ଶ୍ରୀଶିଵସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମ୍

ଦଶବାହୁସ୍ତ୍ଵନିମିଷୋ ନୀଲକଣ୍ଠ ଉମାପତିଃ । ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ସ୍ଵଯଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବଲଵୀରୋ ବଲୋ ଗଣଃ ॥ ୧୧ ॥

ସେ ଦଶବାହୁ, ଅନିମିଷ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ଉମାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ; ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରୀ, ନିଜେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ଶକ୍ତି ଓ ଗଣମାନଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି।

ଗଣକର୍ତା ଗଣପତିର୍ଦିଗ୍ଵାସାଃ କାମ ଏଵ ଚ । ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ପରମୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ସର୍ଵଭାଵକରୋ ହରଃ ॥ ୧୨ ॥

ସେ ଗଣମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଗଣମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଦିଗ୍ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏବଂ ଇଚ୍ଛା ସ୍ୱରୂପ; ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ।

କମଣ୍ଡଲୁଧରୋ ଧନ୍ଵୀ ବାଣହସ୍ତଃ କପାଲଵାନ୍ । ଅଶନୀ ଶତଘ୍ନୀ ଖଡ୍ଗୀ ପଟ୍ଟିଶୀ ଚାଯୁଧୀ ମହାନ୍ ॥ ୧୩ ॥

ସେ କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଧନୁଷ୍ଧାରୀ, ବାଣ ହସ୍ତରେ ଧରିଛନ୍ତି, କପାଳ ବହନ କରନ୍ତି; ବିଜୁଳି, ଶତଧାରୀ ଅସ୍ତ୍ର, ତଳୱାର, ବଣ୍ଡା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ମହାନ।

ସ୍ରୁଵହସ୍ତଃ ସୁରୂପଶ୍ଚ ତେଜସ୍ତେଜସ୍କରୋ ନିଧିଃ । ଉଷ୍ଣୀଷୀ ଚ ସୁଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଉଦଗ୍ରୋ ଵିନତସ୍ତଥା ॥ ୧୪ ॥

ସେ ହସ୍ତରେ ହୋମକୁଡ଼ି ଧରିଛନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର, ତେଜ ଦେଇଥିବା ତେଜସ୍ୱୀ, ଧନର ଭଣ୍ଡାର; ମୁଣ୍ଡରେ ପାଗଡ଼ି ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନର ଏବଂ ନମ୍ର ମଧ୍ୟ।

ଦୀର୍ଘଶ୍ଚ ହରିକେଶଶ୍ଚ ସୁତୀର୍ଥଃ କୃଷ୍ଣ ଏଵ ଚ । ସୃଗାଲରୂପଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ମୁଣ୍ଡଃ ସର୍ଵଶୁଭଙ୍କରଃ ॥ ୧୫ ॥

ସେ ଦୀର୍ଘ ଦେହୀ, ହରିବର୍ଣ୍ଣ କେଶ ଥିବା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ, କଳା ରୂପରେ ମଧ୍ୟ; ସେ ଶୃଗାଳ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସଫଳ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡିଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦେଇଥିବା।

ଅଜଶ୍ଚ ବହୁରୂପଶ୍ଚ ଗନ୍ଧଧାରୀ କପର୍ଦ୍ଯପି । ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ଊର୍ଧ୍ଵଲିଙ୍ଗ ଊର୍ଧ୍ଵଶାଯୀ ନଭଃସ୍ଥଲଃ ॥ ୧୬ ॥

ସେ ଅଜନ୍ମା, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସୁଗନ୍ଧ ବିକିରଣ କରନ୍ତି, ଜଟାଧାରୀ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଉପରକୁ, ସେ ଉପରକୁ ଶୟନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଆକାଶର ଅପାର ବିସ୍ତାର।

ତ୍ରିଜଟୀ ଚୀରଵାସାଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଃ ସେନାପତିର୍ଵିଭୁଃ । ଅହଶ୍ଚରୋ ନକ୍ତଞ୍ଚରସ୍ତିଗ୍ମମନ୍ଯୁଃ ସୁଵର୍ଚସଃ ॥ ୧୭ ॥

ସେ ତିନି ଗଠି ବା ଗଠିତ ଜଟାଧାରୀ, ଚିର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ରୁଦ୍ର, ସେନାପତି ଏବଂ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ସେ ଦିନେ ଚଳନ କରନ୍ତି, ରାତିରେ ଚଳନ କରନ୍ତି, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧୀ, ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଗଜହା ଦୈତ୍ଯହା କାଲୋ ଲୋକଧାତା ଗୁଣାକରଃ । ସିଂହଶାର୍ଦୂଲରୂପଶ୍ଚ ଆର୍ଦ୍ରଚର୍ମାମ୍ବରାଵୃତଃ ॥ ୧୮ ॥

