ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਿਵਸਹਸ੍ਰਨਾਮਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍

ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਗਰਤਾ ਅਤੇ ਦਯਾ ਦੋਵੇਂ ਅਦੁੱਤੀ ਹਨ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਲ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਹੀ ਹੈ; ਉਹ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਹੈ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਦਾ ਮਾਹਰ, ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਬੰਧਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ, ਇੱਛਾ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਵਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਅਨੇਕ ਵਾਰੀ ਨਿੰਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਕਰ ਹੈ—ਮੰਗਲਕਾਰ, ਗਰੀਬ, ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਉਹ ਅਹਿਰਬੁਧਨਯਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਰਗਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਭੋਗੀ, ਹਰਿ, ਅਜੈਕਪਾਦ, ਖੋਪੜੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦਾ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਉਹ ਧਨਵੰਤਰੀ, ਧੂਮਕੇਤੁ, ਸਕੰਦਾ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ, ਧਾਤਾ, ਸ਼ਕ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਮਿਤ੍ਰ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਧਰਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਵਾਯੁ, ਅਰਯਮਾਨ, ਸਵਿਤ੍ਰ, ਰਵੀ, ਉਸ਼ੰਗੁ, ਵਿਧਾਤਾ, ਮਾਂਧਾਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ; ਪਦਮਨਾਭ, ਮਹਾਂ ਗਰਭ, ਚੰਦ੍ਰਮੁਖੀ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਸ਼ੁਭ ਚੋਚ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕੁਰੁਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਕੁਰੁ ਬਣ ਚੁਕਿਆ, ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ‘ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ, ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਵੱਸਦਾ, ਹਿਮਾਲਾ ‘ਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ, ਵੰਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੰਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਦਾਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਪਾਰੀ, ਕੱਠ ਮਾਰ, ਰੁੱਖ, ਵਕੁਲਾ ਰੁੱਖ, ਚੰਦਨ, ਆਸਰਾ; ਮਜ਼ਬੂਤ ਗਲ, ਚੌੜੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਚੰਚਲ, ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਕਰਣਹਾਰ, ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਛੰਦ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਮੀ; ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਦਹਾੜ, ਸ਼ੇਰ ਦੰਦ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ‘ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਵ-ਸਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰੁੱਖ; ਮ੍ਰਿਗ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਨੌ-ਸਪੋਕ ਰੂਪ, ਧਵਜ-ਧਾਰੀ, ਅਤੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲਾ, ਆਸਰਾ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਆਦਿ; ਅਟੱਲ, ਸੰਯਮਤ, ਘੋੜੇ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼, ਪੋਸ਼ਣ, ਸਾਹ ਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈ। ਡਟਿਆ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਨਿਪੁੰਨ, ਆਦਰਯੋਗ, ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ; ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪਿੰਡ, ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸਕ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਦਾ ਰਾਖੀ, ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ; ਡਰਾਉਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਵੱਡਾ ਆਨੰਦ, ਇੱਛਾ ਦਾ ਜੇਤੂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ। ਗਾਂਧਾਰ ਦਾ, ਚੰਗੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਵਾਲਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ; ਵੱਡਾ ਗਾਇਕ, ਵੱਡਾ ਨਰਤਕ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ। ਉਹ ਮਹਾਂ-ਧਵਜ-ਧਾਰੀ, ਮਹਾਂ ਆਸਰਾ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ; ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਆਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਸਭ ਸੁਗੰਧਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ। ਉਹ ਦਰਵਾਜਾ, ਮੁਕਤੀ ਦਾਤਾ, ਹਵਾ, ਘੇਰਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ; ਮਿਲਾਪ, ਵਾਧਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਬਹੁਤ ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਅਤੀਤ। ਉਹ ਸਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ; ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ। ਉਹ ਅਜੈਯ, ਚੰਗਾ ਅਜੈਯ, ਸਥਿਰ, ਪੀਲਾ-ਭੂਰਾ, ਨਾਸਕ; ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਘੁੰਮਦੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਚਮਕਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮਹਾਂ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਿਨ੍ਹਿਤ; ਅਵਿਨਾਸੀ, ਰਥੀ, ਸਭ ਯੋਗਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਪੂਰਾ ਵੇਦ, ਵੇਦ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਂ ਰਥੀ; ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜੀਵਨ ਦਾਤਾ, ਮੰਤਰ, ਸ਼ੁਭ-ਦਰਸ਼ਨ, ਅਤਿ ਗੰਭੀਰ। ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਲਾਲ ਅੰਗ, ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਦਾ ਗਿਆਨ; ਜੜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਅਮਰ, ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ। ਚੜ੍ਹਣ ਵਾਲਾ, ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਾਲਕ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ; ਫੌਜ ਵਰਗਾ, ਮਹਾਂ ਯੁਗ, ਯੋਗ, ਯੁਗ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾਸਕ। ਉਹ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਮਹਾਂ ਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਅਪਹੰਮਣਯ, ਨਾਸ ਹੀ ਹੈ; ਨਿਆਂ ਦਾ ਸਥਾਪਕ, ਆਧਾਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਨੇਕ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮਹਾਂ ਮਾਲਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ-ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ; ਵਿਸ਼ਾਲ, ਲੂਣੀਲਾ, ਕੂੰਆਂ, ਯੁਗ-ਜੋੜਾ, ਅਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਫਲਦਾਤਾ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਚਿਨ੍ਹਿਤ ਅੰਗ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ; ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਵਿਸਰਗ, ਸ਼ੁਭ-ਮੁਖੀ, ਤੀਰ, ਸਭ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਅਟੱਲ। ਉਹ ਹਵਨ, ਸੁਖ ਤੋਂ ਜਨਮ, ਮਿੱਠੀ ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਧਾਰੀ, ਮਹਾਂ ਧਨੁ; ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਰਾਖੀ, ਦਿਵ੍ਯ, ਆਦਿ, ਅਤੇ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਣਹਾਰ। ਉਹ ਮਥਣਹਾਰ, ਭਰਪੂਰ, ਹਵਾ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਸਭ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ; ਤਾਲਾ, ਤਾਲਾ, ਹੱਥ-ਝੰਝ, ਉਪਰਲੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਮਹਾਂ। ਉਹ ਛਤਰੀ, ਚੰਗੀ ਛਤਰੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੰਸਾਰ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਆਦੇਸ਼; ਮੂੰਡ-ਮੁੰਡ, ਵਿਅੰਗ, ਵਿਅੰਗ-ਸਰੀਰ, ਦੰਡ-ਧਾਰੀ, ਕਲਸ਼-ਧਾਰੀ, ਅਤੇ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਹਰਯਕਸ਼, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਵਜ੍ਰ-ਧਾਰੀ, ਸੌ-ਜੀਭਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ-ਪੈਰਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ-ਸਿਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਅਧਿਆਪਕ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ-ਬਾਂਹਾਂ, ਸਭ-ਅੰਗ, ਆਸਰਾ-ਦਾਤਾ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚੀਤਾ; ਪਵਿਤ੍ਰ, ਤ੍ਰਿ-ਅੱਖਰ ਮੰਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਕਾਲਾ ਤੇ ਪੀਲਾ-ਭੂਰਾ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦੰਡ ਦਾ ਰਚੀਤਾ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲਾ—ਸੌ-ਮਾਰਣਹਾਰ, ਫੰਨ੍ਹ, ਭਾਲਾ; ਪਦਮ ਦਾ ਗਰਭ, ਮਹਾਂ ਗਰਭ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਗਰਭ, ਅਤੇ ਜਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ। ਚਮਕਦਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰਚੀਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਮਾਰਗ, ਅੰਤਹੀਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਗਰ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਵੈ-ਜਨਮ। ਉਹ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼, ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ, ਚੰਦਨ-ਸੁਗੰਧ, ਪਦਮ-ਡੰਡ ਦਾ ਟਿੱਪ, ਵਧੀਕ ਸੁਗੰਧ, ਪੁਰਸ਼। ਉਹ ਮਹਾਂ ਕਰਣਿਕਾਰਾ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ, ਨੀਲਾ ਮਕੁਟ, ਪਿਨਾਕ ਧਨੁ ਦਾ ਧਾਰੀ, ਉਮਾ ਦਾ ਪਤੀ, ਉਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ, ਜਾਹਨਵੀ ਦਾ ਧਾਰੀ, ਉਮਾ ਦਾ ਸਾਥੀ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੂਰ, ਵਰ-ਦਾਤਾ, ਉੱਤਮ; ਮਹਾਂ-ਵਾਣੀ, ਮਹਾਂ-ਕ੍ਰਿਪਾ, ਦਮਨਹਾਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਪੀਲਾ-ਭੂਰਾ। ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸ਼ੁਧ-ਹਿਰਦਾ, ਆਦਿ-ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਪੋਸ਼ਕ; ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਧਰਮ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੋਟੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਦੇਵ—ਸ਼ਿਵ—ਸਭ ਰੂਪਾਂ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਆਪਕ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ, ਧਰਮ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।