ଶ୍ରୀଶିଵସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମ୍

ଵ୍ଯାସଃ ସର୍ଗଃ ସୁସଙ୍କ୍ଷେପୋ ଵିସ୍ତରଃ ପର୍ଯଯୋ ନରଃ । ଋତୁଃ ସଂଵତ୍ସରୋ ମାସଃ ପକ୍ଷଃ ସଙ୍ଖ୍ଯାସମାପନଃ ॥ ୧୧୧ ॥

ସେ ବ୍ୟାସ, ସୃଷ୍ଟି, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସାର, ବିସ୍ତୃତି, ପରିବର୍ତ୍ତନ, ମନୁଷ୍ୟ; ଋତୁ, ବର୍ଷ, ମାସ, ପକ୍ଷ, ଗଣନାର ସମାପ୍ତି।

କଲା କାଷ୍ଠା ଲଵା ମାତ୍ରା ମୁହୂର୍ତାହଃ କ୍ଷପାଃ କ୍ଷଣାଃ । ଵିଶ୍ଵକ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରଜାବୀଜଂ ଲିଙ୍ଗମାଦ୍ଯସ୍ତୁ ନିର୍ଗମଃ ॥ ୧୧୨ ॥

ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସମୟର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ — କଳା, କାଷ୍ଠା, ଲବ, ମାତ୍ରା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିନ, ରାତି ଏବଂ କ୍ଷଣ; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ର, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କର ବୀଜ, ପ୍ରଥମ ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ।

ସଦସଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତଂ ପିତା ମାତା ପିତାମହଃ । ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରଜାଦ୍ଵାରଂ ମୋକ୍ଷଦ୍ଵାରଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ॥ ୧୧୩ ॥

ସେ ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ପିତା, ମାଆ ଏବଂ ପିତାମହ; ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାର, ପ୍ରଜାଙ୍କର ଦ୍ୱାର, ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକ।

ନିର୍ଵାଣଂ ହ୍ଲାଦନଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଃ ପରା ଗତିଃ । ଦେଵାସୁରଵିନିର୍ମାତା ଦେଵାସୁରପରାଯଣଃ ॥ ୧୧୪ ॥

ସେ ନିର୍ବାଣ ଓ ଆନନ୍ଦ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି; ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପରମ ଆଶ୍ରୟ।

ଦେଵାସୁରଗୁରୁର୍ଦେଵୋ ଦେଵାସୁରନମସ୍କୃତଃ । ଦେଵାସୁରମହାମାତ୍ରୋ ଦେଵାସୁରଗଣାଶ୍ରଯଃ ॥ ୧୧୫ ॥

ସେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ଗୁରୁ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ।

ଦେଵାସୁରଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଦେଵାସୁରଗଣାଗ୍ରଣୀଃ । ଦେଵାତିଦେଵୋ ଦେଵର୍ଷିର୍ଦେଵାସୁରଵରପ୍ରଦଃ ॥ ୧୧୬ ॥ [ଦେଵାଦି]

ସେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦଳର ଅଧିପତି, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଧାନ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଥିବା ଦେବ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷି, ଏବଂ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିବା ପ୍ରଭୁ।

ଦେଵାସୁରେଶ୍ଵରୋ ଵିଶ୍ଵୋ ଦେଵାସୁରମହେଶ୍ଵରଃ । ସର୍ଵଦେଵମଯୋଽଚିନ୍ତ୍ଯୋ ଦେଵତାତ୍ମାଽଽତ୍ମସମ୍ଭଵଃ ॥ ୧୧୭ ॥

ସେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମିଶ୍ର ରୂପ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଏବଂ ନିଜେଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା।

ଉଦ୍ଭିତ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମୋ ଵୈଦ୍ଯୋ ଵିରଜୋ ନୀରଜୋଽମରଃ । ଈଡ୍ଯୋ ହସ୍ତୀଶ୍ଵରୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦେଵସିଂହୋ ନରର୍ଷଭଃ ॥ ୧୧୮ ॥