ସେ ହାତୀ ହନନ କରନ୍ତି, ଦାନବ ହନନ କରନ୍ତି, ସମୟ ରୂପେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକ, ଗୁଣର ଭଣ୍ଡାର; ସେ ସିଂହ ଓ ବାଘ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଭିଜା ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି।

କାଲଯୋଗୀ ମହାନାଦଃ ସର୍ଵକାମଶ୍ଚତୁଷ୍ପଥଃ । ନିଶାଚରଃ ପ୍ରେତଚାରୀ ଭୂତଚାରୀ ମହେଶ୍ଵରଃ ॥ ୧୯ ॥

ସେ କାଳର ଅଧିପତି, ମହାନ ଧ୍ୱନି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଚାରିପଥର ମାର୍ଗଦର୍ଶୀ; ସେ ରାତିରେ ଚଳନ କରନ୍ତି, ପିତୃ ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ କରନ୍ତି, ଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ମହାଇଶ୍ୱର।

ବହୁଭୂତୋ ବହୁଧରଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରମିତୋ ଗତିଃ । ନୃତ୍ଯପ୍ରିଯୋ ନିତ୍ଯନର୍ତୋ ନର୍ତକଃ ସର୍ଵଲାଲସଃ ॥ ୨୦ ॥

ଯିଏ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଅନେକ ଭାବରେ ପ୍ରକଟିତ, ଯିଏ ଗ୍ରହଣ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ଅପରିମିତ ଏବଂ ଗତିର ଆକାର, ଯିଏ ନୃତ୍ୟକୁ ବହୁତ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସଦା ନୃତ୍ୟରେ ଲୀନ, ନୃତ୍ୟକାର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦର ଭୋଗୀ।

ଘୋରୋ ମହାତପାଃ ପାଶୋ ନିତ୍ଯୋ ଗିରିରୁହୋ ନଭଃ । ସହସ୍ରହସ୍ତୋ ଵିଜଯୋ ଵ୍ଯଵସାଯୋ ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତଃ ॥ ୨୧ ॥

ଯିଏ ଭୟଙ୍କର, ମହାତପସ୍ବୀ, ପାଶ ରୂପୀ, ଚିରଅବିନାଶୀ, ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା, ଆକାଶ ସମ, ହଜାର ହାତ ଧାରୀ, ସଦା ବିଜୟୀ, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ଅକ୍ଳାନ୍ତ।

ଅଧର୍ଷଣୋ ଧର୍ଷଣାତ୍ମା ଯଜ୍ଞହା କାମନାଶକଃ । [ମର୍ଷ] ଦକ୍ଷଯାଗାପହାରୀ ଚ ସୁସହୋ ମଧ୍ଯମସ୍ତଥା ॥ ୨୨ ॥

ଯିଏ କେହି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ସାହସର ମୂଳ, ଯଜ୍ଞ ନାଶ କରନ୍ତି, ଆସା ନାଶ କରନ୍ତି, ଡକ୍ଷର ଯଜ୍ଞ ହରିଥିବା, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ସହଜରେ ସହିପାରିବା ଏବଂ ମଧ୍ୟସ୍ଥ।

ତେଜୋପହାରୀ ବଲହା ମୁଦିତୋଽର୍ଥୋଽଜିତୋଽଵରଃ । ଗମ୍ଭୀରଘୋଷୋ ଗମ୍ଭୀରୋ ଗମ୍ଭୀରବଲଵାହନଃ ॥ ୨୩ ॥

ଯିଏ ତେଜ ହରିନେଇ, ଶକ୍ତି ନାଶ କରନ୍ତି, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ, ଅର୍ଥର ମୂଳ, ଅଜୟ, ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ, ଗଭୀର ସ୍ୱର ଧାରୀ, ଗଭୀର ମନ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯାନ ଧାରୀ।

ନ୍ଯଗ୍ରୋଧରୂପୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ ଵୃକ୍ଷକର୍ଣସ୍ଥିତିର୍ଵିଭୁଃ । ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଦଶନଶ୍ଚୈଵ ମହାକାଯୋ ମହାନନଃ ॥ ୨୪ ॥

ସେ ବଟବୃକ୍ଷ ଆକୃତିର, ବଟବୃକ୍ଷ ହେଉଛନ୍ତି, ଗଛମାନଙ୍କର କାନରେ ବସିଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ବହୁତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଦେହ ବଡ଼, ମୁହଁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼।

ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋ ହରିର୍ଯଜ୍ଞଃ ସମ୍ଯୁଗାପୀଡଵାହନଃ । ତୀକ୍ଷ୍ଣତାପଶ୍ଚ ହର୍ଯଶ୍ଵଃ ସହାଯଃ କର୍ମକାଲଵିତ୍ ॥ ୨୫ ॥

