శ్రీశివసహస్రనామస్తోత్రమ్

వ్యాసః సర్గః సుసఙ్క్షేపో విస్తరః పర్యయో నరః । ఋతుః సంవత్సరో మాసః పక్షః సఙ్ఖ్యాసమాపనః ॥ ౧౧౧ ॥

అతడు వ్యాసుడు, సృష్టి, సంక్షిప్తంగా చెప్పడం, విస్తరించడం, మార్పు, మనిషి, ఋతువు, సంవత్సరము, మాసము, పక్షము, లెక్క ముగింపు.

కలా కాష్ఠా లవా మాత్రా ముహూర్తాహః క్షపాః క్షణాః । విశ్వక్షేత్రం ప్రజాబీజం లిఙ్గమాద్యస్తు నిర్గమః ॥ ౧౧౨ ॥

కాల, కాష్ఠ, లవ, మాత్ర, ముహూర్తం, పగలు, రాత్రి, క్షణం ఇవన్నీ ఆయన రూపాలు. ఈ జగత్తు ఆయన స్థలం, సకల ప్రాణుల విత్తనం ఆయనే. మొదటి లింగం, సర్వ సృష్టికి మూలకారణం కూడా ఆయనే.

సదసద్వ్యక్తమవ్యక్తం పితా మాతా పితామహః । స్వర్గద్వారం ప్రజాద్వారం మోక్షద్వారం త్రివిష్టపమ్ ॥ ౧౧౩ ॥

సత్, అసత్, ప్రकटమైనది, అప్రమేయమైనది — ఇవన్నీ ఆయనే. తండ్రి, తల్లి, తాత కూడా ఆయనే. స్వర్గానికి మార్గం, ప్రాణులకు ద్వారం, మోక్షానికి మార్గం, పరమ లోకం అన్నీ ఆయనే.

నిర్వాణం హ్లాదనశ్చైవ బ్రహ్మలోకః పరా గతిః । దేవాసురవినిర్మాతా దేవాసురపరాయణః ॥ ౧౧౪ ॥

నిర్వాణం, ఆనందం, బ్రహ్మలోకం, పరమ గమ్యం — ఇవన్నీ ఆయనే. దేవతలు, అసురులను సృష్టించేవాడు, దేవతలు, అసురులకు పరమ ఆశ్రయం కూడా ఆయనే.

దేవాసురగురుర్దేవో దేవాసురనమస్కృతః । దేవాసురమహామాత్రో దేవాసురగణాశ్రయః ॥ ౧౧౫ ॥

దేవతలకు, అసురులకు గురువు ఆయనే. దేవతలు, అసురులు పూజించే దేవుడు ఆయనే. దేవతలు, అసురుల్లో గొప్పతనం ఆయనే. దేవతలూ, అసురుల సమూహాలకు ఆశ్రయం కూడా ఆయనే.

దేవాసురగణాధ్యక్షో దేవాసురగణాగ్రణీః । దేవాతిదేవో దేవర్షిర్దేవాసురవరప్రదః ॥ ౧౧౬ ॥ [దేవాది]

దేవతలు, అసురుల సమూహాలకు అధిపతి, ఆ సమూహాల్లో అగ్రగణ్యుడు, దేవతలకు మించిన దేవుడు, దివ్య ఋషి, దేవతలు మరియు అసురులకు వరాలు ప్రసాదించేవాడు.

దేవాసురేశ్వరో విశ్వో దేవాసురమహేశ్వరః । సర్వదేవమయోఽచిన్త్యో దేవతాత్మాఽఽత్మసమ్భవః ॥ ౧౧౭ ॥

దేవతలు, అసురులకు అధిపతి, సమస్త జగత్తులో వ్యాపించినవాడు, దేవతలు, అసురులకు మహేశ్వరుడు, అన్ని దేవతల స్వరూపుడు, ఎవ్వరూ ఊహించలేని వాడు, దేవతల ఆత్మ, తానే తనకు జన్మనిచ్చుకున్నవాడు.

