शिवताण्डवस्तोत्रम्

जटाकटाहसंभ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी, विलोलवीचिवल्लरी विराजमानमूर्धनि। धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाटपट्टपावके, किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम

ज्यांच्या जटांमध्ये स्वर्गातील गंगेच्या लाटा खेळतात, ज्यांच्या कपाळावर प्रखर अग्नी प्रज्वलित आहे, आणि ज्यांच्या शिरावर कोवळा चंद्र विराजमान आहे, अशा शिवांवर माझी भक्ती नेहमीच अखंड राहो.

धराधरेन्द्रनन्दिनी विलासबन्धुबन्धुरस्फुरद्दिगन्तसन्ततिप्रमोदमानमानसे। कृपाकटाक्षधोरणीनिरुद्धदुर्धरापदि क्वचिद्विगम्बरे मनोविनोदमेतु वस्तुनि

पर्वतराजाच्या कन्येसोबतच्या खेळकर संगतीमुळे ज्यांच्या अंतःकरणात सर्व दिशांना आनंद पसरतो, ज्यांच्या कृपादृष्टीने कठीण संकटेही थांबतात, आणि जे कधी कधी नग्न अवस्थेत असतात, अशा त्या सर्वोच्च परमेश्वरात माझ्या मनाला कधी कधी अद्भुत आनंद लाभो.

जटाभुजंगपिंगलस्फुरत्फणामणिप्रभा-कदंबकुंकुमद्रवप्रलिप्तदिग्वधूमुखे। मदांधसिंधुरस्फुरत्वगुत्तरीयमेदुरे मनोविनोदमद्भुतं बिभर्तुभूतभर्तरि

ज्यांच्या जटांमध्ये पिंगट सर्पांचे तेजस्वी फण चमकत आहेत, ज्यांच्या मुखावर स्वर्गसुंदरींच्या केशराचा लेप आहे, आणि ज्यांचे वरचे वस्त्र मदमस्त हत्तीची कातडी आहे, अशा भूतांच्या अधिपतीमध्ये माझ्या मनाला अद्भुत आनंद मिळो.

सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर-प्रसूनधूलिधोरणी विधूसरांघ्रिपीठभूः। भुजंगराजमालयानिबद्धजाटजूटकः श्रियैचिरायजायतां चकोरबंधुशेखरः

राजांचा राजा असलेल्या सर्पाने गुंफलेल्या जटांमध्ये, चकोर पक्ष्याचा मित्र असलेल्या चंद्राला मुकुटात धारण करणाऱ्या, आणि हजार डोळ्यांच्या इंद्रासह सर्व देवांच्या मुकुटातील फुलांच्या धुळीने पावले पावन झालेल्या त्या महादेवाने आपल्याला सदैव समृद्धी लाभू दे.

ललाटचत्वरज्वलद्धनंजयस्फुलिङ्गभा-निपीतपंचसायकंनमन्निलिंपनायकम्‌। सुधामयूखलेखया विराजमानशेखरं महाकपालिसंपदे शिरोजटालमस्तुनः

कपाळावर प्रज्वलित अग्नीच्या राखेने आणि अमृतासारख्या चंद्रकोरीने सुशोभित जटाधारी, मदनाचा नाश करणाऱ्या, आणि महाकपाली म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या त्या शंकराच्या जटांनी आपल्याला सर्व प्रकारची समृद्धी मिळू दे.

करालभालपट्टिकाधगद्धगद्धगज्ज्वलद्धनंजया धरीकृतप्रचंडपंचसायके। धराधरेंद्रनंदिनीकुचाग्रचित्रपत्रकप्रकल्पनैकशिल्पिनी त्रिलोचनेरतिर्मम

ज्यांच्या भाळावर प्रचंड ज्वाळा प्रकट झाल्या आहेत, ज्यांनी मदनाचा नाश केला आहे, आणि जे पर्वतराजकन्येच्या उरावर सुंदर नक्षी काढणारे एकमेव कुशल कलाकार आहेत, त्या त्रिनेत्रधारी महादेवावर माझी नितांत भक्ती राहो.

नवीनमेघमंडलीनिरुद्धदुर्धरस्फुरत्कुहुनिशीथनीतमः प्रबद्धबद्धकन्धरः। निलिम्पनिर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिंधुरः कलानिधानबंधुरः श्रियं जगंद्धुरंधरः

नव्या मेघांच्या गडद छायेत जणू गिळलेला काळा विषाचा अंधार गळ्याशी घट्ट बांधलेला, देवगंगेने अलंकृत, भस्माने माखलेला, चंद्राच्या तेजाने उजळलेला आणि जगाचा भार वाहणारा तो महादेव आपल्याला समृद्धी देवो.

प्रफुल्लनीलपंकजप्रपंचकालिमप्रभा-विडंबि कंठकंध रारुचि प्रबंधकंधरम्‌। स्मरच्छिदं पुरच्छिंद भवच्छिदं मखच्छिदं गजच्छिदांधकच्छिदं तमंतकच्छिदं भजे

मी त्या महादेवाची भक्ती करतो, ज्याने कामदेवाचा, त्रिपुरांचा, संसारबंधनाचा, यज्ञाचा, मदोन्मत्त हत्तीचा, अंधकासुराचा आणि यमराजाचा नाश केला; ज्याच्या गळ्यात उमललेल्या निळ्या कमळांच्या हारासारखी तेजस्वी कांती आहे, जी काळोखालाही हरवते.