ସେ ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣ, ହରି ଏବଂ ଯଜ୍ଞ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ବାହନ ଜୟୀ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ତାପ ତୀବ୍ର, ହସ୍ତୀ ରଙ୍ଗର ଘୋଡ଼ା ଅଛି, ସେ ସହାୟ ଏବଂ କାମ କରିବାର ସଠିକ୍ ସମୟ ଜାଣନ୍ତି।

ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦିତୋ ଯଜ୍ଞଃ ସମୁଦ୍ରୋ ବଡବାମୁଖଃ । ହୁତାଶନସହାଯଶ୍ଚ ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ହୁତାଶନଃ ॥ ୨୬ ॥

ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ, ସେ ଯଜ୍ଞ, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ବଡ଼ବାଗ୍ନିର ମୁଖ; ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ମନ ଶାନ୍ତ, ନିଜେ ଅଗ୍ନି ହେଉଛନ୍ତି।

ଉଗ୍ରତେଜା ମହାତେଜା ଜନ୍ଯୋ ଵିଜଯକାଲଵିତ୍ । ଜ୍ଯୋତିଷାମଯନଂ ସିଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵଵିଗ୍ରହ ଏଵ ଚ ॥ ୨୭ ॥

ତାଙ୍କର ତେଜ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର, ମହାନ ତେଜ ଅଛି, ସେ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ, ବିଜୟର ସମୟ ଜାଣନ୍ତି; ସେ ଆଲୋକର ଆଶ୍ରୟ, ସଫଳତା ସ୍ୱୟଂ, ସମସ୍ତ ଆକୃତି ହେଉଛନ୍ତି।

ଶିଖୀ ମୁଣ୍ଡୀ ଜଟୀ ଜ୍ଵାଲୀ ମୂର୍ତିଜୋ ମୂର୍ଧଗୋ ବଲୀ । ଵେଣଵୀ ପଣଵୀ ତାଲୀ ଖଲୀ କାଲକଟଙ୍କଟଃ ॥ ୨୮ ॥

ସିଂଗଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା, ଜଟାଧାରୀ, ଜ୍ୱାଳାମୟ, ବିଭିନ୍ନ ଆକାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବଳଶାଳୀ, ବାଂଶୀ ବାଜେଇଥିବା, ଡ଼ୋଲ ବାଜେଇଥିବା, ତାଳ ବାଜେଇଥିବା, ରୂଦ୍ର ସ୍ୱଭାବର, ଏବଂ କଳା ଦାନ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ଭୟଙ୍କର।

ନକ୍ଷତ୍ରଵିଗ୍ରହମତିର୍ଗୁଣବୁଦ୍ଧିର୍ଲଯୋଽଗମଃ । ପ୍ରଜାପତିର୍ଵିଶ୍ଵବାହୁର୍ଵିଭାଗଃ ସର୍ଵଗୋଽମୁଖଃ ॥ ୨୯ ॥

ସେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ଆକୃତି, ବୁଦ୍ଧିମତି, ଭେଦବୁଦ୍ଧି, ସମାପ୍ତିର ଦେବତା, ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାହୁ ପ୍ରସାରିତ, ବିଭାଜନର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏବଂ ମୁହଁ ନଥିବା।

ଵିମୋଚନଃ ସୁସରଣୋ ହିରଣ୍ଯକଵଚୋଦ୍ଭଵଃ । ମେଢ୍ରଜୋ ବଲଚାରୀ ଚ ମହୀଚାରୀ ସ୍ରୁତସ୍ତଥା ॥ ୩୦ ॥ [ମେଘଜୋ]

ସେ ମୁକ୍ତିଦାତା, ଉତ୍ତମ ପଥଦର୍ଶକ, ସୁନାର କବଚରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଲିଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବଳରେ ଚଳିଥିବା, ପୃଥିବୀରେ ଚଳିଥିବା ଏବଂ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା।

ସର୍ଵତୂର୍ଯନିନାଦୀ ଚ ସର୍ଵାତୋଦ୍ଯପରିଗ୍ରହଃ । ଵ୍ଯାଲରୂପୋ ଗୁହାଵାସୀ ଗୁହୋ ମାଲୀ ତରଙ୍ଗଵିତ୍ ॥ ୩୧ ॥

ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି, ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଧାରକ, ସାପ ଆକୃତିଧାରୀ, ଗୁହାରେ ବସିଥିବା, ଗୁପ୍ତ ରୂପର, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ତରଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ।