ఉద్భిత్త్రివిక్రమో వైద్యో విరజో నీరజోఽమరః । ఈడ్యో హస్తీశ్వరో వ్యాఘ్రో దేవసింహో నరర్షభః ॥ ౧౧౮ ॥

అంకురించే వాడు, మూడు అడుగులు వేసినవాడు, రోగాలను నయం చేసే వాడు, మచ్చలేని వాడు, కలుషరహితుడు, అమరుడు, స్తుతించదగినవాడు, ఏనుగులకు అధిపతి, పులి, దేవతలలో సింహం, మనుషులలో వృషభుడు.

విబుధోఽగ్రవరః సూక్ష్మః సర్వదేవస్తపోమయః । సుయుక్తః శోభనో వజ్రీ ప్రాసానాం ప్రభవోఽవ్యయః ॥ ౧౧౯ ॥

జ్ఞానవంతుడు, అగ్రగణ్యుడు, సూక్ష్మ స్వరూపుడు, అన్ని దేవతల సమ్మిళిత రూపం, తపస్సుతో నిండినవాడు, సరిగ్గా సమకూర్చుకున్నవాడు, అందమైనవాడు, వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడు, కత్తుల మూలము, నశించని వాడు.

గుహః కాన్తో నిజః సర్గః పవిత్రం సర్వపావనః । శృఙ్గీ శృఙ్గప్రియో బభ్రూ రాజరాజో నిరామయః ॥ ౧౨౦ ॥

గుహుడు, ప్రియమైనవాడు, తనలోనుండే ఉద్భవించినవాడు, పవిత్రుడు, అందరినీ పవిత్రులను చేసే వాడు, కొమ్ములు కలవాడు, పర్వత శిఖరాలను ఇష్టపడేవాడు, పింగళవర్ణుడు, రాజుల రాజు, రోగరహితుడు.

అభిరామః సురగణో విరామః సర్వసాధనః । లలాటాక్షో విశ్వదేవో హరిణో బ్రహ్మవర్చసః ॥ ౧౨౧ ॥

ఆనందదాయకుడు, దేవతల అధిపతి, విశ్రాంతి స్థానం, అన్ని సాధనలకు కారణమైనవాడు, నుదుటిపై కన్ను కలవాడు, జగత్తుకు దేవుడు, పసిడి వర్ణుడు, బ్రహ్మ తేజస్సుతో ఉన్నవాడు.

స్థావరాణాం పతిశ్చైవ నియమేన్ద్రియవర్ధనః । సిద్ధార్థః సిద్ధభూతార్థోఽచిన్త్యః సత్యవ్రతః శుచిః ॥ ౧౨౨ ॥

అచలజంతువులకు అధిపతి, ఇంద్రియ నియమాన్ని పెంచేవాడు, సిద్ధమైన కార్యసాధకుడు, సిద్ధభూతుడైన వాడు, ఊహించలేని వాడు, సత్యవ్రతుడు, పవిత్రుడు.

వ్రతాధిపః పరం బ్రహ్మ భక్తానాం పరమా గతిః । [భక్తానుగ్రహకారకః] విముక్తో ముక్తతేజాశ్చ శ్రీమాన్ శ్రీవర్ధనో జగత్ ॥ ౧౨౩ ॥

వ్రతాధిపతి, పరబ్రహ్మ, భక్తులకు పరమగతి, భక్తులకు అనుగ్రహం చేసే వాడు, విముక్తుడు, ముక్తి తేజస్సుతో ఉన్నవాడు, శ్రీమంతుడు, శ్రీను పెంచేవాడు, జగత్తు.

శ్రీ శివ సహస్రనామ స్తోత్రమ్ – ఉత్తరపీఠిక (ఫలశ్రుతి)

ఇది శ్రీ శివ సహస్రనామ స్తోత్రం యొక్క ఉత్తర పీఠిక (ఫలశృతి).