શિવતાણ્ડવસ્તોત્રમ્

जटाकटाहसंभ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी, विलोलवीचिवल्लरी विराजमानमूर्धनि। धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाटपट्टपावके, किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम

મારા મનમાં મહાદેવ પ્રત્યે સતત ભક્તિ રહે, જેમના જટામાં સ્વર્ગની ગંગાની લહેરો રમતી ઝૂમે છે, જેમના કપાળ પર ભયાનક અગ્નિ જ્વલંત છે, અને જેમના શિરે કિશોર ચંદ્ર શોભે છે.

धराधरेन्द्रनन्दिनी विलासबन्धुबन्धुरस्फुरद्दिगन्तसन्ततिप्रमोदमानमानसे। कृपाकटाक्षधोरणीनिरुद्धदुर्धरापदि क्वचिद्विगम्बरे मनोविनोदमेतु वस्तुनि

મારા મનને ક્યારેક એવા પરમેશ્વરમાં આનંદ મળે, જે દિગ્દિશાઓમાં પર્વતપુત્રી પાર્વતીની રમણિયતા અને આનંદથી હૃદય પ્રસન્ન કરે છે, દયાળુ દૃષ્ટિથી મોટી મુશ્કેલીઓ પણ અટકાવી દે છે, અને ક્યારેક સંપૂર્ણ નિર્વસ્ત્ર રહે છે.

जटाभुजंगपिंगलस्फुरत्फणामणिप्रभा-कदंबकुंकुमद्रवप्रलिप्तदिग्वधूमुखे। मदांधसिंधुरस्फुरत्वगुत्तरीयमेदुरे मनोविनोदमद्भुतं बिभर्तुभूतभर्तरि

મારા મનને એવા ભૂતનાથમાં અજોડ આનંદ મળે, જેમના જટામાં પીળા સાપોની ઝગમગતી મણિઓ શોભે છે, દિશાઓની દેવીઓના કુંકુમથી તેમનું મુખ ચમકે છે, અને જેમનું ઉપરનું વસ્ત્ર ઉગ્ર હાથીની ચામડી છે.

सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर-प्रसूनधूलिधोरणी विधूसरांघ्रिपीठभूः। भुजंगराजमालयानिबद्धजाटजूटकः श्रियैचिरायजायतां चकोरबंधुशेखरः

જે મહાદેવની જટામાં સાપનો રાજા વળાઈને બેઠો છે, દેવોનું રાજા ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓના મસ્તક પરથી પડેલા ફૂલોની ધૂળ તેમના પગને શોભાવે છે, અને ચકોર પક્ષીનો મિત્ર એવા ચાંદ્રમાને શિખરે ધારણ કર્યો છે, એ મહાદેવ અમને હંમેશાં સુખ-સમૃદ્ધિ આપે.

ललाटचत्वरज्वलद्धनंजयस्फुलिङ्गभा-निपीतपंचसायकंनमन्निलिंपनायकम्‌। सुधामयूखलेखया विराजमानशेखरं महाकपालिसंपदे शिरोजटालमस्तुनः

જેમના કપાળ પર ધનંજય અગ્નિની ચિંગારીથી ભસ્મ લગાવેલું છે, જે અગ્નિએ કામદેવને ભસ્મ કરી દીધો હતો, જેમના જટામાં અમૃત જેવા ચાંદ્રમાની કિરણ શોભે છે, એવા મહાકપાલી ભગવાનની જટાઓ અમને સર્વ પ્રકારની સંપત્તિ આપે.

करालभालपट्टिकाधगद्धगद्धगज्ज्वलद्धनंजया धरीकृतप्रचंडपंचसायके। धराधरेंद्रनंदिनीकुचाग्रचित्रपत्रकप्रकल्पनैकशिल्पिनी त्रिलोचनेरतिर्मम

મારા મનમાં એ ત્રિનેત્રધારી શિવજી પ્રત્યે અખૂટ ભક્તિ રહે, જેમના ભયાનક કપાળ પર ધધકતો અગ્નિ કામદેવને ભસ્મ કરી નાખે છે, અને જે એકલા પાર્વતીજીના સ્તન પર સુંદર રંગોળી રચનારા મહાન કલાકાર છે.

नवीनमेघमंडलीनिरुद्धदुर्धरस्फुरत्कुहुनिशीथनीतमः प्रबद्धबद्धकन्धरः। निलिम्पनिर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिंधुरः कलानिधानबंधुरः श्रियं जगंद्धुरंधरः

જે ભગવાને અમાવાસ્યાની કાળી રાત્રે પીધેલા હલાહલ વિષથી તેમનું કંઠ અંધકારથી ઘેરાઈ ગયું છે, જેમના ગળે ગંગાજળ વહે છે, જેમના શરીરે ભસ્મ લિપ્ત છે, ચાંદ્રમાની શોભા છે અને જે આખા જગતને ધારણ કરે છે, એ મહાદેવ અમને સુખ-સમૃદ્ધિ આપે.

प्रफुल्लनीलपंकजप्रपंचकालिमप्रभा-विडंबि कंठकंध रारुचि प्रबंधकंधरम्‌। स्मरच्छिदं पुरच्छिंद भवच्छिदं मखच्छिदं गजच्छिदांधकच्छिदं तमंतकच्छिदं भजे

હું એ મહાદેવની ભક્તિ કરું છું, જેમના કાંઠા અને ગળામાં ફૂલેલા નિલકમળની માળાની જેમ તેજ છે, જે અંધકારને પણ હરાવી દે છે. જેમણે કામદેવને, ત્રિપુરાને, જન્મમરણના બંધનને, યજ્ઞને, મહાકાય હાથીને, અંધકાસુરને અને યમરાજને પણ વિજીત કર્યા છે.