अखर्वसर्वमंगला कलाकदम्बमंजरी-रसप्रवाह माधुरी विजृंभणा मधुव्रतम्‌। स्मरांतकं पुरातकं भावंतकं मखांतकं गजांतकांधकांतकं तमंतकांतकं भजे

मी त्या महादेवाची भक्ती करतो, ज्याने कामदेवाचा, त्रिपुरांचा, जगाचा, यज्ञाचा, हत्तीचा, अंधकाचा आणि यमाचा अंत केला; जो अखंड मंगलाचा स्रोत आहे, आणि कलांचे मधुर रस ज्यात सतत ओसंडत असतात, त्या मधमाशीप्रमाणे त्यात रमणारा आहे.

जयत्वदभ्रविभ्रमभ्रमद्भुजंगमस्फुरद्धगद्धगद्विनिर्गमत्कराल भाल हव्यवाट्। धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन्मृदङ्गतुङ्गमङ्गलध्वनिक्रमप्रवर्तित: प्रचण्ड ताण्डवः शिवः

महादेवाचा प्रचंड तांडव नृत्य, ज्याची सुरुवात उंच आणि मंगल मृदंगाच्या धिमधिम आवाजाने होते, ज्याच्या हातांवर वळणाऱ्या सर्पांच्या फुत्काराने आणि त्याच्या कपाळावरच्या ज्वाळांनी यज्ञकुंडासारखे तेज प्रकट होते—तो शिव नेहमी विजयी होवो.

दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजंगमौक्तिकमस्रजोर्गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः। तृणारविंदचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोः समं प्रवर्तयन्मनः कदा सदाशिवं भजे

कधी माझे मन सदाशिवामध्ये असे स्थिर होईल, की ज्याच्यासाठी दगड आणि मौल्यवान रत्न, सापांची आणि मोत्यांची माळा, मित्र आणि शत्रू, गवताचे पाते आणि कमळासारखे डोळे असलेला राजा, प्रजा आणि पृथ्वीचा स्वामी—हे सर्व सारखेच आहेत?

कदा निलिंपनिर्झरी निकुञ्जकोटरे वसन्‌ विमुक्तदुर्मतिः सदा शिरःस्थमंजलिं वहन्‌। विमुक्तलोललोचनो ललामभाललग्नकः शिवेति मंत्रमुच्चरन्‌ कदा सुखी भवाम्यहम्‌

कधी मी देवांच्या प्रवाहाजवळील डोंगरातील गुहेत राहीन, वाईट विचारांपासून मुक्त होईन, नेहमी हात जोडून डोक्यावर ठेवीन, डोळे भटकंतीपासून निवृत्त होतील, मन नेहमी त्यांच्या कपाळावरील चिह्नावर स्थिर राहील, आणि 'शिव' हा मंत्र उच्चारत राहीन? अशा स्थितीत मी खरोखरच आनंदी केव्हा होईन?

निलिम्प नाथनागरी कदम्ब मौलमल्लिका-निगुम्फनिर्भक्षरन्म धूष्णिकामनोहरः। तनोतु नो मनोमुदं विनोदिनींमहनिशं परिश्रय परं पदं तदंगजत्विषां चयः

देवताधिपतीच्या नगरीतील, कदंब व मल्लिका फुलांच्या माळांनी सुशोभित, अंगावर भस्म लावणाऱ्या त्या प्रभूंच्या अंगातील तेजाचा समूह आमच्या मनाला दिवसरात्र आनंद देऊ दे आणि आम्हाला नेहमीच सर्वोच्च आश्रय मिळू दे.

प्रचण्ड वाडवानल प्रभाशुभप्रचारणी महाष्टसिद्धिकामिनी जनावहूत जल्पना। विमुक्त वाम लोचनो विवाहकालिकध्वनिः शिवेति मन्त्रभूषगो जगज्जयाय जायताम्‌

ज्यांच्या तेजाने प्रचंड समुद्रातील अग्निप्रमाणे प्रकाश पसरतो, ज्यांना आठ महान सिद्धी मिळवू इच्छिणारे लोक सतत आठवतात, ज्यांचे डावे डोळे मुक्त आहेत, विवाहाच्या वेळी ढोल वाजले, 'शिव' हा मंत्र ज्यांच्या अंगावर आहे, असे प्रभू जगाच्या विजयासाठी प्रकट होवोत.

इमं हि नित्यमेव मुक्तमुक्तमोत्तम स्तवं पठन्स्मरन्‌ ब्रुवन्नरो विशुद्धमेति संततम्‌। हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथागतिं विमोहनं हि देहनां सुशंकरस्य चिंतनम्

जो कोणी हा मुक्त आणि श्रेष्ठ स्तोत्र नेहमी वाचतो, आठवतो आणि उच्चारतो, तो नेहमीच हरि आणि गुरु यांच्यावर शुद्ध भक्ती प्राप्त करतो आणि दुसरे कोणतेही स्थान मिळत नाही; कारण शुभ शंकराचे चिंतन देहधारकांच्या मोहाचा नाश करते.

फलश्रुतिः पूजाऽवसानसमये दशवक्रत्रगीतं यः शम्भूपूजनपरम् पठति प्रदोषे । तस्य स्थिरां रथगजेंद्रतुरंगयुक्तां लक्ष्मी सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः

जो कोणी संध्याकाळी पूजा संपल्यावर, शंभूच्या स्तुतिस्वरूप ही दहा ओळींची स्तुती भक्तीभावाने म्हणतो, त्याला शंभू नेहमीच स्थिर आणि प्रसन्न लक्ष्मी देतो, जी रथ, हत्ती आणि घोड्यांनी युक्त असते.