ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਿਵਸਹਸ੍ਰਨਾਮਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਉਹ churn ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਲਾ, ਤਾਲ, ਹੱਥ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਛਤਰੀ ਹੈ, ਉੱਤਮ ਛਤਰੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਅਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਗੰਜਾ, ਵਿਅੰਗ, ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ, ਦੰਡ ਧਾਰੀ, ਕਮੰਡਲ ਧਾਰੀ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰਿਆਕਸ਼ਾ, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਵਜਰਧਾਰੀ, ਸੌ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾ, ਕਾਲਾ ਤੇ ਪੀਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦੰਡ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲਾ – ਸੌ ਮਰਨ ਵਾਲਾ, ਫੰਨਾ, ਅਤੇ ਬਰਛੀ – ਉਹ ਕਮਲ ਦਾ ਗਰਭ, ਵੱਡਾ ਗਰਭ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਗਰਭ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਮਾਰਗ, ਅਣਗਣ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੀਖਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਸਵੈ-ਜੰਮਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਉਪਰ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਮਨ ਦੀ ਰਫਤਾਰ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਦਾ ਸਿਰਾ, ਵਧੀਆ ਮਹਿਕ, ਤੇ ਮਰਦ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਣਿਕਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਨੀਲੇ ਮੂੜ ਵਾਲਾ, ਪਿਨਾਕਾ ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਧਾਰੀ, ਉਮਾ ਦਾ ਪਤੀ, ਉਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦਾ ਧਾਰੀ, ਤੇ ਉਮਾ ਦਾ ਸਾਥੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੂਰ, ਵਰ ਦਿੰਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼, ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ, ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਪੀਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਜਿਹਾ, ਸਰਵੋਤਮ ਆਤਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ-ਹਿਰਦੇ, ਆਦਿ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ; ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਦਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੋਟੀ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸੁਖਮ ਆਤਮਾ, ਅਮਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਬਲਦ ਦਾ ਸਵਾਮੀ; ਸਾਧਿਆਂ, ਵਸੁਆਂ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸੂਰਜ, ਤੇ ਅਮਰ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਆਸ, ਰਚਨਾ, ਸੰਖੇਪ, ਵਿਸਤਾਰ, ਪਰਿਵਰਤਨ, ਮਰਦ; ਰੁੱਤ, ਸਾਲ, ਮਹੀਨਾ, ਪੱਖ, ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ: ਕਲਾ, ਕਾਠਾ, ਲਵਾ, ਮਾਤਰਾ, ਮੁਹੂਰਤਾ, ਦਿਨ, ਰਾਤ, ਤੇ ਪਲ; ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਖੇਤ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਬੀਜ, ਆਦਿ ਲਿੰਗ, ਤੇ ਸਭ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੈ। ਉਹ ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਤੇ ਦਾਦਾ; ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਰਵਾਣ ਤੇ ਆਨੰਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਾਰਗ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ-दैਤਿਆਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ-दैਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ-दैਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਮਾਪ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ-दैतਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ-दैतਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ, ਪਹਿਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ-दैतਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ-दैਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਵੱਡਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਅਕਲਪਨਯ, ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਸਵੈ-ਜੰਮਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਉਗਣ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਪਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ, ਨਿਰਮਲ, ਅਮਰ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਹਾਥੀ, ਬਾਘ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੇਰ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਹੈ। ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੁਖਮ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਤਪ ਦੀ ਸਾਰ, ਸਜਜ, ਚਮਕਦਾਰ, ਵਜਰਧਾਰੀ, ਬਰਛੀਆਂ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਤੇ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੁਕਿਆ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਆਪਣਾ ਆਰੰਭ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਦਾ ਸ਼ੁਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੋਟੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਪੀਲਾ-ਰੰਗ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਆਨੰਦਮਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਆਖਰੀ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ, ਸਭ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਦਾ ਸਾਧਨ; ਜਿਸ ਦੀ ਅੱਖ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਸੋਨੇ ਜਿਹਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ; ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਸਤੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹੈ, ਅਕਲਪਨਯ, ਸਚੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕੜ, ਭਗਤਾਂ 'ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੁਕਤ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਵਧੀਆ ਸੰਪੱਤੀ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਸਾਹਸ੍ਰਨਾਮ ਸਤੋਤ੍ਰਮ – ਉੱਤਰ ਪੀਠਿਕਾ (ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ)।