ସେ ଉଦ୍ଭିଦ୍, ତିନି ପଦେ ଚଳିଥିବା, ଚିକିତ୍ସକ, ନିର୍ମଳ, କଳଙ୍କରହିତ, ଅମର, ପୂଜ୍ୟ, ହସ୍ତୀମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ, ବାଘ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ।

ଵିବୁଧୋଽଗ୍ରଵରଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସର୍ଵଦେଵସ୍ତପୋମଯଃ । ସୁଯୁକ୍ତଃ ଶୋଭନୋ ଵଜ୍ରୀ ପ୍ରାସାନାଂ ପ୍ରଭଵୋଽଵ୍ଯଯଃ ॥ ୧୧୯ ॥

ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଧାନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମିଶ୍ର ରୂପ, ତପସ୍ୟାର ସାର, ଭଲ ଭାବରେ ସଜ୍ଜିତ, ଅତି ଶୋଭାମୟ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ବଣ୍ଡାର ଉତ୍ସ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ।

ଗୁହଃ କାନ୍ତୋ ନିଜଃ ସର୍ଗଃ ପଵିତ୍ରଂ ସର୍ଵପାଵନଃ । ଶୃଙ୍ଗୀ ଶୃଙ୍ଗପ୍ରିଯୋ ବଭ୍ରୂ ରାଜରାଜୋ ନିରାମଯଃ ॥ ୧୨୦ ॥

ସେ ଗୁପ୍ତ, ସେ ପ୍ରିୟ, ସ୍ୱୟଂ ନିଜର ଉତ୍ପତ୍ତି, ସେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ସେ ଶିଖର ଭଲପାଆନ୍ତି, ଶିଖର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପିତାମ୍ବର ରଙ୍ଗର, ରାଜାମାନଙ୍କ ରାଜା, ଏବଂ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ।

ଅଭିରାମଃ ସୁରଗଣୋ ଵିରାମଃ ସର୍ଵସାଧନଃ । ଲଲାଟାକ୍ଷୋ ଵିଶ୍ଵଦେଵୋ ହରିଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସଃ ॥ ୧୨୧ ॥

ସେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଶାନ୍ତିର ଶେଷ ଗନ୍ତବ୍ୟ, ସମସ୍ତ ସାଧନାର ଉପାୟ। ତାଙ୍କର କପାଳ ଉପରେ ଚକ୍ଷୁ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଦେବତା, ସୁନା ରଙ୍ଗର, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦର ତେଜ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ସ୍ଥାଵରାଣାଂ ପତିଶ୍ଚୈଵ ନିଯମେନ୍ଦ୍ରିଯଵର୍ଧନଃ । ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସିଦ୍ଧଭୂତାର୍ଥୋଽଚିନ୍ତ୍ଯଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତଃ ଶୁଚିଃ ॥ ୧୨୨ ॥

ସେ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାଥ, ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଯାହାଁରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି। ସେ ସଫଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର, ସଫଳତାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଏବଂ ସୁଚି।

ଵ୍ରତାଧିପଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭକ୍ତାନାଂ ପରମା ଗତିଃ । [ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରକଃ] ଵିମୁକ୍ତୋ ମୁକ୍ତତେଜାଶ୍ଚ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ରୀଵର୍ଧନୋ ଜଗତ୍ ॥ ୧୨୩ ॥

ସେ ବ୍ରତମାନେଙ୍କ ଅଧିପତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଭକ୍ତମାନେଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗନ୍ତବ୍ୟ, ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ କୃପା କରନ୍ତି, ସ୍ୱାଧୀନ, ମୁକ୍ତିର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଶ୍ରୀକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ।

ଶ୍ରୀ ଶିଵ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ – ଉତ୍ତରପୀଠିକ (ଫଲଶ୍ରୁତି)

ଏହା ହେଉଛି ଶ୍ରୀ ଶିବ ସହସ୍ରନାମ ସ୍ତୋତ୍ରର ଉତ୍ତର ପୀଠିକା (ଫଳଶୃତି)।