ଶ୍ରୀଶିଵସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମ୍

ସର୍ଵତୂର୍ଯନିନାଦୀ ଚ ସର୍ଵାତୋଦ୍ଯପରିଗ୍ରହଃ । ଵ୍ଯାଲରୂପୋ ଗୁହାଵାସୀ ଗୁହୋ ମାଲୀ ତରଙ୍ଗଵିତ୍ ॥ ୩୧ ॥

ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି, ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଧାରକ, ସାପ ଆକୃତିଧାରୀ, ଗୁହାରେ ବସିଥିବା, ଗୁପ୍ତ ରୂପର, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ତରଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ।

ତ୍ରିଦଶସ୍ତ୍ରିକାଲଧୃକ୍କର୍ମସର୍ଵବନ୍ଧଵିମୋଚନଃ । ବନ୍ଧନସ୍ତ୍ଵସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯୁଧିଶତ୍ରୁଵିନାଶନଃ ॥ ୩୨ ॥

ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ କାଳକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, କର୍ମର ବନ୍ଧନରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା, ଦାନବ ନାୟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା।

ସାଙ୍ଖ୍ଯପ୍ରସାଦୋ ଦୁର୍ଵାସାଃ ସର୍ଵସାଧୁନିଷେଵିତଃ । ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନୋ ଵିଭାଗଜ୍ଞୋ ଅତୁଲ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଭାଗଵିତ୍ ॥ ୩୩ ॥

ସାଂଖ୍ୟ ଦର୍ଶନର ସାନ୍ତ୍ୱନା, ଯାହା ସହିତ ରହିବା କଷ୍ଟକର, ସମସ୍ତ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ବିଜୟୀ, ପ୍ରଭେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ତୁଳନାହୀନ ଓ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଥିବା।

ସର୍ଵଵାସଃ ସର୍ଵଚାରୀ ଦୁର୍ଵାସା ଵାସଵୋଽମରଃ । ହୈମୋ ହେମକରୋଽଯଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧାରୀ ଧରୋତ୍ତମଃ ॥ ୩୪ ॥ [ଯଜ୍ଞଃ]

ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଠାରେ ଚଳନ୍ତି, ସହିତ ରହିବା କଷ୍ଟକର, ବାସର ନାୟକ, ଅମର, ସୁନା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନା ତିଆରି କରୁଥିବା, ଯଜ୍ଞରୁ ପାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଓ ଧରାଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଲୋହିତାକ୍ଷୋ ମହାକ୍ଷଶ୍ଚ ଵିଜଯାକ୍ଷୋ ଵିଶାରଦଃ । ସଙ୍ଗ୍ରହୋ ନିଗ୍ରହଃ କର୍ତା ସର୍ପଚୀରନିଵାସନଃ ॥ ୩୫ ॥

ତାଙ୍କର ଆଖି ଲାଲ୍, ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା, ବିଜୟ ଦେଖିବାର ଶକ୍ତି ଥିବା, ଦକ୍ଷ, ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିବା, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଓ ସାପର ଚିର ଧାରଣ କରୁଥିବା।

ମୁଖ୍ଯୋଽମୁଖ୍ଯଶ୍ଚ ଦେହଶ୍ଚ କାହଲିଃ ସର୍ଵକାମଦଃ । ସର୍ଵକାଲପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ସୁବଲୋ ବଲରୂପଧୃତ୍ ॥ ୩୬ ॥

ସେ ମୁଖ୍ୟ ଓ ଅମୁଖ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେହର ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ସମୟରେ କୃପା କରନ୍ତି, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିର ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵକାମଵରଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଦଃ ସର୍ଵତୋମୁଖଃ । ଆକାଶନିର୍ଵିରୂପଶ୍ଚ ନିପାତୀ ହ୍ଯଵଶଃ ଖଗଃ ॥ ୩୭ ॥

ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ଦେଇଥିବା, ସବୁକିଛି ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା, ଆକାଶ ପରି ନିରାକାର, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଅବତରଣ କରନ୍ତି, କୌଣସି ଅଟକା ନଥିବା, ଓ ଆକାଶରେ ଚଳନ କରନ୍ତି।

ରୌଦ୍ରରୂପୋଽମ୍ଶୁରାଦିତ୍ଯୋ ବହୁରଶ୍ମିଃ ସୁଵର୍ଚସୀ । ଵସୁଵେଗୋ ମହାଵେଗୋ ମନୋଵେଗୋ ନିଶାଚରଃ ॥ ୩୮ ॥