अखर्वसर्वमंगला कलाकदम्बमंजरी-रसप्रवाह माधुरी विजृंभणा मधुव्रतम्‌। स्मरांतकं पुरातकं भावंतकं मखांतकं गजांतकांधकांतकं तमंतकांतकं भजे

હું એ મહાદેવની ભક્તિ કરું છું, જે અનંત શુભતાનો સ્ત્રોત છે, જે કલાઓના ગુલાબમાંથી વહેતી મધુરતામાં મગ્ન મધમાખી સમાન છે. જેમણે કામદેવને, ત્રિપુરાને, જીવનને, યજ્ઞને, હાથીને, અંધકાસુરને અને યમરાજને અંત આપ્યો છે.

जयत्वदभ्रविभ्रमभ्रमद्भुजंगमस्फुरद्धगद्धगद्विनिर्गमत्कराल भाल हव्यवाट्। धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन्मृदङ्गतुङ्गमङ्गलध्वनिक्रमप्रवर्तित: प्रचण्ड ताण्डवः शिवः

જય હોય એ મહાદેવને, જેમના ભયાનક તાંડવને શુભ અને ઊંચા ઢોલના ધીમધીમ અવાજે આરંભ મળે છે, જેમના કપાળે યજ્ઞકુંડ સમાન જ્વાળા છે અને જેમના હલનચલન કરતા હાથ પર ફરતા સાપો ફુફાટ કરે છે.

दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजंगमौक्तिकमस्रजोर्गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः। तृणारविंदचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोः समं प्रवर्तयन्मनः कदा सदाशिवं भजे

ક્યારે મારું મન એ સદાશિવમાં સ્થિર રહેશે, જે પથ્થર અને મોતી, સાપ અને મુક્તાની માળા, મિત્ર અને દુશ્મન, ઘાસનું તણું અને કમળને આંખો ધરાવતો રાજા, પ્રજાજન અને ધરતીના રાજા — બધાને સમાન દૃષ્ટિથી જુએ છે?

कदा निलिंपनिर्झरी निकुञ्जकोटरे वसन्‌ विमुक्तदुर्मतिः सदा शिरःस्थमंजलिं वहन्‌। विमुक्तलोललोचनो ललामभाललग्नकः शिवेति मंत्रमुच्चरन्‌ कदा सुखी भवाम्यहम्‌

ક્યારે હું દૂષિત વિચારોમાંથી મુક્ત થઈ, દેવતાઓની નદીના કિનારે પર્વતની ગુફામાં વસું, હંમેશા હાથ જોડીને માથા પર રાખું, ચંચળ નજરને શાંત કરી, ભગવાન શિવના મસ્તકના ચિહ્નમાં મન લગાડું અને 'શિવ' મંત્ર જપું? ક્યારે હું આવું સાચું સુખી બનીશ?

निलिम्प नाथनागरी कदम्ब मौलमल्लिका-निगुम्फनिर्भक्षरन्म धूष्णिकामनोहरः। तनोतु नो मनोमुदं विनोदिनींमहनिशं परिश्रय परं पदं तदंगजत्विषां चयः

દેવોના રાજાના શહેરની કડમ્બ અને ચમેલીની વણાવેલી વણમાલા વડે શોભતા, ભસ્મથી રમતા, અને જેમના અંગોથી પ્રકાશની ઝાંખી પ્રસરે છે, એવા ભગવાનના તે તેજસ્વી કિરણો આપણને મનની પરમ આનંદ અને દિવસ-રાત સર્વોચ્ચ આશરો આપે.

प्रचण्ड वाडवानल प्रभाशुभप्रचारणी महाष्टसिद्धिकामिनी जनावहूत जल्पना। विमुक्त वाम लोचनो विवाहकालिकध्वनिः शिवेति मन्त्रभूषगो जगज्जयाय जायताम्‌

જેના ડાબા નેત્ર મુક્ત છે, લગ્ન સમયે ઢોલ વગાડાયા હતા, 'શિવ' મંત્રથી શોભતા, પ્રચંડ અગ્નિ જેવી કાંતિ ધરાવે છે, મહાન અષ્ટ સિદ્ધિઓની ઇચ્છા રાખનારા જેને ચાહે છે, અને અનેક લોકો જેનું નામ લે છે — એવા ભગવાન જગતની વિજય માટે પ્રગટ થાય.

इमं हि नित्यमेव मुक्तमुक्तमोत्तम स्तवं पठन्स्मरन्‌ ब्रुवन्नरो विशुद्धमेति संततम्‌। हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथागतिं विमोहनं हि देहनां सुशंकरस्य चिंतनम्

જે મનુષ્ય આ શ્રેષ્ઠ અને ઉત્તમ સ્તોત્રને હંમેશા વાંચે, સ્મરે અને ઉચ્ચારે છે, તે સતત શુદ્ધ ભક્તિ પામે છે હરિ અને ગુરુમાં, અને બીજું કોઈ સ્થાન પામતો નથી; કારણ કે સુશંકરનું ચિંતન શરીરધારીઓના મોહને સાચે દૂર કરે છે.

फलश्रुतिः पूजाऽवसानसमये दशवक्रत्रगीतं यः शम्भूपूजनपरम् पठति प्रदोषे । तस्य स्थिरां रथगजेंद्रतुरंगयुक्तां लक्ष्मी सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः

જે કોઈ શિવજીની પૂજા પૂરી થયા પછી, સાંજના સમયે, આ દસ શ્લોકોનું ભાવપૂર્વક પઠન કરે છે, તેને શિવજી સદાય સ્થિર અને પ્રસન્ન લક્ષ્મી આપે છે—જે રથ, હાથી અને ઘોડા જેવી વૈભવસંપત્તિથી યુક્ત હોય છે.