહ્ય, ભયના સર્જક અને ભયના વિનાશક છે. સુક્ષ્મ, વિશાળ, પાતળા અને વિશાળ; ગુણધારક અને ગુણથી પર, મહાન; અપરાધાર, સ્વાધાર, સ્વમુખ, પ્રાચીન પિતામહ, વંશ વધારનાર છે. આ રીતે, ભગવાનના અનંત સ્વરૂપ, ગુણ, કાર્ય અને મહિમા છે; તેઓ સર્વત્ર, સર્વમાં, સર્વથી પર, સર્વના આધાર, અને સર્વના આશ્રય છે.