ସେ ରୌଦ୍ର ରୂପୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅନେକ କିରଣ ଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ, ପବନ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ, ବହୁତ ତୀବ୍ର ଗତି, ମନ ପରି ଦ୍ରୁତ ଓ ରାତିରେ ଚଳନ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵଵାସୀ ଶ୍ରିଯାଵାସୀ ଉପଦେଶକରୋଽକରଃ । ମୁନିରାତ୍ମନିରାଲୋକଃ ସମ୍ଭଗ୍ନଶ୍ଚ ସହସ୍ରଦଃ ॥ ୩୯ ॥

ସେ ସମସ୍ତରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଶ୍ରୀରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଉପଦେଶ ଦେଇଥିବା, କାର୍ଯ୍ୟହୀନ, ମୁନି, ନିଜେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଞ୍ଜାନ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ଓ ହଜାର ଦାନ ଦେଇଥିବା।

ପକ୍ଷୀ ଚ ପକ୍ଷରୂପଶ୍ଚ ଅତିଦୀପ୍ତୋ ଵିଶାଂ ପତିଃ । ଉନ୍ମାଦୋ ମଦନଃ କାମୋ ହ୍ଯଶ୍ଵତ୍ଥୋଽର୍ଥକରୋ ଯଶଃ ॥ ୪୦ ॥

ସେ ପକ୍ଷୀ, ପକ୍ଷୀ ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ। ସେ ଅବିବେକ, ପ୍ରେମର ଦେବତା, ଆକାଂକ୍ଷା, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ, ଅର୍ଥ ଦେଇଥିବା, ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତି।

ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ଵାମଶ୍ଚ ପ୍ରାଗ୍ଦକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ଵାମନଃ । ସିଦ୍ଧଯୋଗୀ ମହର୍ଷିଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସିଦ୍ଧସାଧକଃ ॥ ୪୧ ॥

ସେ ବାମଦେବ, ମୃଦୁ, ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ, ଏବଂ ବାମନ। ସେ ସିଦ୍ଧ ଯୋଗୀ, ମହା ଋଷି, ଯାହାର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା।

ଭିକ୍ଷୁଶ୍ଚ ଭିକ୍ଷୁରୂପଶ୍ଚ ଵିପଣୋ ମୃଦୁରଵ୍ଯଯଃ । ମହାସେନୋ ଵିଶାଖଶ୍ଚ ଷଷ୍ଟିଭାଗୋ ଗଵାଂ ପତିଃ ॥ ୪୨ ॥

ସେ ଭିକ୍ଷୁ, ଭିକ୍ଷୁ ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବ୍ୟାପାରୀ, ମୃଦୁ, ଅବିନାଶୀ। ସେ ମହାସେନ, ବିଶାଖ, ଷଷ୍ଠ ଅଂଶ, ଏବଂ ଗାଁଠିର ନାଥ।

ଵଜ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚ ଵିଷ୍କମ୍ଭୀ ଚମୂସ୍ତମ୍ଭନ ଏଵ ଚ । ଵୃତ୍ତାଵୃତ୍ତକରସ୍ତାଲୋ ମଧୁର୍ମଧୁକଲୋଚନଃ ॥ ୪୩ ॥

ସେ ବଜ୍ର ହସ୍ତରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେନାକୁ ରୋକିଥିବା। ସେ ଭଲ ଓ ଖରାପ କାମ କରନ୍ତି, ତାଳ ବୃକ୍ଷ, ମିଠା, ଏବଂ ମଧୁ ଭଳି ଆଖି ଥିବା।

ଵାଚସ୍ପତ୍ଯୋ ଵାଜସନୋ ନିତ୍ଯମାଶ୍ରମପୂଜିତଃ । [ନିତ୍ଯମାଶ୍ରିତପୂଜିତଃ] ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଲୋକଚାରୀ ସର୍ଵଚାରୀ ଵିଚାରଵିତ୍ ॥ ୪୪ ॥

ଉଚ୍ଚାରଣର ମାହାରଥୀ, ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ସଦା ଆଶ୍ରମରେ ପୂଜିତ, ସଦା ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଚରଣ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଠାରେ ଘୁରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଜାଣିଥିବା।

ଈଶାନ ଈଶ୍ଵରଃ କାଲୋ ନିଶାଚାରୀ ପିନାକଭୃତ୍ । ନିମିତ୍ତସ୍ଥୋ ନିମିତ୍ତଂ ଚ ନନ୍ଦିର୍ନନ୍ଦିକରୋ ହରିଃ ॥ ୪୫ ॥

ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗର ନାଥ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍ ନିୟନ୍ତା, ସମୟ ସ୍ୱୟଂ, ରାତିରେ ଚରଣ କରୁଥିବା, ପିନାକ ଧାରଣ କରୁଥିବା, କାରଣରେ ବସିଥିବା, ସ୍ୱୟଂ କାରଣ, ନନ୍ଦି, ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଦୁଃଖ ହରିଥିବା, ସିଂହ, ସଂହାରକ, ସମୟ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରପିତାମହ।

ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଶ୍ଚ ନନ୍ଦୀ ଚ ନନ୍ଦନୋ ନନ୍ଦିଵର୍ଧନଃ । ଭଗହାରୀ ନିହନ୍ତା ଚ କାଲୋ ବ୍ରହ୍ମା ପିତାମହଃ ॥ ୪୬ ॥

ନନ୍ଦିଙ୍କ ନାଥ, ନନ୍ଦି ସ୍ୱୟଂ, ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ, ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିବା, ଭାଗ୍ୟ ହରିଥିବା, ବିନାଶକ, ସମୟ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପ୍ରପିତାମହ।

ଚତୁର୍ମୁଖୋ ମହାଲିଙ୍ଗଶ୍ଚାରୁଲିଙ୍ଗସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଲିଙ୍ଗାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଯୋଗାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଯୁଗାଵହଃ ॥ ୪୭ ॥

ଚାରିମୁହଁ ଥିବା, ମହାଲିଙ୍ଗ, ସୁନ୍ଦର ଲିଙ୍ଗ, ଲିଙ୍ଗର ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିବା, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ଯୋଗୀମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ଯୁଗ ଆଣିଥିବା।

ବୀଜାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ବୀଜକର୍ତା ଅଧ୍ଯାତ୍ମାନୁଗତୋ ବଲଃ । ଇତିହାସଃ ସକଲ୍ପଶ୍ଚ ଗୌତମୋଽଥ ନିଶାକରଃ ॥ ୪୮ ॥

ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବୀଜର ଦେଖଭାଳ କରୁଥିବା, ବୀଜ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା, ଆତ୍ମାର ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିର ଆଦି ଉତ୍ସ; ସେ ଇତିହାସ, ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ, ଗୌତମ ଏବଂ ରାତିର ଉତ୍ପାଦକ।

ଦମ୍ଭୋ ହ୍ଯଦମ୍ଭୋ ଵୈଦମ୍ଭୋ ଵଶ୍ଯୋ ଵଶକରଃ କଲିଃ । ଲୋକକର୍ତା ପଶୁପତିର୍ମହାକର୍ତା ହ୍ଯନୌଷଧଃ ॥ ୪୯ ॥

ସେ ଅଭିମାନ, ତଥା ଅଭିମାନରୁ ମୁକ୍ତ, ଅଭିମାନର ଭାସା, ଅନୁଗତ ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, କଳିଯୁଗ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପଶୁମାନଙ୍କର ନାଥ, ମହାସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଯାହା ପାଇଁ କୌଣସି ଔଷଧ ନାହିଁ।

ଅକ୍ଷରଂ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ବଲଵଚ୍ଛକ୍ର ଏଵ ଚ । ନୀତିର୍ହ୍ଯନୀତିଃ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧୋ ମାନ୍ଯୋ ଗତାଗତଃ ॥ ୫୦ ॥

ସେ ଅକ୍ଷୟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଚକ୍ର ସ୍ୱରୂପ; ସେ ନ୍ୟାୟ ଓ ଅନ୍ୟାୟ, ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା, ପବିତ୍ର, ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଆସିଯାଉଥିବା ଓ ଯିବା ଅଟୁଟ ସ୍ୱରୂପ।

ବହୁପ୍ରସାଦଃ ସୁସ୍ଵପ୍ନୋ ଦର୍ପଣୋଽଥ ତ୍ଵମିତ୍ରଜିତ୍ । ଵେଦକାରୋ ମନ୍ତ୍ରକାରୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସମରମର୍ଦନଃ ॥ ୫୧ ॥

ସେ ବହୁତ ଦୟାଳୁ, ଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଉଥିବା, ଦର୍ପଣ ସ୍ୱରୂପ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା; ବେଦର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମନ୍ତ୍ରର ରଚନାକାର, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା।

ମହାମେଘନିଵାସୀ ଚ ମହାଘୋରୋ ଵଶୀକରଃ । ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲୋ ମହାଜ୍ଵାଲୋ ଅତିଧୂମ୍ରୋ ହୁତୋ ହଵିଃ ॥ ୫୨ ॥

ଯିଏ ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ମନକୁ ବଶ କରିପାରନ୍ତି; ଯାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ନିଜେ ଶିଖା, ଯାଙ୍କର ଜ୍ୱାଲା ବଡ଼, ଘନ ଧୂଆଁରେ ଢାକାଯାଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ହବି ଓ ହୋମର ଉପହାର।