ତ୍ରିଦଶସ୍ତ୍ରିକାଲଧୃକ୍କର୍ମସର୍ଵବନ୍ଧଵିମୋଚନଃ । ବନ୍ଧନସ୍ତ୍ଵସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯୁଧିଶତ୍ରୁଵିନାଶନଃ ॥ ୩୨ ॥

ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ କାଳକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, କର୍ମର ବନ୍ଧନରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା, ଦାନବ ନାୟକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା।

ସାଙ୍ଖ୍ଯପ୍ରସାଦୋ ଦୁର୍ଵାସାଃ ସର୍ଵସାଧୁନିଷେଵିତଃ । ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନୋ ଵିଭାଗଜ୍ଞୋ ଅତୁଲ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଭାଗଵିତ୍ ॥ ୩୩ ॥

ସାଂଖ୍ୟ ଦର୍ଶନର ସାନ୍ତ୍ୱନା, ଯାହା ସହିତ ରହିବା କଷ୍ଟକର, ସମସ୍ତ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ବିଜୟୀ, ପ୍ରଭେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ତୁଳନାହୀନ ଓ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଥିବା।

ସର୍ଵଵାସଃ ସର୍ଵଚାରୀ ଦୁର୍ଵାସା ଵାସଵୋଽମରଃ । ହୈମୋ ହେମକରୋଽଯଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧାରୀ ଧରୋତ୍ତମଃ ॥ ୩୪ ॥ [ଯଜ୍ଞଃ]

ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଠାରେ ଚଳନ୍ତି, ସହିତ ରହିବା କଷ୍ଟକର, ବାସର ନାୟକ, ଅମର, ସୁନା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନା ତିଆରି କରୁଥିବା, ଯଜ୍ଞରୁ ପାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଓ ଧରାଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଲୋହିତାକ୍ଷୋ ମହାକ୍ଷଶ୍ଚ ଵିଜଯାକ୍ଷୋ ଵିଶାରଦଃ । ସଙ୍ଗ୍ରହୋ ନିଗ୍ରହଃ କର୍ତା ସର୍ପଚୀରନିଵାସନଃ ॥ ୩୫ ॥

ତାଙ୍କର ଆଖି ଲାଲ୍, ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା, ବିଜୟ ଦେଖିବାର ଶକ୍ତି ଥିବା, ଦକ୍ଷ, ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିବା, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଓ ସାପର ଚିର ଧାରଣ କରୁଥିବା।

ମୁଖ୍ଯୋଽମୁଖ୍ଯଶ୍ଚ ଦେହଶ୍ଚ କାହଲିଃ ସର୍ଵକାମଦଃ । ସର୍ଵକାଲପ୍ରସାଦଶ୍ଚ ସୁବଲୋ ବଲରୂପଧୃତ୍ ॥ ୩୬ ॥

ସେ ମୁଖ୍ୟ ଓ ଅମୁଖ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେହର ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ସମୟରେ କୃପା କରନ୍ତି, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିର ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵକାମଵରଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଦଃ ସର୍ଵତୋମୁଖଃ । ଆକାଶନିର୍ଵିରୂପଶ୍ଚ ନିପାତୀ ହ୍ଯଵଶଃ ଖଗଃ ॥ ୩୭ ॥

ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ଦେଇଥିବା, ସବୁକିଛି ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା, ଆକାଶ ପରି ନିରାକାର, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଅବତରଣ କରନ୍ତି, କୌଣସି ଅଟକା ନଥିବା, ଓ ଆକାଶରେ ଚଳନ କରନ୍ତି।

ରୌଦ୍ରରୂପୋଽମ୍ଶୁରାଦିତ୍ଯୋ ବହୁରଶ୍ମିଃ ସୁଵର୍ଚସୀ । ଵସୁଵେଗୋ ମହାଵେଗୋ ମନୋଵେଗୋ ନିଶାଚରଃ ॥ ୩୮ ॥

ସେ ରୌଦ୍ର ରୂପୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅନେକ କିରଣ ଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ, ପବନ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ, ବହୁତ ତୀବ୍ର ଗତି, ମନ ପରି ଦ୍ରୁତ ଓ ରାତିରେ ଚଳନ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵଵାସୀ ଶ୍ରିଯାଵାସୀ ଉପଦେଶକରୋଽକରଃ । ମୁନିରାତ୍ମନିରାଲୋକଃ ସମ୍ଭଗ୍ନଶ୍ଚ ସହସ୍ରଦଃ ॥ ୩୯ ॥

ସେ ସମସ୍ତରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଶ୍ରୀରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଉପଦେଶ ଦେଇଥିବା, କାର୍ଯ୍ୟହୀନ, ମୁନି, ନିଜେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଞ୍ଜାନ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ଓ ହଜାର ଦାନ ଦେଇଥିବା।