ଵୃଷଣଃ ଶଙ୍କରୋ ନିତ୍ଯଵର୍ଚସ୍ଵୀ ଧୂମକେତନଃ । ନୀଲସ୍ତଥାଙ୍ଗଲୁବ୍ଧଶ୍ଚ ଶୋଭନୋ ନିରଵଗ୍ରହଃ ॥ ୫୩ ॥

ଯିଏ ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଭଦାୟକ, ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଧୂଆଁର ଧ୍ୱଜାଧାରୀ; ଯିଏ କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ।

ସ୍ଵସ୍ତିଦଃ ସ୍ଵସ୍ତିଭାଵଶ୍ଚ ଭାଗୀ ଭାଗକରୋ ଲଘୁଃ । ଉତ୍ସଙ୍ଗଶ୍ଚ ମହାଙ୍ଗଶ୍ଚ ମହାଗର୍ଭପରାଯଣଃ ॥ ୫୪ ॥

ଯିଏ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ମଙ୍ଗଳର ଅବସ୍ଥା ହେଉଛନ୍ତି, ଅଂଶର ମାଲିକ ଓ ଦାତା, ହଳୁକ; ଯିଏ ଆଶ୍ରୟ ଓ ବଡ଼ ଦେହ ହେଉଛନ୍ତି, ବଡ଼ ଗର୍ଭରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।

କୃଷ୍ଣଵର୍ଣଃ ସୁଵର୍ଣଶ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ । ମହାପାଦୋ ମହାହସ୍ତୋ ମହାକାଯୋ ମହାଯଶାଃ ॥ ୫୫ ॥

ଯିଏ କଳାବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ; ଯାଙ୍କର ପାଦ ବଡ଼, ହାତ ବଡ଼, ଦେହ ବଡ଼, ଯଶସ୍ୱୀ।

ମହାମୂର୍ଧା ମହାମାତ୍ରୋ ମହାନେତ୍ରୋ ନିଶାଲଯଃ । ମହାନ୍ତକୋ ମହାକର୍ଣୋ ମହୋଷ୍ଠଶ୍ଚ ମହାହନୁଃ ॥ ୫୬ ॥

ଯାହାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ବଡ଼, ଆକାର ବିଶାଳ, ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼, ଯିଏ ରାତିର ଆଶ୍ରୟ; ଯିଏ ସମସ୍ତର ସମାପ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର କାନ ବଡ଼, ଠୋଟ ବଡ଼, ଓ ଜଉ ମଧ୍ୟ ବଡ଼।

ମହାନାସୋ ମହାକମ୍ବୁର୍ମହାଗ୍ରୀଵଃ ଶ୍ମଶାନଭାକ୍ । ମହାଵକ୍ଷା ମହୋରସ୍କୋ ହ୍ଯନ୍ତରାତ୍ମା ମୃଗାଲଯଃ ॥ ୫୭ ॥

ଯାହାଙ୍କର ନାକ ବଡ଼, ଗଳା ଦୃଢ଼, କଣ୍ଠ ବିଶାଳ, ଯିଏ ଶ୍ମଶାନର ଭୋଗୀ; ଯାହାଙ୍କର ଛାତି ବଡ଼, ଅଂଶ ବିଶାଳ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତରାତ୍ମା, ଓ ପଶୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ।

ଲମ୍ବନୋ ଲମ୍ବିତୋଷ୍ଠଶ୍ଚ ମହାମାଯଃ ପଯୋନିଧିଃ । ମହାଦନ୍ତୋ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାଜିହ୍ଵୋ ମହାମୁଖଃ ॥ ୫୮ ॥

ଯିଏ ଲମ୍ବା, ଯାହାଙ୍କର ଠୋଟ ଝୁଲିଥିବା, ମହାମାୟା, ଦୁଧର ସାଗର; ଯାହାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ବଡ଼, ଦଂଷ୍ଟ୍ର ବଡ଼, ଜିଭ ବଡ଼, ଓ ମୁଁହ ବଡ଼।

ମହାନଖୋ ମହାରୋମା ମହାକେଶୋ ମହାଜଟଃ । ପ୍ରସନ୍ନଶ୍ଚ ପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଗିରିସାଧନଃ ॥ ୫୯ ॥

ଯାହାଙ୍କର ନଖ ବଡ଼, ଲୋମ ବଡ଼, କେଶ ବଡ଼, ଓ ଜଟା ବଡ଼; ଯିଏ ସଦା ଦୟାଳୁ, ଦୟାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଭରସାଯୋଗ୍ୟ, ଓ ପାହାଡ଼ର ଆଧାର।